نالی شاعیری شاعیرەکان
کەژاڵ ئەحمەد

هەندێ لە شاعیرانی کورد لە قۆناغێ لە قۆناغەکانی ئەدەبی کوردیدا توانیویانە شاعیری خەڵکی وڵاتەکەیان بن یان هەندێجار شاعیرێکی ئێمە توانیویەتی ببێتە کوڕی یان کچی لەسەردەمەکەی خۆی زیاتریش.. واتە شاعیری هەموو قۆناغەکانی ئەدەبی کوردی بووە کە ئەمەیان باشترین پێناسەی داهێنەرانەیە؛ ئەمڕۆ کە خوازیارم بابەتێکی شایستە بە ئەم لوتکە سەرکەشەی ئەدەبی کوردی (نالی) پێشەکەش بە خوێنەران بکەم، نامەوێت هەمان قسەو پەیڤی دووبارەو هەزار بارە بکەمەوە کە نالی شاعیری زۆر قۆناغ و ئەم قۆناغ و سەردەماشمانە، بەڵکو دەمەوێت لایەنێک کە تا ئیستا ئاماژەی پێنەدراوە تیشکی بخەمەسەر ئەویش ئەوەیە نالی وێڕای ئەو خەسڵەتە خاوەنی خەسڵەتێکی ناوازەی تریشە لەناو ئەدەبی کوردیدا ئەویش ئەوەیە کە نالی شاعیر نەک تەنیا هەر خەڵکی بەڵکو شاعیری شاعیرەکانیشە، ئەوەتا عەشقی ئەو بۆ خاک و خۆڵ و بۆ حەبیبە بۆتە ئەو داستان و ئەفسانەو چیرۆکانەی کە زۆرێل لە شاعیرانی سەردەمە جیاوازەکان بەشێوازی خۆیان و لە ناودەقەکانیاندا ڕەنگیداوەتەوە.
ئەگەر بەدوای نموونەکانی ئەم لایەنەدا بگەڕێین لە شیعری شاعیراندا و بمانەوێ ناوهێنانی نالی لە دەقە جوانەکاندا کۆبکەینەوە پێموایە ژمارەی پێوانەیی دەشکێنێت چونکە واسەیری نالی دەکرێت کە ژیانێکی زۆر شاعیرانەو عاشقانە و نامورادانە ژیاوە.
یەکێ لەو شاکارانەی بەشێوازێکی جوان ڕۆحی نالی دواندووە قەسیدەی (دەربەندی پەپوولە)ی مامۆستا شێرکۆ بێکەسە.. هەر ئەمەش بۆتە هۆی ئەوەی زۆرترین ڕەخنەی ئەدەبی و لێکدانەوە لەئەزموونی ئەم شاعیرە گەورەیە هەبێ و تەنانەت زۆرترین نازناویشی پێ ببڕێت. ژیان و شیعری نالی بۆ هونەرمەندانیش جێگای سەرنج بووە و ئەم گرنگیپێدانە بە تەنیا شاعیرانی نەگرتۆتەوە..
کەلەم بوارەدا (نالی خەونێکی ئەرخەوانی)یە کە مامۆستا ئەحمەد سالار لە شانۆیەکی ئاست بەرزدا لە هەشتاکاندا پێشکەشی شەیدایانی جیهانە جوانەکەی نالی کرد. نالی ئەو شاعیرەیە کە بەشێوازێکی قوڵ ڕۆچۆتە ناو ژیان و یادەوەریمانەوە ئەوەتا (پارکی نالی) لەسلێمانی کە ژوانگەیەکە بۆ هاوڕێی و دۆست و دڵداران باشترین گەواهیدەری ئەم خۆشەویستیەن بۆ شاعیرێک کە لە سەردەم و زەمانی ئەو جیاوازبووە لە ئەمڕۆی ئێمە.
لەگەڵ هەموو ئەمانەو زیاتر لەمانەشدا نالی لەو باوەڕەدام تا چەندین ساڵی دیکەش کەرەستەیەکی خۆشەویست دەبێت بۆ ئەو وێنەو فیگەرانەی شاعیران حەزدەکەن لەدنیای بەرهەمە شیعریەکانیاندا هەبێت لە کۆتایشدا دوو نمونە لە بەرهەمی خۆم لێرەدا وەک دوو چەپکە گوڵ دەخەمە سەر گۆڕی ئەو نازدارە ئازیزە کە ناتوانم تەواوی شیعرەکانی لێرەدا بنووسم بۆیە چەند دێڕێکی کەمیان لێ دەنووسم کە شیعرێکیان ساڵی ١٩٩٨ نووسراوەو ئەویتریان ساڵی ٢٠٠٥ لە ئەستانبوڵ نووسراوە. لە یەکەمیاندا دەڵێم
یاری من
بێستونی بۆ کون نەکردم
بیابانیشی نەداوە لە پێوە
لە ئەستانبوڵەوە شیعری
بۆ چاوی من نەنووسیوە
بەر لەچاوی نیشتمان
لەبەرئەوەی فەرهادە، نە نالی‌یە، نەمەجنون
شیعری دووەمیان بەناوی (لە دەنگتا بمنێژە) تیایدا بەم دێڕانە دەستم پێکردووە:
بۆندێ، بۆنی خۆشی نالی
لەسنگ و بەرۆکی واڵای غەریبان
لەشەپۆلی قژی بسفۆڕ
لە دیواری پەراپاڵاس
لە دەنگی مۆسیقایش
کە وا باوە لە ئەمناوە لەبری منداڵ
نۆتەی ئاواز یاری بکات لە کۆڵان
551 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Friday, March 10, 2017
زیاتر
چەمکى دەوڵەتى مۆدێرن؛
خوێندنەوەی ناوەڕۆک و هۆکارەکانى سەرهەڵدان
د. حیسامەددین عەلى گلى، سەرۆکى بەشى زانستە سیاسییەکان/
زانکۆى سەڵاحەددین-هەولێر
حکومەت هی کێیە؟
ناسک ئەحمەد
مێژوو و ڕووداوەکانى ڕۆژى جیهانیى ئافرەتان
وه‌رگێڕانی: چرا عومه‌ر
ئاماده‌کردنی: شیفا جومعه‌
ناسیۆنالیزم بۆ گەلێکی چەوساوە
بەهرۆز جەعفەر
کورته باسێک له سه‌ر شێعری ئه‌رمه‌نی
صد سال شعر ارمنی (احمد نوری زاده )
وه‌رگێڕان و پێداچوونەوە: سمکۆ مه‌عڕووفی
شکستی سۆسیالیزم و ئەزموونی سۆڤیەت
میران قادر ئەحمەد
" کۆمەڵگای فێدراڵی خۆسەر لە ئانارشیسمەوە بۆ رۆژئاوای کوردستان"
شاهۆ حوسێنی
خه‌ونی سه‌ربه‌خۆیی کورده‌کان له‌ هه‌موو کاتێک دوورتر ده‌نوێنێت
ده‌یڤید گاردنر
وه‌رگێڕان له‌ فارسییه‌وه‌: سروور خدری
مەزرای قاتڵەکان
مەنسوور یەیفووری
لەیادی (233) ساڵەی لەدایك بونی مەولانا خالیدی نەقشبەندی شارەزووری دا
نوێخوازێك لەئاییندا و عەدالەت خوازێك لە ژیاندا
مەولانا لەسلێمانیەوە بۆ هندستان
حبیب محمد دەروێش
ئەو کاتەی ژنان دەچنە شەڕی داعش
لە ئینگلیسیەوە: سەما.ش
لە فارسیەوە: ئ.ب
سیاسەتی خاوەن مەرجەعییەتی دینیی
بەبێ دەوڵەتی ئیسلامی ئایا پارتی دادوگەشەپێدانی توركی دەبێت بە مۆدێلێك بۆ ئیسلامیستەكانی عەرەب؟(1)
نووسینی: ئەحمەد ت. كۆرۆ(2)
وەرگێڕانی: بەرزانی مەلا تەها
توێکاریی دەسەڵاتدارێتی
نووسینی: ڕۆبێرت بینگهام داونز (1903-1991)
وه‌رگێڕان له‌ فارسییه‌وه‌: ئازاد وەڵەدبەگی
هەنگاوەكانی پێش ئاشتی لە توركیا
حەبیب محەمەد دەروێش
سیاسەتى ئابوورى چییە؟
عیسام ئه‌لخوری
وه‌رگێڕانی له‌ عه‌ره‌بییه‌وه‌: چرا عومه‌ر
تورکیا لە شەڕی داعشدا، دەوری پاکستان لە بەرابەر تاڵیبان دەبینێ؟
شێرکۆ جیهانی
خوێندنەوەیەک بۆ کتێبی
مشتێک لە خەرمانی بیری نالی
تورکیا لە دوو ڕێیانی شەڕو ئاشتیدا
نووسینی : بورھان شێخ رەئوف
ڕۆڵی دەستەبژێری ڕۆشنبیر لە قەیرانەکاندا
د. عەبدولڕەزاق محەمەد – دکتۆرا لە کۆمەڵناسی
ئەزموونی شیعری شۆڕشگێڕیی کوردی
عەبدولخالق یەعقووبی
بۆچی ده‌بێت ترامپ پشتیوانی له‌ ده‌وڵه‌تی كوردی بكات؟
ئامیتایی ئەتزیۆنی
ێڕانەوە له‌ نێوان گه‌شه‌کردن و دابڕان‎دا
سه‌یدقادرهیدایه‌تی
شێوازی‌ ده‌ربڕینی‌ قبووڵكردنی‌ شكست له‌ دیموكراسیدا
نووسینی‌: پۆڵ كۆركۆران*
وه‌رگێڕانی‌: ته‌حسین ته‌ها به‌هائه‌دین
هزری نوێخوازانه‌ له‌ شیعری بێكه‌سدا
سه‌دیق سه‌عید رواندزی
ھەستیاری ئۆجەلان نەبووایە پەکەکەش نەدەبوو
نیاز حامید
عەقڵی كوردی و هزری رۆژئاوایی!
عادل قادری
سەنتەرەکانى بیرکردنەوە و قەیرانی دروستکردنی بڕیار
هۆگر ئیبراهیم حەکیم (ماستەر لە زانستە سیاسییەکان)
ليبراڵيزم و ڕيشه‌ى قه‌يران و بارگرژييه‌كان
نوسينى: سه‌مير ئه‌مين
وه‌رگێڕانى: ناجى ئه‌فراسياو
باکوور: گۆڕین لە کوێوە دێت؟
مەنسوور تەیفووری
نیولیبراڵيزم پێشه‌كيی كتێبی "كورته‌مێژووی نیولیبراڵیزم"
داڤید هارڤه‌ی
وه‌رگێڕانى: هاوار محه‌مه‌د
لەئایندەیەکی نزیکدا ناوەندی کولتوری "کۆچ"
کتێبی: سوننەکانی ئێران
"چەند سەرنجێکی مێژوویی سۆسیۆ سیاسییە دەربارەی رەوشی گشتیی سوننەکانی ئێران"
وەرگێڕانی: بەرزانی مەلا تەها
پ. د. خەلیل عەلی موراد ناساندوویەتی
چاپ و بڵاویدەکاتەوە
نيوليبراڵيزم چيه‌؟
ئه‌ليزابێت مارتێنز/ئاڕنۆڵدۆ گارسيا
و: وه‌ليد عومه‌ر
لە چوارچێوەی بڵاوکراوەکانی ناوەندی کولتوری کۆچ
کتێبی (مشتێک لە خەرمانی بیری نالی) لە چاپخانە دەرچووە وبەمزوانە لە کتێبخانەکان دەبێت.
قه‌یرانه‌ ئابوری و فیكريیه‌ جیهانییه‌كانی نیولیبراڵیزم
نوسینى: دكتۆر سه‌باح قودورى
و. ئه‌يوب حه‌سه‌ن
حه‌له‌ب ...دووباره‌بوونه‌وه‌ی كاره‌ساتی حه‌ما
هێدی هه‌ولێری
زمان و دەوڵەت
عەتا قەرەداغی
بۆشایی فیکری و فەلسەفی لە نێو کورددا..
ئاشتی برایم ئەفەندی
ڕۆڵ و گرینگی زمانی زگماکیی بۆ نەتەوەی کورد!
ئاریتما موحەممەدی
زمانی كوردی له‌ناو كه‌له‌پووری ئیسلامی دا
هێمن عومه‌ر خۆشناو
کۆمەڵگەی کوردیی فەیسبوك..
پێوەندییە نوێیەکانی مرۆڤی کوردی بە دیموکراسیەوە
دکتۆر عادل باخه‌وان*
سنوره‌كانى نێوان فیقه و ئه‌ده‌ب؛ ئیبن حه‌زم وه‌ك نمونه‌
د.ئیسماعیل به‌رزنجى
زمانی ئاماژە،
یان زێدەڕۆیی لێکدانەوەو ھەڵواسینی تیۆر بەدەقدا
مەحمود عبداللە
کەسایەتی و چارەنووس
نوسینی: د. محمود سریع القلم، پڕۆفیسۆری زانکۆی تاران
وەرگێرانی: ناصح برزنجى
ژمارەی ئایندەی گۆڤاری کۆچ
یه‌ك دوو وشه‌ له‌ سه‌ر مرۆڤ و په‌یوه‌ندیيه‌كانى
ئیبراهیم حاجی زەڵمى
فەلسەفەی نزا
ئاگایی، عیشق، نیاز و جیهاد لە نزادا
نووسینی: د. عەلی شەریعەتی
وەرگێڕانی: لیان ســـەییدی
کورد و دیوه‌ شاراوه‌کانی شه‌ڕی جه‌رابلوس
ئومێد مەحمود
(شەریعەتی) كێ بوو، چی وت؟
گفتوگۆ لەگەڵ (د. سروش دەباغ)
نوێنەری تراژیدیا نەک کوردبوون
تێگەیشتنێکی جیاواز لە نادیە موراد
ئەحمەد ڕەسول
(شەریعەتی)، بیرمەندی ئازادی
نووسینی: د. ئیحسان شەریعەتی
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   لە چوارچێوەی بڵاوکراوەکانی ناوەندی کولتوری کۆچ
سێ کتێبی نوێی بەچاپ گەیاند، کە ئەمانەن:
١ـ (بادیەی عیشق) ئامادەکردنی (حەبیب دەروێش)
٢ـ (سوننەکانی ئێران) وەرگێڕانی (بەرزان مەلا تەها)
٣ـ (نالی شیکاری فەلسەفی دەرونی) نووسینی (هەرێم عوسمان)
تەواوی ئەم کتێبانە ئیستا لە کتێبخانەکاندا دەستەکەوێت
govari koch| All rights reserved © 2010