تیشكێك بۆ سەر رۆمانی "پێشمەرگە"
رەوەند حەمە جەزا

رۆمانی (پێشمەرگە) كە لە نووسینی (د. رەحیمی قازی)یە كە لە ساڵی(2010)دا، لەلایەن دەزگای ئاراسەوە بۆ جاری چوارەم چاپكراوەتەوە كە نووسینەكەی بە قەبارەیەكی بچووك نووسراوە و لە قەبارەی لاپەڕەی بچووكدایە و لە دووتوێی (118) لاپەڕەدا چاپكراوە كە كتێبێكی هێندە ئێسكسووك و خنجیلانەیە كە خوێنەر لەگەڵا هەڵگرتنی كتێبەكەدا و خوێندنەوەی یەكەم لاپەڕەی هەست بەوەدەكات كە خۆی یەكێكە لە كارەكتەرەكانی نێو چیرۆكەكە و ئەو رووداوانەی كە روودەدەن لەچیرۆكەكەدا هەمووی پەیوەندی بەوەوە هەیە، هەمیشە خوێنەری ئەم كتێبە هەوڵدەدات بزانێت رووداوەكانی دواتر چی روودەدەن و بەتامەزرۆییەوە لاپەڕەكانی هەڵدەداتەوە بەتایەبەتی لەپاش ئەوەی كە خوێنەر ئەو پێشكییە دەخوێنێتەوە كە (د.رەحیمی قازی) خۆی بۆی نووسیوە، لەدوای ئەوەش دەزگای ئاراس دوو نووسینی پڕبایەخی لەدوای پێشەكییەكەوە بڵاوكردووەتەوە كە ئەویش نووسراوێكی سێ‌ لاپەڕەی پرۆفیسۆر (د.عیزەدین مستەفا رەسووڵا)ی بڵاوكردووەتەوە كە تێیدا د. عیزەدین باس لەوەدەكات كە ئەم چیرۆكە هاوشێوەی داستانەكانی (دوانزە سوارەی مەریوان و قەڵای دمدم و خانزاد و شەریف..) جێگەی خۆیان لە خانەی نووسراوخانەدا دەگرێت. دواتر شاهیدی ئەوە بۆئەم دەقە دەدات كە توانیویەتی كۆمەڵێك رووداوی ئەو سەردەم و شوێنەمان بۆ باسبكات و ئەم دەقەش دەخاتە خانەی (ریالیزمی سۆشیالستی)وە دەیكات بە دەستەخوشكی دەقە هەرەمەزنەكانی نووسەری ئەم ریبازە وەك نووسینەكانی ( گۆگۆل و تۆڵستۆی و مەكسیم گۆركی). پاشان نوسراوێكی دوو لاپەڕەی گەورە چیرۆكنووسی كورد (حەسەن قزڵجی) كە تێدا باس لە زمانی نەتەوەی كورد دەكات كە لەڕووی ژانری چیرۆكەوە زمانێكی هەژارە كە ئەمەش چەند هۆی تایبەتی خۆی هەیە، لەنووسینەكەیدا زیاتر لەسەر كەسایەتی (د.رەحیمی قازی ) قسەدەكات و دەقەكە جێدەهێڵێت بۆ خوێنەر و لەكۆتاییدا پێیوایە كە ئەم دەقە خشتێكی گرنگە لە ئەدەبی كوردیدا و خزمەتێكی بەنرخ بە زمان و مێژووی نەتەوەكەمان دەكات. لەدوای خوێندنەوەی ئەم پێشەكییانە و ئەو باسكردنەی هەردوو نووسەر لەسەر ئەم دەقە بڕواناكەم كە خوێنەر بتوانێت واز لە دەقەكە بهێنێت و نەیخوێنێتەوە.(*)
شوناسی دەقەكە
ئەم دەقەی (د. رەحیمی قازی)ش و هەریەكە لە دەقەكانی (مەسەلەی ویژدانی ئەحمەد موختار جاف و لەخەومای جەمیل سائیب) كە لە سەرەتاكانی سەرهەڵدانی ژانری چیرۆك و رۆمانی كوردییەوە نووسراون تائێستە رووننەبووەتەوە كە ئایا ئەم دەقە سەربە كام لە ژانرە ئەدەبییە نووسراوەكانی وەك (چیرۆك، رۆمان، نۆڤلێت..)و بۆچوونی جیاواز هەیە لەسەر شوناسی دەقەكە، هەرچەندە كە لەسەر بەرگی كتێبەكە شوناسی رۆمان دراوە بەم دەقە، بەڵام هەر پاش خوێندنەوەی دەقەكە خوێنەر تێدەگات كە ناتوانرێت ئەمە لە خانەی رۆماندا دابنێت، چونكە هەر لە سەرەتای كتێبەكەوە لەو پێشەكییەی (د.رەحیمی قازی) كە خۆی بۆ چاپی دووەمی دەقەكەی نووسیوە، دەقەكەی خۆی بە چیرۆك ناودەبات، هەرەوەها (د.عیزەدین مستەفا رەسووڵا و حەسەنی قزڵجی)ش، شوناسی چیرۆك بە دەقەكە دەدەن، بەڵام نازانرێت كە دەزگای ئاراس بەچی پێوەرێك شوناسی رۆمان بە دەقەكە دەدەن!! هەروەها ئەگەر لەڕووی ژمارەی كارەكتەر و رووداو و گرێچنی دەقەكە وردبینەوە بۆماندەردەكەوێت كە ئەم دەقە زیاتر لە (كورتە رۆمان) واتا نۆڤلێتەوە نزیكترە وەك لە رۆمان.
پێشمەرگە لەنێوان خەیاڵا و واقیعدا
ئەم رۆمانە بەشێوەیەك گێڕاوەتەوە كە خوێنەر هیچ هەست بەوەناكات كە ئەوەی دەیخوێنێتەوە چیرۆكە، بەڵكو واهەستدەكات كە جۆرێكە لە یاداشتنامە و بیرەوەری خودی نووسەر، چونكە زۆر بەجوانی كات و شوێنی رووداوەكان دیاریكراوە و هەر لە یەكەم وشەوە دەزانیت كات كەیە و شوێنەكە كوێیە، چونكە چیرۆكەكە بەمشێوەیە دەستپێدەكات "زستانی كوردستانە" دواتریش ناودێیەكان و ناوی كارەكتەرەكانی هەمووی كوردین و لەهەمانكاتیشدا چیرۆكەكە بەچەندین رووداوی زۆر سەرنجڕاكێش كە بەرهەمی خەیاڵی نووسەری دەقەكە دەوڵەمەندكراوە كە ئەویش هەر رەنگدانەوەی كۆمەڵگەی كوردییە و هێندە رووداوەكان بەدەستپاكییەوە گێڕاونەتەوە كە دەڵێی نووسەر راپۆرتێكی دەربارەی حاڵا و گوزەرانی دانیشتوانی ئەو بەشەی كوردستانمان بۆ بەیاندەكات جا چ دەربارەی ژیانی گوندنشینان و حاڵا و گوزەرانیان بەدەست ئاغاوە، دواتریش بەشێوەیەكی زۆر رەوان باس لە خەباتی كۆمەڵە سیاسییەكانی ئەو بەشەی كوردستان دەكات بەتایبەتی حیزبی (كۆمەڵە)و كۆمەڵەی (ژ.ك)، دواتریش باس لە بڵاوكراوە رۆشنبیرییەكان دەكات كە ئەمانە هەموویان لەواقیعدا هەن نەك بەرهەمی خەیاڵی نووسەر كە نووسەرەكە زۆر واقیعانە رووداوەكان دەگێڕێتەوە، وەك مێژوونوسێك بەرواری رووداوەكان دەگێڕێتەوە وەك دەڵێت: "لە ئاخروئۆخری ساڵی 1944دا ئیتر كۆمەڵەی (ژ.ك) باڵی بەسەر تەواوی كوردستاندا كێشابوو"(1) ل105، بەڵام لە هەمووی زیاتر ئەوەی جێی سەرنجە ئەوەیە كە (د.رەحیمی قازی) لەدەقەكەیدا بەئاشكرا باس لە رۆڵی شاعیری پایەبڵندی كورد (هێمن ) دەكات و وەك چۆن لە بەرهەمە ئەدەبییەكانیدا باسكراوە.. (د.رەحیمی قازی) دەڵێت: "ئەو لاوە هۆنەری تازەپێگەیشتوو، بەڵام مەشوور و بەناوبانگی كوردستان، محەمەد ئەمینی شەیخولئیسلام بوو كە لەپاش ئەوەی بوو بە ئەندامی كۆمەڵە نێوی (هێمن)یان پێدابوو."ل94، بەڵام ئەوەی جێگەی سەرنجە كە هیچ یەكێك لە هۆنراوەكانی ئەم شاعیرە نەمرەی جێگەنەكردووەتەوە لەبەرهەمەكەیدا لەكاتێكدا كە هێمن لەوكاتەدا چەندین شیعری جوانی نیشتیمانی هەبووە. واتا ئەگەر بەشێوەیەكی گشتی لەم دەقە بڕوانین دەبینین هێندە نزیكە لە واقیعەوە كە لە چیرۆك ناچێت، بەڵام بەهۆی تەكنیكی گێڕانەوەی رووداوەكان، دەمانباتەوەسەر ئەوەی كە ئێمە بەرهەمێكی ئەدەبی سەربە ژانری چیرۆك دەخوێنینەوە. گرنگی رۆمانی پێشمەرگە لە نێوەندە ئەدەبییەكاندا لەنێو ئەو بابەتە رەخنەی و كتێبانەی كە لەسەر چیرۆك و رۆمانە كوردییەكان خوێندوومەتەوە زۆر سەرنجمداوە، بەڵام شتێكی وام بەرچاونەكەوتووە لەسەر ئەم دەقە كە بەڕاستی شایەنی تێڕامان و لەسەر نووسینە، چونكە زۆر بەجوانی باس لە سەردەمی دامەزراندنی كۆماری مەهاباد دەكات كە رووداوەكانی نێو ئەم دەقە زۆر لەو روودوانەوە نزیكە كە مێژوونووسان بۆماندەگێڕنەوە. ئەمە لەلایەك و لەلایەكیدیكەیشەوە گرنگیدانی (د.رەحیمی قازی)یە، بە لایەنی زمانەوانی و فەرهەنگی وشە كوردییەكان وەك لەو پەرەگرافەدا كە باس لە دۆزینەوەی ناوێك دەكات بۆ "پێشمەرگە" كە هێمنی شاعیر كە یەكێكە لە كارەكتەرەكانی ناو دەقەكە هەڵدەستێت بە كۆكردنەوەی زمانناس و پسپۆڕانی زمانی كوردی بۆ دۆزینەوەی وشەیەك كە دەیانەوێت وشەیەك بدۆزنەوە كە لەبەرانبەر وشەی "سەرباز و نیزامی و عەسكەر و مجاهید"دا، بەكاریبهێنن، بەڵام لەنێو هەموو پسپۆڕان و شارەزایان كەسیان ناتوانن وشەیەك بدۆزنەوە و ماندوودەبن، بەڵام ئەو پیاوەی كە لەوێ‌ خزمەتدەكات پیاوێكی پیرە، پرسیاریانلێدەكات ئەوە بۆچی وا ماندوو و بێتاقەتن و بەدەست چییەوە داماون؟ ئەوانیش حاڵەكەی بۆ باسدەكەن، پیاوە پیرەكەش پێشنیاری وشەی "پێشمەرگە"یان بۆ دەكات ل95، كە لێرەدا دەتوانین دوو خوێندنەوە بۆ ئەم دیالۆگە بكەین ئەویش ئەوەیە:
یەكەم:گرنگیدانی نووسەر بۆ وشە و فەرهەنگی كوردی و وازهێنانی كوردبووە لە وشەی عەرەبی و فارسی و گەڕانەوە بۆ وشەی كوردیپەتی.
دووەم: لێرەوەنووسەر پێشنیاری ئەوەمان بۆدەكات كە بۆ ساغكردنەوەی كەلەپوور و فەرهەنگی لەبننەهاتووی نەتەوەكەمان بەتایبەتی لەڕووی وشە و زاراوەی پەتییەوە كەسانی بەئەزمون و بەتەمەن پشتگوێنەخرێن و پرسیانپێبكرێت و داوای كۆمەكیان لێبكرێت، هەروەها نووسەر لە كۆتایی كتێبەكەدا لە كاتی یەكگرتنی پێشمەرگەكاندا و لە كۆبوونەوەكانی شەوانیاندا لەكاتی گاڵتە و جەفەنگدا، نووسەر لە كارەكتەرەكانیەوە كە هەریەكەیان لە شارێكەوە هاتوون لە زاری ئەم كارەكتەرانەوە چەند دێریك لە زاراوەی هەموو ناوچەكانی كوردستانمان بۆ دەخاتەڕوو كە زمانناس و لیژنەكانی دروستكردنی زمانی ستانداردی كوردی دەتوانن سوودیلێببینن ئەگەر رۆژێك هەوڵدرا بۆ دروستكردنی زمانێكی نەتەوەیی و یەكگرتوو بۆ هەر چوار پارچەكەی كوردستان یان هیچ نەبێت بۆئەو پارچەی كە ئازادە، چونكە شێوازی قسەكردنی زۆربەی شارەكانی كوردستانی رۆژهەڵاتی تێدایە.
لایەنی هونەری دەقەكە ئەم دەقە وەك هەر دەقێكیدیكەی ئەدەبی لە سەروو رەخنەوە نییە، هەرچەندە نووسەری دەقەكە خاوەنی بڕوانامەی دكتۆار بێت و ئامۆزای سەرۆك كۆماری مەهاباد (پێشەوا قازی محەممەد) بێت، بەڵام سەروكاری ئێمە لەگەڵا دەقەكەدایە و دەمانەوێت بە تەرازووی هونەر كێشیبكەین. ئەگەر سەرەتا لە ناوی دەقەكە وردبینەوە (پێشمەرگە)، دەبینین كە ناوەڕۆك بەپێی ئەو پێوەرانەی كە ناونیشانێكی سەركەوتوی پێدیاریدەكرێت، ناونیشانەكەی سەركەوتوونەبووە چونكە ناوەكە ناوێكی زۆر سادەیە. بەپێی ئەو بۆچوونەی (ئیبراهیمی یونسی) كە لە كتێبی (هونەری چیرۆكنوسی)دا، باس لە ناونیشانی لاواز و ناونیشانی سەركەوتوو دەكات و یەكێك لە نیشانەكانی ناونیشانی لاواز ئەوەیە كە ناونیشانەكە ناوی یەكێك لە كارەكتەرەكان بێت یان ناوێكی سادەی زۆر بەكارهاتووی ناوخەڵك بێت، چونكە ئەمە دەبێتە هۆی ئەوەی كە سەرنجی خوێنەر راناكێشێت و خوێنەر كەمەندكێشناكات بۆ خوێندنەوەی بابەتەكە.(2) ئەگەر باس لە ناوەڕۆكی دەقەكە بكەین وەك پێشتر ئاماژەمانپێكرد زیاتر لە راپۆرتێك دەچێت كە دژی ئەو جەور و ستەمە كە ئاغا بە خەڵكی گوندنشین و دەسەڵاتی شاهەنشای بە دانیشتوانی ئەو بەشەی كوردستانی دەكات، هێندە لە رۆمان ناچێت چونكە وەك لە پێناسەیەكی رۆماندا هاتووە كە دەگوترێت: "رۆمان واتا گێڕانەوە"، بەڵام گێڕانەوە لەم دەقەدا زۆر لاوازە، چونكە گرێچن (PLOT) لە م دەقەدا لاوازە و دەتوانین بڵێین هەندێك لە رووداوەكان بەشێوەیەكی زۆر سادە روودەدەن و ئەنجامی رووداوەكانیش بەهەمانشێوە لاوازە، بۆ نموونە رووداوی گرتنی (مرۆت ) لەلایەن (مینە ئاغا)وە كە بەشێوەیەكی كتوپڕ رووداوەكە روودەدات و هەروەها رووداوی كوشتنەكەی (مینە ئاغا) لەلایەن (شێركۆ و پیرۆت)ەوە كە بەشێوەیەكی زۆر سادە مینە ئاغا دەگرن و هەڵیدەواسن. گرفتێكیدیكە دەقەكە لەڕووی هونەرییەوە ئەوەیە كە زۆر نزیكە لە واقیعەوە كە باشترین نموونە ناو و رۆڵی (هێمن)ی شاعیرە لەدەقەكەدا كە بەڕاستی ئەمەش لە بەهای هونەری دەقەكە كەمدەكاتەوە چونكە دەقەكە شوناسی رۆمانی هەڵگرتووە. بەبڕوای رەخنەگر (حەمە سەعید حەسەن) كە لەمبارەیەوە دەڵێت: "رۆماننووس رووداومان بۆ ناگێڕێتەوە رووداومان بۆ دەخولقێنێت، ئاخر ئەركی ئەوەنییە كە رووداوی راستەقینەمان بۆ بگێریتەوە ئەركی ئەوەیە ئەو وەهمەمان لەكن دروستبكات ئەوەی بۆماندەگێڕێتەوە رووداوی راستەقینەیە".(3) پێموایە لەپاڵا ئەو باس و پیاهەڵدانەی هێمنی شاعیردا دەبوو یەكێك لە شیعرە نیشتیمانییەكانی شاعیری دابنایە لەو دەقەدا چونكە تا ئەوكات هێمنی شاعیر چەندین دەقی جوانی نیشتمانی نووسیبوو وەك دەقی (كوردم ئەمن) كە لە ساڵی 1942 نووسیویەتی كە بەڕاستی زۆر لەگەڵا ناوەڕۆك و پەیامی رۆمانەكەدا دەگونجێت. دەڵێت:
گەرچی تووشی رەنجەڕۆیی و حەسرەت و دەردم ئەمن قەت لە دەس ئەم چــەرخە سپڵە نابەزم، مەردم ئەمن ئاشــــقی چـــاوی كەژاڵا و گـــەردنی پـــڕخـــاڵ نیم ئاشـــــقی كێو و تـــەلان و بـــەندەن و بەردم ئەمن(4) ••• سەرچاوە:
*. بۆ خوێندنەوەی پێشەكی و وتارەكانی (د.عیزەدین مستەفا رەسوول و حەسەن قزڵجی ) بگەڕێنەوە بۆ سەرەتای رۆمانەكە.
1. د.رەحیمی قازی، رۆمانی پێشمەرگە، ل105، دەزگای چاپی ئاراس، چاپی چوارەم
2. ئارام سدیق، ناونیشان لە چیرۆكی كوردیدا، ل 112، چاپخانەی كاردۆ، بەڕێوبەریەتی چاپ و بڵاوكردنەوەی سلێمانی
3. حەمە سەعید حەسەن: بەفر و گڕكان، ل39، دەزگای چاپی ئاراس
4. مامۆستا هێمنی موكریانی، دیوانی هێمن، ل 89، چاپخانەی چوارچرا، چاپی یەكەم.
11018 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Tuesday, February 9, 2016
زیاتر
پەرستگای ئاگری بەردەكونتەی مەهاباد
و. لە فارسییەوە: كەمال نووری مەعروف
ئایا داعش بە پلانی ئەمریکا هاتووەتە ناوچەکە؟
ئیحسان فەتاح
دامەزراندنی ئیمپراتۆرییەتی ماد و رووخانی
هاوار حەمید
پێكەنین وەك چارەسەر لای هێرمان هێسە
بەفراو نوری
گفتوگۆ لەگەڵ سەید حوسەین نەسر
مامۆستای توێژینەوەی ئیسلامی لە زانكۆی جۆرج واشنتۆن
و. لە فارسییەوە: ئەرسەلان تۆفیق
وێنه‌ و حه‌قیقه‌ت...
ئومێد حه‌مه‌عه‌لی
پێگەی ئەدەبی كوردی لە كرمانشان و ئیلام و قۆناغەكانی
فەلاح شەریف / سنە
وه‌سفی كه‌سایه‌تی دیكتاتۆر
به‌ختیار محه‌مه‌د
فەلسەفە و زانست لای ئارسەر ئادنجتون
د.حەسەن حسێن سدیق
مامۆستای زانست ‌و لۆجیك لە زانكۆی راپەڕین/ بەشی فەلسەفە
پێكدادانی كورد و توركمان
له‌ كه‌‌‌ركوك و ناوچه‌كانی تر له‌ خزمه‌‌تی كێدایه‌؟!
نجم الدین فارس حسن
باشووری كوردستان لەكاتی دوورخستنەوەی شێخ مەحمود و
سەرهەڵدانی چالاكی توركەكان بە سەرۆكایەتی
ئۆزدەمیر پاشا 1919- 1922
ئەحمەد باوەڕ
شیکارییەک لە سەر ئازادکردنەوەی شنگاڵ
جیهاد موحەمەد
سمكۆی شكاك, وەرچەرخانێكی گرنگ لە ناسیۆنالیزمی كوردی
لە رۆژهەڵاتی كوردستان
نووسینی: سامان مستەفا رەشید
ماستەر لە مێژووی نوێ و هاوچەرخدا
ئەفسانەی ژێردەستەیی ژنان
ئیڤلین ڕید
وەرگێڕان: نەسیبە بارانی
کورد لە نێوان ململانێ مەزھەبیەکانی سعودیە و ئێراندا
نەوزادی موهەندیس
ڕۆشنبیر، ماناکانی دیکەی سیاسەت و تاوانی ئایدۆلۆژیا
فەرهاد بهێشتی
شرۆڤەی رەوتی ئەدەبی کوردیی پاش نالی و مەولەوی
و ھەڵسەنگاندنێکی ھاوتایانە لە دوو دیالێکتی کرمانجی خواروو(سۆرانی) و گۆرانیدا
رەووف محمەد پور
وەڵاتێک لە ژان ...
ئەمجەد شاکەلی
فه‌لسه‌فه‌ی ئێگزیستانسیالیزم،
ئومێد موقەدەس
عیشق له‌ كتێبی (بوون و نه‌بوون)ی ژان پۆڵ سارته‌ردا
رزگار عه‌لی
چەمکى زمان لەنێوان سیستم و جیاوازیدا
عەبدولموتەلیب عەبدوڵڵا-هه‌ولێر
چیبکرێ تاوا لە پارتی بکرێ ببێ بە پارتێکی سیاسی مرۆڤدۆست؟
ئازاد حمە
ئاین ودەوڵەت
خۆشناو مەریوانی
شكست هێنانی ئه‌مریكا
له‌(ئه‌فسانه‌ی جه‌نگی دژه‌ تیرۆردا)!
یاسین له‌تیف
خوێندنەوەیەکی شیکاریی ڕەخنەگرانە سەبارەت بە ئەدەبی ئیسلامیی
عەبدوڵا سڵێمان(مەشخەڵ)
بێدەنگی هەولێر: تەنگژەی شوناسی هەولێریی
شێرکۆ کرمانج
ئایا خودا بونی هه‌یه‌ ؟
مه‌حمود عه‌بدوڵا
گێڕانەوەی ئەنفال وەکوو کارەساتێکی پارتیکولار
چەند سەرنجێک لەسەر کۆمەڵەچیرۆکی
"جەستەیەکی خۆڵاوی بەسەر قاڵیچەی سولەیمانەوە"
محەمەد محەمەدمرادی
بزوتنەوەی ئیسلامی و دوو ملیۆن ڕیالی حەڵاڵ
ئاسۆ کمال
ئایدیای زمان/ ئایدیای شانۆ
چەند خاڵی سەرەتایی و مانیفێستۆیی
ئەمین کەرەمی و هاوڕێ یووسفی
پیتەکانی پێش هەندێک لە سورەتەکانی قورئان
تاهیر رەحیم
مەعریفەی ئیگزیستانسیالیزم و کۆمەڵگەی باشوری کوردستان
ئه‌فشین غولامی
توماس هۆبز
رامین جەهانبەگلوو
و: عەتا جەماڵی
زمانی کوردی و پێوه‌ندی به‌ناسنامه‌ی کورده‌وه‌
محه‌مه‌د که‌ریمی
بە تەوزیف بوونی دیاردەکان !
هاورێ نەهرۆ
ئه‌ده‌بی پۆست مۆدێڕن، زه‌رووره‌تێکی ناوه‌خت
حه مه ی که ریمی
مــرۆڤــ و تــێكنۆلۆژی، كــامیان بــەسەرە كــامـیـانــدا زاڵــە؟
رێبوار حسێنی
سواره‌ له‌ نێوان دوو ئه‌زموون و دوو شێوه‌ ژیانی جیاوازدا
ئه‌مجه‌د غوڵامی
ناوچه‌ تاریکه‌کانی تیرۆریزم
ئالن به‌دیۆ و فه‌لسه‌فه‌ی سه‌ده‌ی بیسته‌می فه‌رانسه‌
نووسین و کۆکردنه‌وه‌ی ده‌ق: جه‌واد گه‌نجی
وه‌رگێڕانی له‌ فارسییه‌وه‌: حه‌مه‌ی که‌ریمی
له‌شکرکێشی تورکیاو پێوست بوونی هاوپه‌یمانیه‌کی نوێ؟!
سه‌ردار عه‌بدوڵا حه‌مه‌
هەنگاوەكانی پێش ئاشتی لە توركیا
حەبیب محەمەد دەروێش
ڕۆشنبیر، ماناکانی دیکەی سیاسەت و تاوانی ئایدۆلۆژیا
فەرهاد بهێشتی
نەبوونی بنەمای زانستی و بەرپرسیارێتیی یاسایی و نەریتی
لە توێژینەوەیەكی (د.عیزەت فەتاح حەمەساڵح)دا
بوار نوورەدین
ئیدەی کەلاوە
مەنسوور تەیفووری
شوناسی پوپولیزم
هاوڕێ نەهرۆ
بەرەو تورکیا یان ئێران؟ ...
تاهیر رەحیم
قانع و کێشەی نەتەوایەتی
ئیبراهیم ئیسماعیل پوور
ژمارەی نوێی گۆڤاری کۆچ بڵاودەبێتەوە
داهاتویێک پاش کاپیتالیزمیش هەیە
لە سویدییەوە: رەسوڵ سەفەریانی
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010