پەیوەندی نێوان "پێناسەكردن" و هزر و بیری ناسیۆنالیستی
سەلاح بایەزیدی

بە چاوخشاندنێك بەسەر مێژووی هاوچەرخی پرۆسەی پەرەسەندنی هزر و بیری نەتەوەیی ئەوەمان بۆ دەردەكەوێت كە شێوە و چۆنێتی‌ ناولێنان لە لقێكی‌ زانست یان هونەر (nomenclature) ڕۆڵیكی‌ گرنگی‌ لە بیروكەی‌ ناسیۆنالیزمدا هەبووە. ئەو ولاتانەی‌ كە لەدوای‌ خەباتێكی‌ دوور و درێژ سەربەخۆییان مسۆگەر كردووە یان بە سەردەمێكی‌ شۆڕشی‌ ناسیۆنالیستدا تێپەر بوون، زۆربەی‌ كاتەكان بەپێی‌ هەلومەرجی‌ شۆڕشگێڕانە ناوەكەیان دەگۆڕێن و تەنانەت بەشە جیاوازەكانی‌ وڵاتیش ناوی‌ تایبەت بە خۆیان وەردەگرن. وەك نموونە هەر دوو لایەنی‌ شەڕی‌ ناوخۆیی‌ سپانیا نزیك بە نۆ یان دە ناویان هەبوو كە هەركام بەپێی‌ ئاستی‌ جیاواز لە ئەڤین و قینی‌ نیوانیان، كەڵكیان لێوەردەگرت. هەندیك لەو ناوانەیش(وەك نموونە "نیشتمان پەروەر" بۆ لایەنگرانی‌ فرانكۆ یان «وەفاداران» بۆ لایەنگرانی ڕژێم) تەنیا یەك لایەن بە فەرمی‌ دەیناسی‌ و تەنانەت یەك ناویش نەبوو كە هەر دووك لایەن لەسەر بەكارهێنانی‌ كۆك بن. هەموو ناسیۆنالیستەكان ئەوە بە ئەركی‌ خۆیان دەزانن لەپێناو زیان گەیاندن بە زمانی ڕكا‌بەرەكانی‌ دیكە، هەر چۆنێك بێت زمانی‌ خۆیان بە شێوەیەكی‌ چڕتڕ بڵاوبكەنەوە و لەناو ئەوانەی‌ كە بە ئینگلیزی‌ قسە دەكەن، ئەو كێشەیە بە شاراوەیی‌ ماوەتەوە و بە ئەستەم هەستی‌ پێ‌دەكرێ‌ و تەنانەت زۆرتر وەك كێشەی‌ پەرەپێدان بە زاراوەكان پێناسە دەكرێت. وەك نموونە، تاوەكوو ئەم ساڵانەی كۆتایی سەدەی بیستەمیش، ئەو ئەمریكاییانەی‌ كە رق و قینیان لە زاری‌ ئینگلیزی‌ بریتانیا هەبوو، (Anglophobe)هێشتایش خۆ لە بەكارهێنانی‌ ئەو وشە و دەستەواژانە دەپاراست كە ڕەگ و ڕیشەیان بۆ ئینگلیزی‌ بریتانیایی‌ دەگەڕاوە، هەروەها دەكرێت ناسیۆنالیزم وەك هێزی‌ پاڵ پێوەنەر لە كێشەی‌ نێوان بەكارهێنەرانی‌ زمانەكانی‌ لاتین و ئاڵمانی‌ دەستنیشان بكرێت. ناسیۆنالیستە سكاتلەندیەكان جەخت لە گرنگی‌ و سەروەریی‌ "لۆلاند سكاتس(Lowland Scots)دەكەنەوە، تەنانەت سۆسیالیستی‌ سكاتلەندیش كە كاریگەری‌ ناسیۆنالیزمی‌ پێوە دیارە، لەژێر ناوی‌ رق و قینی‌ چینایەتی‌ وتاری‌ دوور و درێژ لە دژی‌ شێوە زاری‌ "بی‌ بی‌ سی‌" دەنووسیت.
89 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Sunday, November 22, 2020
زیاتر
ڤایرۆسی كۆرۆنا و پڕۆسه‌ی خوێندن
پ.د. وه‌لی مه‌حمود حه‌مه‌د*
قەوارەی هەرێم؛ لە هەڵێنجانێکی مێژووییەوە بەرەو گوتارێکی ئایندەساز
د.هەردی مەهدی میکە
كاریگه‌ری هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئه‌مریكا له‌ سه‌ر توركیا
شنۆ هیرانی
کورد و حیزبوڵڵا و ئیسرائیل
ئالان م. نوری
کوشتنی روحی ئاینەکان
حەبیب محمد دەروێش
بوون و ماهیەت
شاهۆ عوسمان
پێناسه‌كردنه‌وه‌ی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی جیهان له‌دوای كۆرۆناوه‌
نوسینی: ئان ماری سڵۆته‌ر
سه‌رچاوه‌: پڕۆجێكت سایندیكه‌یت
کاتێک تەلەفیزیۆنێک ئارامیی وڵاتێک تێکئەدات..!
مه‌ریوان وریا قانع
ئایا لە ڕۆژئاوا ئاین و دەستەڵات تەواو لێك دابڕاون؟
ئیبراهیم مەلازادە
چاكسازیی سیاسی: له‌ چیدا، چۆن و بۆچی؟
د. ئه‌نوه‌ر محه‌مه‌د فه‌ره‌ج
فەرەنساو موسڵمانەکانی: سەرنجێکی کورت لەپەیوەندیی نێوان ئیسلام‌و تێرۆر
مەریوان وریا قانع
تورکیا چی دەوێ؟ میساقی میللی چیە؟
ئاسۆس هەردی
كتێبی "گڵێجاڵ لە بەڵگەنامە و بیرەوەرییەكاندا"
ئامادەكردنی: كۆچ
پەڕلەمان و کارکردن بۆ سنوردار کردنی ئازادیەکانی تاک و میدیا
عومەر عەلی
ئەمریكا و كۆتایی بەرپرسیارێتی
د. سەردار عەزیز
چەق و چێوەی سیاسەتکردن پارتی ،یەکێتی، ئەوانی دیکە
ڕەسوڵ خدر
کورد و عێراق
عەتا قەرەداخی
‏کۆتایی تارماییەکانی عیراق
‏پەری مامەسێنی
له‌نێوان پزیشكی و ئابوریناسیدا (ده‌رباره‌ی ریشه‌ی كێشه‌ ئابوریه‌كان و چاره‌سه‌ر)
جیهانگیر سدیق گوڵپی
ریکلامکردن: کوشتنی بەرهەمی خۆوڵاتی
نەوزاد جەمال
سانسۆر.. بەرهەمی بیرێکی فاشیستانەیە
فەرهاد شاکەلی
قسەیەکی کورت دەربارەی: ڕێکەوتنی نێوان ئیسرائیل و ئیمارات
خەسرەو سایە
كورسی بۆ نەتەوە یان بۆ ئەدەب
جەبار جەمال غەریب
لوبنان و هەرێمی کوردستان
بەیار عومەر
عێراق و ئەمریکا: کۆتایی پشوو؟
د. سه‌ردار عه‌زیز
ئۆپۆزسیۆن لە غیابی حیزبە تەقلیدیەکاندا
گۆران هەلەبجەیی
ئەخلاقیاتی گاڵتەکردن بە ژیانی مرۆڤ
مه‌ریوان وریا قانع
شه‌رم و سیاسه‌ت
ئاراس فەتاح
پڕۆسه‌ی به‌لۆنیا یان پڕۆسه‌ی وێرانکردنی خوێندنی زانکۆیی!!
عبدالقادر گڵۆمانی
لە پەراوێزی پرۆژە یاسای ”ڕێکخستنی میدیای ئەلکترۆنی“دا: بێدەنگیی یان پیسدەنگیی؟
مه‌ریوان وریا قانع
ئارکۆن و ڕەخنەی عەقڵی دینی
ئەحمەد ڕەسوڵ
گـــەورە و گــــرگــــــن (حوکمدارە شۆڕشگێرکانمان)
حەبیب محەممەد دەروێش
زمانی راگەیاندنی کوردی و خاڵیبوونەوە لەواتا
نەوزاد جەمال
م. ئۆنفرێ: سەرمایەداری ئەوەندە بەڕێز نییە پاش پەتاكە بەخۆیا بچێتەوە
ئازاد حەمە
پێگەیی سیاسی کورد و هێزەکانی بە هیچ ڕێژیمێك لەبن نایەت
محەممەد سلێمانی
ئێستا ژیان نیشتیمانمە
بەختیار عەلی
زمان لەنێوان ململانێی شیعر و فەلسەفەدا
مەسعود بابایی
كارەساتی لوبنان و پوچگەرایی!
مەلا بەختیار
ماكرۆن پشتیوانی لەبەغدا كردو هەرێمی ئاگاداركردەوە
سەرتیپ جەوهەر
خۆزگەخواستن بە داگیرکەران: لە چاوەڕوانیی بەربەرییەکاندا
مەریوان وریا قانع
كێ ئه‌و سه‌ری گه‌ردوون ده‌بینێت؟
د. جەواد بشارە
وه‌رگێڕ : تاریق كارێزی
ئایندەی هێزە چەكدارەكانی ناو پەرلەمانی عێراق؛ بەدر و عەسایب
یاسین ته‌ها
سه‌ردانه‌كه‌ى كازمى چیمان پێ ده‌ڵێ؟
سەرتیپ قەشقەیی
بازنەکانى هەڵبژاردن؛ بۆمبى بەردەم هەڵبژاردنى پێشوەختە بە تایبەت بۆ کورد*
هەڤاڵ فەتاح
له‌باره‌ى ئه‌خلاقی سیاسییه‌وه‌
پ.د. ئه‌نوه‌ر محه‌مه‌د فه‌ره‌ج
خەونى کوردەکان بۆ سەربەخۆیى تێکشکا
ئەیهود یەعارى
وەرگێڕان و کورتکردنەوەی : حسن محمود حمەکریم
بێ رێکەوتن کازمی پارە بۆ هەرێم دەنێرێ
سالار مەحمود
شێوازەکانی ڕاهێنان؛ شێوازی وانەگوتنەوەی مۆنتێسۆری
محەمەدموبین حەیدەریی دهۆیی
وەرگێڕ (لە فارسییەوە): کیشوەر پیرۆتی
كازمی.. دوادەرفەتی ئەمەریکاو ھەڵسانەوەی عێراق؟
ئەبوبەکر کاروانی
پەیوەندی نێوان "پێناسەكردن" و هزر و بیری ناسیۆنالیستی
سەلاح بایەزیدی
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010