دیموكراسی.. متمانه‌، یان كورسی ..؟
عه‌داله‌ت عه‌بدوڵا

ئه‌گه‌رچی نه‌شاره‌زایییه‌كی فكریی گه‌وره‌یه‌ كه‌ ته‌نها پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن بكرێته‌ پێوه‌ر بۆ ئاماده‌بوونی سیسته‌می دیموكراسی، چا جای له‌و مۆدێله‌ عێراقییه‌ی كه‌ رۆژنامه‌ی نیویۆرك تایمز-_ی ئه‌مریكی ناوی لێ نابوو: كۆنترۆڵكردنی سیاسه‌ت به‌ چه‌ك و پاره‌!، به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌و تێگه‌یشتنه‌ ساویلكانه‌یه‌شمان، وه‌ك پێوه‌ر، بۆ دیموكراسی قبوڵ بێت، ئه‌وا له‌ ئه‌زموونی‌ ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ی عێراقدا، به‌ هه‌رێمی كوردستانیشه‌وه‌، نه‌ك كورتی هێنا‌، به‌ڵكو به‌ ئاشكرا تێكشكا تا ئه‌و راده‌یه‌ی كه‌ چاودێرانی نێوده‌وڵه‌تیی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ داوای به‌خۆداچوونه‌وه‌ له‌ پارته‌ سیاسییه‌كانی عێراق بكه‌ن، به‌تایبه‌تی دوای ئه‌وه‌ی، جارێكی تر، رێژه‌ی به‌شداریكردن له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كه‌دا ته‌نانه‌ت نه‌گه‌یشته‌ 50% و له‌ باشترین حاڵدا‌ 41%ی تێنه‌په‌ڕاند.
    واته‌ له‌ كۆتاییدا، نزیكه‌ی 16 ملیۆن هاووڵاتیی ده‌نگده‌ر له‌ كۆی 25 ملیۆن كه‌س كه‌ مافی ده‌نگدانیان هه‌بووه‌‌، بایكۆتی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌یان كردووه‌، ئه‌مه‌ش رووداوێكه‌، چه‌ندین شیكردنه‌وه‌ی سیاسی بۆ ئاینده‌ی نادیاری عێراق هه‌ڵده‌گرێت، به‌تایبه‌ت كاتێك زۆربه‌ی دانیشتوانی ئه‌م وڵاته، به‌ هه‌رێمی كوردستانیشه‌وه‌،‌ به‌ ته‌واوی پشت له‌ پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن ده‌كه‌ن و وه‌ك میكانیزمێك بۆ گۆڕانكاریی سیاسیی نایبینن.
  بایكۆت، به‌و رێژه‌ گه‌وره‌یه‌، ده‌لاله‌تی سیاسیی زۆری هه‌یه‌، یه‌كه‌مینیان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ سه‌رله‌نوێ  سه‌قامگیری سیاسی و ئه‌منی و كۆمه‌ڵگه‌یی كه‌وتۆته‌ ناو چه‌ندین پێشهات و سیناریۆی جیاجیاو مه‌ترسیداری داهاتووه‌وه‌و به‌هیچ جۆرێك مسۆگه‌ر نییه‌. جارێ ده‌ستنیشانكردنی سه‌ره‌ك وه‌زیران و پێكهێنانی كابینه‌ی داهاتووی حكومه‌ت و دابه‌شكردنی پۆست و به‌ركه‌وته‌كان، ده‌بێته‌ به‌ربه‌ره‌كانییه‌كی  Challenge گه‌وره‌و به‌ ئاسانی روونادات، چه‌ندین هێزی سیاسی له‌به‌رده‌م بژارده‌ی هه‌ڵبژاردنی به‌ ئۆپۆزسیۆنبووندان، ئۆپۆزسیۆنبوونیش له‌ ئه‌زموونی سیاسیی عێراقدا واته‌ كردنه‌وه‌ی ده‌رگاو په‌نجه‌ره‌ش به‌ڕووی ده‌ستێوه‌ردانی زیاتری ده‌ره‌كی، چونكه‌ زۆربه‌ی هێزه‌ عێراقییه‌كان، به‌ سروشتی حاڵ، لینكی خۆیان له‌گه‌ڵ هێزه‌ هه‌رێمایه‌تی و نێوده‌وڵه‌تییه‌كاندا هه‌یه‌و له‌ ململانێی ناوخۆییدا به‌گه‌ڕی ده‌خه‌ن.
  له‌لایه‌كی تر، پره‌نسیپی نوێنه‌رایه‌تیكردن، به‌هۆی بایكۆته‌وه‌، دوچاری زه‌بری كوشنده‌ بووه‌. هیچ گروپێكی براوه‌ له‌ عێراقدا ناتوانێ به‌بێ بڕێكی زۆر له‌ شه‌رمی سیاسی باس له‌ نوێنه‌رایه‌تیكردنی خه‌ڵكی عێراق بكات، چونكه له‌ كۆتاییدا‌ نوێنه‌ری كه‌مینه‌یه‌كی ده‌نگده‌رن كه‌ ته‌نها 41%ی ده‌نگده‌رانی وڵات پێكده‌هێنن. واته‌ ئه‌نجامی ئه‌مجاره‌ی هه‌ڵبژاردن، سیسته‌می نوێنه‌رایه‌تیی خستۆته‌ قه‌یرانێكی گه‌وره‌وه‌و له‌ هه‌موو كاتێكدا شه‌قامی عێراقی له‌ په‌رله‌مانتاران و هێزه‌كانیان زیاتر مافی لافی نوێنه‌رایه‌تیكردنی عێراقییه‌كانیان هه‌یه‌.
  دۆخه‌كه‌ بۆ هه‌رێمی كوردستانیش هه‌روایه‌. له‌كاتێكدا كه‌ پارتی و یه‌كێتی و نه‌وه‌ی نوێ له‌ میدیاكانیانه‌وه‌ ئاهه‌نگ و شایی بۆ كورسییه‌كانیان ده‌گێڕن، شینی له‌ده‌ستدانی متمانه‌ی زیاتر له‌ نیوه‌ی خه‌ڵكی كوردستانیان په‌رده‌پۆش كردووه!‌. پارتی پتر له‌ 300 هه‌زارو یه‌كێتی نزیكه‌ی چاره‌كه‌ ملیۆنێك و نه‌وه‌ی نوێ_ش ده‌یان هه‌زار ده‌نگیان دۆڕاندووه‌. گۆڕان، ئه‌گه‌رچی دۆڕاو خراپیش دۆڕا، به‌ڵام زوو به‌ زوو دانی به‌ شكستی گه‌وره‌ی خۆیدا نا، ئه‌مه‌ش ئه‌گه‌ری به‌خۆداچوونه‌وه‌و گۆڕانكاریی له‌به‌رده‌مدا واڵا ده‌كات، هه‌رچی یه‌كێتییه‌، ئه‌وا تا ئێستا له‌ واقعی خۆی هه‌ڵدێت و كورتهێنانه‌كانی له‌ هه‌ولێر خستۆته‌ ئه‌ستۆی ساخته‌كاری و، له‌ كه‌ركوكیش له‌ ئه‌ستۆی كاندیده‌ سه‌ربه‌خۆكان و، له‌ سلێمانیش(ئه‌ندامه‌ بێ وه‌فاكان!) وه‌ك له‌ هه‌ندێ سۆشیال میدیاوه‌ ده‌بیسترێت..! واته‌ تا ئێستا به‌ ره‌سمی نایه‌وێت دان به‌وه‌دا بنێت كه‌ نزیكه‌ی چاره‌كه‌ ملیۆنێك خه‌ڵكی لێ بۆته‌وه‌و نیوه‌ی كورسییه‌كانی له‌ كه‌ركوك و زۆربه‌ی‌ كورسییه‌كانی له‌ هه‌ولێر و، چه‌ند كورسییه‌كی له‌ ناوه‌ندی سلێمانی دۆڕاندووه‌، به‌ ئه‌گه‌ری له‌ده‌ستدانی پۆسته‌كانی داهاتووی سه‌رۆكایه‌تیی كۆمار و پارێزگاری كه‌ركوكیشه‌وه‌.. تاقه‌ ده‌سكه‌وتیشی له‌ دهۆك و دوزخۆرماتوو و نه‌ینه‌وایه‌و هیچیتر.
    هه‌رچی پارتییه‌، راسته‌ كورسییه‌كی زۆری هێناوه‌و له‌ كه‌ركوك و سلێمانی چۆته‌ پێشه‌وه‌، به‌ڵام هاوكات سه‌دان هه‌زار ده‌نگی له‌ده‌ستداوه‌، له‌وه‌ش خراپتر كه‌ ده‌بێ حسابی وردی بۆ بكات، رێژه‌ی كه‌می به‌شداریی ده‌نگده‌رانی پارێزگای پایته‌خته‌، هه‌ولێر، كه‌ ئاماژه‌یه‌كی سیاسییه‌ بۆ لاوازبوونی پێگه‌ جه‌ماوه‌رییه‌كه‌ی كه‌ هه‌رگیز به‌ پێگه‌ی نیابی داناپۆشرێت كه‌ وه‌ك پشك له‌ یاسای هه‌ڵبژاردندا دانراوه‌و پێشوه‌خت به‌شی پارێزگاكان دیاری كراوه‌.    
229 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |    
زیاتر
بیست ساڵ پاش ١١ی سەپتەمبەر : عێراق وەک شکستە گەورەکەی ئەمەریکا !
د. عادل باخەوان
مێژوو زانستە نەک چیرۆک، بۆیە وامانبەسەرهات
سامانی وەستا بەكر
پاثۆلۆجی ئیسلامییەکان لەکوردستان ”pathological”
سامانی وەستا بەکر
بایدن و ئەردۆگان: پاش دیدار
د. سه‌ردار عه‌زیز
لۆجیکی ئارگیومەنتی فەلسەفی
د. ساماڵ مانیی
ئایا كاتی نووسینەوە و داڕشتنی دەستوورە؟ ‌
فاروق ڕەفیق
ڕیفراندۆم و چەمانەوەی بێمەرج
عەتا كەریم
ده‌ستور شه‌رعیه‌ت به‌ناهاوسه‌نگى ده‌دات یان رێکى ده‌خاته‌وه‌؟
د.موحسین ئه‌دیب
نەوال سەعداوی...من بەدەنگی بەرز قسە دەكەم
ئامادەكردنی: ئاڤان جەلال
بەرەو پەنجاو سێیەمین سـاڵیادی شۆڕشی خوێندکاران
گفتوگۆ لەگەڵ ژان پۆڵ سارتەر
وەرگێڕان: شوان ئەحمەد
سەرهەڵدانەوە داعش‌ و كەلێنی ئاسایشی لەعێراق
هەڵۆ ساڵح
دیموکراسیی عێراقی، پێشینەیەکی تاڵ
د. هەردی مەهدی میکە
پرۆسەی هەڵبژاردن، لەنێوان بایکۆت و بەشداری کردندا
سەردەشت محەمەد
ئاژاوەگێڕ و تاڵانچیەکان کێن؟
حوسەین عەلی شەریف
ئه‌فغانستان قوربانی به‌رژه‌وه‌ندییه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كان
نه‌وزادی موهه‌ندیس
لە چیرۆکێکی کۆمیدی عەزیز نەسینەوە بۆ حەقیقەتی کۆمەڵگایەک
ئالان قارەمان شێخبزێنی
ئیدیولۆژی لیبرالیسم
ناسر ساڵحی ئه‌سڵ
فاسدبونی بەدێوکردنی عەقڵی ڕەخنەیی لە وتاری مەسرور بەرزانی
عەلی قەڵادزەیی
گەمەی ھەڵبژاردنی ئەمجارەو ترسی لایەنەکان
عەتا قەرەدا‌غی
فاسدبونی بەدێوکردنی عەقڵی ڕەخنەیی لە وتاری مەسرور بەرزانی
عەلی قەڵادزەیی
جینۆسایدی فەرهەنگی لە یاسای نێودەوڵەتیی گشتیدا
ئازاد وەڵەدبەگی
کەسێتی و فکرێکی سەماکەر
باخچە بەکر
رۆڵی پەروەردە لە پێشكەوتنی تاك و كۆمەڵگەدا‌‌*
شورای پاسەوان؛ پێگەی لە سیسستەمی سیاسی و ڕۆڵی لەهەڵبژاردنەکاندا
هەردی مەهدی میکە
پەیوەندیی نێوان ئامرازەکانی ڕاگەیاندن و دەسەڵاتی سیاسی
هیوا مەجید خەلیل
عەتا قەرەداخی: حیزبی کوردى لە نێوان بنیادنان یان کوشتنی ئایندەى نەتەوەدا!
عەتا قەرەداغی
پەیوەندیی نێوان ناسیونالیزم و گەشەسەندن
هیوا مەجید خەلیل
چوار پەنجەرە بۆ ئەدەبى گێڕانەوە.
رێبین ئەحمەد خدر
"نا"ی ڕیفراندۆم!
پەروێز ڕەحیمی
مێژووی سەرهەڵدانی دەوڵەت لە هزری مرۆڤدا..
ئاراس سەعید
دامەزراندنی حکوومەتی پەرەسەندنگەرا؛ ڕێچاری بەهێزبوونی باشووری کوردستان
محەمەد کەریمخان
کوردو دوانەی مێژو و سیاسەت: قسەیەک لە یادی ١٠ی خاکەلێوەدا
د. بورهان یاسین
زمان
ئەحمەدی مەلا
کەسیتی کوردی لەتێکشکاندەوە بۆ بنیادنانەوە!
عه‌تا قه‌ره‌داغی
هەلێک بۆ هەڵسەنگاندن
ئەنوەر ئەڵمان
نه‌مام غه‌فوری سیمبولێك له‌پێناومرۆڤ ترسی به‌زاند
نیاز عه‌بدوڵڵا و سه‌نگه‌ر ره‌سول
وانەکانی ساڵێکی کۆڤید
یۆڤال نوح هەراری*
وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: پەیڕەو ئەنوەر
نه‌مام غه‌فوری سیمبولێك له‌پێناومرۆڤ ترسی به‌زاند
نیاز عه‌بدوڵڵا و سه‌نگه‌ر ره‌سول
حکوومەت و نیشتمان تێکەڵ بە یەکدی مەکەن!
نووسینی: "ڕابێرت فێسک" (١٩٤٦-٢٠٢٠)*
وەرگێڕانی لە عەرەبییەوە: د. سەردار قادر
فاسدبونی بەدێوکردنی عەقڵی ڕەخنەیی لە وتاری مەسرور بەرزانی
عەلی قەڵادزەیی
چـوارچێوه‌ی یاسایی یه‌كپارچه‌یی خاكی هه‌رێمی كوردستان
ئالان به‌هائه‌ددین عه‌بدوڵڵا ئه‌لموده‌ڕیس
تێگەیشتنەوە لە کۆڕەو کۆژان وەک کاریزما
د. هەردی مەهدی میکە
شێوازی ژیانی نوێ و گۆڕانی سنوورەکانی ناسنامه‌
محه‌مه‌د کەریمخان
نەوشیروان مستەفا و هەڵوەشاندنەوەی قەوارەی هەرێم
هۆشیارجەمال
دەوروبـەری خۆت بنـاســە
پێشکەوتنی پیشەسازی لە جیهانی ئیسلامی نــــــا عەرەبی
حەبیب محمەدجاف
نەوشیروان مستەفا و هەڵوەشاندنەوەی قەوارەی هەرێم
هۆشیارجەمال
پرۆسه‌ى وێرانكردنى وڵاتێك و گه‌له‌كه‌ى بەبێ شەڕ
كامه‌ران جاف
ئایا سروشتی سیستمی سیاسیی ئێستا كاریگەریی…
ئارێز عه‌بدوڵڵا
چین دەستی گەیشتە هەسارەی مەریخ
لوقمان حەوێز
عەلی‌ بەردەشانی‌ و داستانی‌ ئەوڕەحمان پاشای‌ بابان
د.ئاراس محەمەد ساڵح
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010