تێڕامان بۆ ئەدەب و نموونەیەک لە شیعری پێشەوا کاکەیی و پەروێزهوما
ڕێزان حەسەن

هەمیشە ئەدەبیات ڕۆڵێکی باش و کاریگەری گێڕاوە لە بەرەو پێشبردنی وڵاتاندا. نووسەران بەگشتی و شاعیران بەتایبەتی، بە تێڕوانینێکی ورد، لە دیمەنێکی بچووکەوە فەزایەکی شیعری دەخووڵقێنن کە ڕووداوێکی گرنگ یان پەیامێکی گەورەی تێدا بەرباس دەدەن.

ترس، هەمیشە مرۆڤ تووشی شەڵەژان دەکات، تا ئەو ڕادەی خودی کەسی ترساو ببێتە هۆکاری ڕوودانی ئەو کارە یان ڕووداوەی کە لێی دەترسێت، چونکە ئەگەری زۆرە بە بیری هیچ کەسێکدا نەهاتبێت تا ئەو کاتەی خۆی ئاماژەی پێدەدات. مرۆڤەکان بە بیستنی ئەو ڕستە یان دەستەواژەی بەر گوێیان دەکەوێت، ڕژێنە هەستەوەرییەکانیان بە ئاگا دێت و ئارەزووی ئەنجامدانی کرداری باس لێکراو دەکەن.
لە دەقێکی (پەروێز هوما)دا بە ناونیشانی (سێبەری چادرە ڕووناکەکان)٭ هاتووە؛

"تکایە لێرە میز مەکە
ئەم نووسراوە نەبوایە من میزم نەدەهات
کەسیش لێرە میزی نەدەکرد"...


ئەم دەقە بە دیوێکدا هەڵگری ئەو ڕوونکردنەوەیە لە سەرەوە داومە، بە دیوێکیتردا هەڵگری مانایەکە لە مێگەلبوونی کۆمەڵگە و بوون بە یاری تاک بە دەستی کەسانی سیاسی و پلە باڵاکانەوە، لە کۆمەڵگەدا کەسانی سیاسی و چینی باڵادەست، هەمیشە ئەو قسەوباسانە دەدەن بە گوێی میلەتدا کە دەیانەوێت خەڵک دوای بکەوێت، تا ماف و باسە پێویستەکانی تاک و کۆمەڵگە پشتگوێ بخرێت.. لە دێڕی کۆتایی دەقەکەش دەڵێت:

"پەنای ئەم چادرە، بۆنی خوێنی پاشماوەی جەنگ دەدات( وەک بڵێی ئێرە ئەوێ نەبێت!)".

ئەم چادرەی بە هۆی جەنگەوە بووە بەماڵ و پەناگە، بە هۆی برسی بوون و پشتگوێخستنی بەها مرۆیی و ئەخلاقییەکان لە لایەن چینی باڵای کۆمەڵگەوە، پەنای ئەم چادرە کە دەبوایە پڕ بێت لە ژیان، بۆنی مرۆڤکوژی و مامەڵەی دڕندانە و نایەکسانی و ستەم دەدات، وەک ئەوەی ئێرە هەر لە بنەڕەتەوە شوێنی مرۆڤبوون و ژیانکردن نەبووبێت!


لە ڕابردوو تا ڕۆژگاری ئەمڕۆش هەمیشە جوانی و قەد و باڵای ژن، هەوێنی شیعر و پەخشانەکانی ئەوینداری و ڕۆمانتیک بوون و هەن. ئێمە لە دوو تووێی شیعرەکانی(پێشەوا کاکەیی)ـدا ڕێکەوتی دەقگەلێک دەکەین کە بۆ برین و ئاریشەکانی ژنان نووسراون، نووسەر لەبری جوانییەکانی ڕەواڵەت، لە ڕۆحی ژن تێڕاماوە، وا لە خوێنەر دەکات دیوی ناوەوەی ژن ببینێت لێی ڕامێنێت و خوێندنەوە بۆ ناسۆریەکانی ژیانیان بکات..

"ئەو ژنە داماوەی
سەتڵێک ئاوی لەسەر سەری ڕاگرتووە،
ئەوە نمایش نییە،
لە پشتیەوە سەیری مەکە و بچۆرە پێشی!
پێچەوانەی نالی،
سەیری قووڵاییی چاوەکانی بکە!
بزانە تەرازووی ژیانی چەند لاسەنگە!
"

لە دەقێکی دیکەدا دژ بە نەریتی ژن کوژی دەنووسێت..

"ئێرە وڵاتی ژنە سووتێنەرەکانە
خستیانە ئەستۆی گڕی پەرەمێز،"..


لەم کۆمەڵگەدا پیاوەکان ژنەکان دەسووتێنن، بەڵام وەکوو باسکی بانان بۆی دەردەچن و هۆکاری سووتانەکەشی بە گڕی زۆپا و تەباغ و پەرەمێز دەچووێنن و پەردەپۆشی دەکەن، چونکە لە لایەک ئێمە کۆمەڵگەیەکی بیستەرین، بێ ئەوەی لە خۆمان بپرسین چۆن دەبێت و بۆ وا دەبێت، تەنها دوای دەنگۆکان دەکەوین و باوەڕیان پێدەکەین!
لە لایەکی دیکەوە یاسا و دەسەڵاتیش ئەوەی دەوێت کە میللەت بە شتانێکەوە سەرقاڵ بن، تا ئەوان بابەتە سەرەکی و گرنگەکان بە باڵای خۆیان بیبڕن و بیدوورن!

جـــا لێرەدا ئەدەبیات ڕۆڵی خۆی دەگێڕێت لە هۆشیاربوونی تاک، خێزان، پاشان کۆمەڵگەشدا، کاتێک شیعرێک، پەخشانێک، یان هەرکام لە ژانرەکان، لەگەڵ خوێندنەوەیاندا خوێنەر لە بەرانبەر خۆیاندا ڕادەگرن، ئەگەر باوەڕی تەواویشی بۆ درووست نەبێت کە ڕاستی ڕووداوەکان ئەوە نییە زۆرینە لێی دەدوێن و دوای دەکەون، بێ شک گومانی بۆ درووست دەبێت و لەوە بەدوا بە سانایی باوەڕیان پێ ناهێنێت.

٭ کتێبی (وەڵامێک کە پرسیارەکەی دیار نییە) نووسینی: پەروێز هوما
٭ کتێبی (لە پەنجەرەوە، دەڕوانمە گوێدرێژەکەی نالی) نووسینی: پێشەوا کاکەیی
79 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |    
زیاتر
نالی بە دیدێ دی
حەکیم مەلا ساڵح
لەبارەی کەلتور و رەسەنایەتییەوە ‎
شەهێن نوری
فیکر و ژیان
ژیل دۆلۆز
وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: شەھلا نەجمەدین
توندوتیژی دژ بەژنان هیچ پێكوتەیەكی نیە
سارا قادر
شەڕی داگیركەران خۆمان دەیكەین؟
ئومێد حمەعەلی
لەسۆڤێتەوە تا كوردستان، یەهودیەكان پێشڕەوی ئاڵای كۆمۆنیزم بوون‌
ئومێد نه‌جم
فەلسەفەی زمانەوانیی، لای چۆمسکی
نووسینی :الاء مهد اسماعیل
وەرگێڕانی لە عەرەبییەوە: هیوا جەلال
هەڵبژاردنی عێراق؛ لێكەوتەكانی ئەنجام و ئەگەرە چاوەڕوانكراوەكان
یاسین تەها/توێژەر
ئایا ناسیونالیزمی ئایینیی کوردی هەیە؟
عەتا قەرەداخی
کاریزما و سیاسەت
ئەردەڵان عەبدوڵڵا
هۆکاری ڕاستەقینە بۆ ئەوەی کە تاڵیبان توانی زۆر بە خێرایی دەست بەسەر ئەفغانستاندا بگرێتەوە، ئەو شتەی میدیای لیبراڵی ڕۆژئاوا نایەوێت باسی بکات
سلاڤۆی ژیژەک
لە ئیگلیزییەوە: ڕزگار حەمە ڕەشید
پـــەرلـــــەمـــانـــتـــار و کــــاســــپی تێڕوانینێکی یاسایی
حەبیب محەمەد دەروێش
مەرگەساتی کۆرپەلەیەک..
شێرزاد حەسەن
کاتێك چەكی ئیسلامی دەبێت بە بژاردەیەکی عەقڵانی بەردەم ئیسلامیەکان؟
ئەبوبەکر عەلی
هۆکاری ڕاستەقینە بۆ ئەوەی کە تاڵیبان توانی زۆر بە خێرایی دەست بەسەر ئەفغانستاندا بگرێتەوە، ئەو شتەی میدیای لیبراڵی ڕۆژئاوا نایەوێت باسی بکات
دوو کێشە و چارەسەرێک
نیاز نەجمەدین
مەرگەساتی کۆرپەلەیەک..
شێرزاد حەسەن
بیست ساڵ پاش ١١ی سەپتەمبەر : عێراق وەک شکستە گەورەکەی ئەمەریکا !
د. عادل باخەوان
سەرۆککۆمار..
ئەمجەد شاکەلی
بزوتنەوەی گۆڕان و بایەخی لەئەستۆگرتنی لێپرسراوێتی سیاسی
ئەبوبەكر عەلی
رەگوڕیشەی ناسیونالیزم- نووسینی
عەتا قەرەداخی
لێکترازاندنی ناوماڵی شیعەكان وەک ستراتیژی کورد و سوننە
د نەوزاد ھێتوتی
مروڤ بوونمان لەنێوان بەرداشی ژن سالاری و پیاو سالاریدا..
شەماڵ بارەوانی
بۆ سەربەخۆکان سەرنەکەوتن؟
عەزیز ڕەئووف
کێ شار داده‌مه‌زرێنێت؟ فریشته‌، یان ئیبلیس؟..
کاروان کاکەسوور
بۆچی دەبێت هەمیشە ڕەخنە بگرین؟
ئالان عومەر
مه‌حمود خان ؛ پاڵەوانێک لە شاخەوە بۆ شار
د.موئمین زەڵمی
دیموكراسی.. متمانه‌، یان كورسی ..؟
عه‌داله‌ت عه‌بدوڵا
ئامادەکاریی بۆ دوای کشانەوەی ئەمریکا
پ. د. وەلی مەحمود حەمەد*
بیست ساڵ پاش ١١ی سەپتەمبەر : عێراق وەک شکستە گەورەکەی ئەمەریکا !
د. عادل باخەوان
نە رەش نە سپی لە نێوان زۆرینە و سازانی سیاسییدا
لەیلا عومەر*
پاثۆلۆجی ئیسلامییەکان لەکوردستان ”pathological”
سامانی وەستا بەکر
«نامەیەک لەبارەی لێبوردەییەوە»
شەماڵ بارەوانی
لۆجیکی ئارگیومەنتی فەلسەفی
د. ساماڵ مانیی
ته‌ڵه‌ی ڕه‌یعی و فره‌چه‌شنكردنی ئابووریی ‌هه‌رێم
وته‌یه‌ك له‌باره‌ی كۆتایی سه‌رده‌می نه‌وته‌وه‌
جیهانگیر سەدیق گوڵپی
ڕیفراندۆم و چەمانەوەی بێمەرج
عەتا كەریم
سواڵەیەک بۆ سەر خەرمانی ژیانی میری شاعیرانی کورد
هێندێ زانیاریی نوێ سەبارەت بە نالی
سەڵاح سالار
نەوال سەعداوی...من بەدەنگی بەرز قسە دەكەم
ئامادەكردنی: ئاڤان جەلال
پەڕینەوەی ململانێ سیاسییەكانی هێزە شیعییەكان بۆ باڵە چەكدارەكانیان
یاسین تەها
سەرهەڵدانەوە داعش‌ و كەلێنی ئاسایشی لەعێراق
هەڵۆ ساڵح
جینۆساید: چەکێکی بەهێزی بەکارنەهێنراو لەلایەن کوردەوە !
د.عادل باخەوان
پرۆسەی هەڵبژاردن، لەنێوان بایکۆت و بەشداری کردندا
سەردەشت محەمەد
مەترسی میدیا بۆ سەر ئاسایشی کۆمەڵایەتی
تەرزە جاف
ئه‌فغانستان قوربانی به‌رژه‌وه‌ندییه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كان
نه‌وزادی موهه‌ندیس
پیاوە گەورەکەی مێژووی جاف
عارف باوەجانی
ئیدیولۆژی لیبرالیسم
ناسر ساڵحی ئه‌سڵ
پیاوە گەورەکەی مێژووی جاف
عارف باوەجانی
گەمەی ھەڵبژاردنی ئەمجارەو ترسی لایەنەکان
عەتا قەرەدا‌غی
ئاسایشی كۆمەڵایەتی ڕێگایەک بەرەو کۆمەڵگایەکی ئارام
حەبیب محەممەد جاف
جینۆسایدی فەرهەنگی لە یاسای نێودەوڵەتیی گشتیدا
ئازاد وەڵەدبەگی
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010