ئامادەکاریی بۆ دوای کشانەوەی ئەمریکا
پ. د. وەلی مەحمود حەمەد*

لە ساڵی 1991 ئەمریکا و هاوپەیمانانی شەڕی کەنداویان بردەوە و عیراقیان شکاند و لە کوێت دەریان کرد، عیراق بە تەواوی تەسلیم بوو، ملکەچی هەموو مەرجەکان بوو. دوای ئەوە لە باشوور و تا رادەیەک ناوەڕاستی عیراق و کوردستان راپەرینێکی گەورە روویدا.

ئەمریکا و هاوپەیمانانی بەرنامەیان نەبوو رژێمەکە بگۆڕن، بۆیە رێگەیان بە هێزەکانی عیراق دا کە راپەڕینی ناوەڕاست و خواروو سەرکوت بکەن و شارە گەورەکانی کوردستانیش بگرنەوە.

ئەگەر پاراستن و پشتگیریی نێودەوڵەتی بۆ هەرێم نەبوایە لە کۆڕەوەکەدا رژێمی بەعس گەورەترین زیانی پێدەگەیاندین.

تاساڵی 2003 بەهەر شێوەیەک بێت پارێزراو بووین، بەڵام دوای ئەوە بڕیاریان دا کە رژێمەکە بڕوخێنن، چونکە پێیان وابوو مانەوەی بەو شێوەیە زیانیان لێدەدات. لەمە بەدواوە دەستیان کرد بە مامەڵەکردن لەگەڵ عیراق، بە لەبەرچاوگرتنی دۆخی هەرێم، بەڵام کە ریفراندۆممان کرد و گوێمان لێ رانەگرتن، سەنگ و قورساییمان لاواز بوو.

سیاسەتی ئەمریکا هەرگیز بۆ رزگارکردن و خۆشگوزەرانی و چەسپاندنی دیموکراسی نییە و تەنیا لە بیری بەرژەوەندییەکانی خۆیدایە.

بە هۆکاری ئەوەی عیراق و حکومەتی هەرێم، تووشی چەندین گرفت و قەیران هاتووە، بۆیە پایەکانی حکومڕانی لەرزۆکن و جێگەی متمانەی زۆرینەی خەڵک نین.

حکومەتی ناوەند زۆر لەژێر هەژموونی دەرەکیدایە، ئەمەش بە واتای ئەوە دێت کە ئەمریکا بەرژەوەندییەکانی لەژێر هەڕەشەدایە.

دەستی دەرەکی لەسەر هەرێمیش هەیە و کاریگەریی بەردەوامیان هەیە بۆ لاوازکردنی.

هەر کەسێک سیاسی بێت و پێی وابێت کە دراوسێکانمان پێیان خۆشە ئەم قەوارەیەی کوردستان باڵا بکات، ئەوا هیچ لە سیاسەت و بەرژەوەندیەکانی وڵاتان نازانێت.

ئێمە لە کوردستان، دەیان کێشەی دەستووریمان لەگەڵ ناوەند یەکلایی نەبۆتەوە، پەیوەندیەکانیشمان لاوازن، پەیوەندی نێوان زۆربەی حزبەکانی هەرێمیش لاواز و بێ بناغەن.

بەشێکی خەڵک متمانەی بە دەسەڵات لە ئاستێکی نزمدایە، دوایین هەڵبژاردن دەریخست کە چۆن چوونە سندوقەکانی دەنگدان. کاندیدی وا هەبووە خۆی پاڵاوتووە، خەڵک هەر نەیانناسیوە، بەڵام چونکە لە حزب و لایەنەکانی ناو دەسەڵات بێزار بوون دەنگیان پێداوە وەکو ئۆپۆزسیۆن و بە دەنگێکی زۆریش دەرچووە.

چەندین قەیران بەرۆکی گرتووین دارایی، سەربازیی، تەندروستی، بێمتمانەیی فەوزای‌ میدیایی‌، گەندەڵی، ئەگەر ئەمریکا کشایەوە، ئایا بەغدا بە هاوکاری و هەماهەنگی و پاڵپشتی ئیقلیمی، جێپێی ئەم قەوارەیەی کوردستان لەق ناکەن؟ کشانەوەیان لە ئەفغانستان جێی سەرنجە، دوور نییە لێرەش رووبدات، بەڵام بە سیناریۆیەکی تر.

ئەگەر ئەوە رووبدات کارەساتی گەورە دەبێت، چونکە بەشێک لە بەرپرسانی ئەم هەرێمە خەریکی کاری خزمەتگوزاری راستەقینە نەبوون بۆ خەڵک.

حاڵەتێکی دەروونیی وا لەلای خەڵک دروستبووە، پێیان وایە هەر کەس ببێتە حاكم و بەرپرسی ئەم هەرێمە، لەوەی ئێستا باشترە.

پێویستە لەسەر سەرۆکایەتی هەرێم و سەرجەم حزبەکانی بەشدار لە پێکهێنانی حکومەتی بەغدا و کوردستان، بکەونە گفتوگۆ لەگەڵ خەڵک، لەوانەیە ئەوەی بە گفتوگۆ بەدەستی دەهێنیت زۆر باشتر بێت لەوەی بە گوشار وەریبگریت.

دەبێت لەناو خۆمان گرفتەکانمان چارەسەربکەین و بەدوای ئەوەدا بچین کە گرنگن و رێچکەی دروستکردنی متمانە بن.

دەبێت رێگە بە توێژەران و مامۆستایانی زانکۆش بدرێت هاوکاربن بە بیری زانستی، بۆ چەسپاندنی مافەکانی میللەتەکەمان.

کشانەوە و جێهێشتنی ئەمریکا لە عیراق و کوردستان بە هەند وەربگرین و بتوانین لەسەر پێی خۆمان بوەستین لە هەر پێشهاتێك کە رووبدات.

*سەرۆکی زانکۆی کۆیە

170 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |    
زیاتر
نە رەش نە سپی لە نێوان زۆرینە و سازانی سیاسییدا
لەیلا عومەر*
پاثۆلۆجی ئیسلامییەکان لەکوردستان ”pathological”
سامانی وەستا بەکر
«نامەیەک لەبارەی لێبوردەییەوە»
شەماڵ بارەوانی
لۆجیکی ئارگیومەنتی فەلسەفی
د. ساماڵ مانیی
ته‌ڵه‌ی ڕه‌یعی و فره‌چه‌شنكردنی ئابووریی ‌هه‌رێم
وته‌یه‌ك له‌باره‌ی كۆتایی سه‌رده‌می نه‌وته‌وه‌
جیهانگیر سەدیق گوڵپی
ڕیفراندۆم و چەمانەوەی بێمەرج
عەتا كەریم
سواڵەیەک بۆ سەر خەرمانی ژیانی میری شاعیرانی کورد
هێندێ زانیاریی نوێ سەبارەت بە نالی
سەڵاح سالار
نەوال سەعداوی...من بەدەنگی بەرز قسە دەكەم
ئامادەكردنی: ئاڤان جەلال
پەڕینەوەی ململانێ سیاسییەكانی هێزە شیعییەكان بۆ باڵە چەكدارەكانیان
یاسین تەها
سەرهەڵدانەوە داعش‌ و كەلێنی ئاسایشی لەعێراق
هەڵۆ ساڵح
جینۆساید: چەکێکی بەهێزی بەکارنەهێنراو لەلایەن کوردەوە !
د.عادل باخەوان
پرۆسەی هەڵبژاردن، لەنێوان بایکۆت و بەشداری کردندا
سەردەشت محەمەد
مەترسی میدیا بۆ سەر ئاسایشی کۆمەڵایەتی
تەرزە جاف
ئه‌فغانستان قوربانی به‌رژه‌وه‌ندییه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كان
نه‌وزادی موهه‌ندیس
پیاوە گەورەکەی مێژووی جاف
عارف باوەجانی
ئیدیولۆژی لیبرالیسم
ناسر ساڵحی ئه‌سڵ
پیاوە گەورەکەی مێژووی جاف
عارف باوەجانی
گەمەی ھەڵبژاردنی ئەمجارەو ترسی لایەنەکان
عەتا قەرەدا‌غی
ئاسایشی كۆمەڵایەتی ڕێگایەک بەرەو کۆمەڵگایەکی ئارام
حەبیب محەممەد جاف
جینۆسایدی فەرهەنگی لە یاسای نێودەوڵەتیی گشتیدا
ئازاد وەڵەدبەگی
لەبارەی کەلتور و رەسەنایەتییەوە ‎
شەهێن نوری
رۆڵی پەروەردە لە پێشكەوتنی تاك و كۆمەڵگەدا‌‌*
توندوتیژی دژ بەژنان هیچ پێكوتەیەكی نیە
سارا قادر
پەیوەندیی نێوان ئامرازەکانی ڕاگەیاندن و دەسەڵاتی سیاسی
هیوا مەجید خەلیل
لەسۆڤێتەوە تا كوردستان، یەهودیەكان پێشڕەوی ئاڵای كۆمۆنیزم بوون‌
ئومێد نه‌جم
پەیوەندیی نێوان ناسیونالیزم و گەشەسەندن
هیوا مەجید خەلیل
هەڵبژاردنی عێراق؛ لێكەوتەكانی ئەنجام و ئەگەرە چاوەڕوانكراوەكان
یاسین تەها/توێژەر
"نا"ی ڕیفراندۆم!
پەروێز ڕەحیمی
کاریزما و سیاسەت
ئەردەڵان عەبدوڵڵا
دامەزراندنی حکوومەتی پەرەسەندنگەرا؛ ڕێچاری بەهێزبوونی باشووری کوردستان
محەمەد کەریمخان
پـــەرلـــــەمـــانـــتـــار و کــــاســــپی تێڕوانینێکی یاسایی
حەبیب محەمەد دەروێش
زمان
ئەحمەدی مەلا
کاتێك چەكی ئیسلامی دەبێت بە بژاردەیەکی عەقڵانی بەردەم ئیسلامیەکان؟
ئەبوبەکر عەلی
هەلێک بۆ هەڵسەنگاندن
ئەنوەر ئەڵمان
دوو کێشە و چارەسەرێک
نیاز نەجمەدین
وانەکانی ساڵێکی کۆڤید
یۆڤال نوح هەراری*
وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: پەیڕەو ئەنوەر
بیست ساڵ پاش ١١ی سەپتەمبەر : عێراق وەک شکستە گەورەکەی ئەمەریکا !
د. عادل باخەوان
حکوومەت و نیشتمان تێکەڵ بە یەکدی مەکەن!
نووسینی: "ڕابێرت فێسک" (١٩٤٦-٢٠٢٠)*
وەرگێڕانی لە عەرەبییەوە: د. سەردار قادر
بزوتنەوەی گۆڕان و بایەخی لەئەستۆگرتنی لێپرسراوێتی سیاسی
ئەبوبەكر عەلی
چـوارچێوه‌ی یاسایی یه‌كپارچه‌یی خاكی هه‌رێمی كوردستان
ئالان به‌هائه‌ددین عه‌بدوڵڵا ئه‌لموده‌ڕیس
لێکترازاندنی ناوماڵی شیعەكان وەک ستراتیژی کورد و سوننە
د نەوزاد ھێتوتی
شێوازی ژیانی نوێ و گۆڕانی سنوورەکانی ناسنامه‌
محه‌مه‌د کەریمخان
بۆ سەربەخۆکان سەرنەکەوتن؟
عەزیز ڕەئووف
دەوروبـەری خۆت بنـاســە
پێشکەوتنی پیشەسازی لە جیهانی ئیسلامی نــــــا عەرەبی
حەبیب محمەدجاف
بۆچی دەبێت هەمیشە ڕەخنە بگرین؟
ئالان عومەر
پرۆسه‌ى وێرانكردنى وڵاتێك و گه‌له‌كه‌ى بەبێ شەڕ
كامه‌ران جاف
دیموكراسی.. متمانه‌، یان كورسی ..؟
عه‌داله‌ت عه‌بدوڵا
چین دەستی گەیشتە هەسارەی مەریخ
لوقمان حەوێز
بیست ساڵ پاش ١١ی سەپتەمبەر : عێراق وەک شکستە گەورەکەی ئەمەریکا !
د. عادل باخەوان
مێژوو زانستە نەک چیرۆک، بۆیە وامانبەسەرهات
سامانی وەستا بەكر
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010