نيوليبراڵيزم چيه‌؟
ئه‌ليزابێت مارتێنز/ئاڕنۆڵدۆ گارسيا
و: وه‌ليد عومه‌ر

نيوليبراڵيزم كۆمه‌ڵێك سياسه‌تى ئابورييه‌ كه‌ له‌ماوه‌ى [45] ساڵى ڕابردوودا بره‌وى په‌يداكردووه‌. وێڕاى ئه‌وه‌ى به‌ده‌گمه‌ن ئه‌م وشه‌يه‌ له‌ ويلايه‌ته‌ يه‌كگرتووه‌كان به‌رگوێ ده‌كه‌وێت، كه‌چى ده‌توانيت به‌ئاشكرا كاريگه‌رييه‌كانى نيوليبراڵيزم لێره‌ ببينيت، ئه‌ويش وه‌ك گه‌شه‌ى زياترى سامانى سامانداران و هه‌ژاريى هه‌ژاران. ليبراڵيزم [ـى كلاسيك] ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ كۆمه‌ڵێك بيرۆكه‌ و باوه‌ڕى سياسى و ئابورى و ته‌نانه‌ت دينييش. له‌ ويلايه‌ته‌ يه‌كگرتووه‌كان، ليبراڵيزمى سياسى ستراتيژێك بووه‌ بۆ به‌رگرتن به‌ ناكۆكى و ململانێى كۆمه‌ڵايه‌تى. ليبراڵيزم وه‌ك بژارده‌يه‌كى پێشكه‌وتوو بۆ خه‌ڵك و كرێكاران خرايه‌ڕوو، به‌راورد به‌ كۆنزه‌رڤاتيڤه‌كان و ڕاستڕه‌وه‌كان. ليبراڵيزمى ئابورى جياوازه‌. ئه‌و سياسه‌تمه‌داره‌ كۆنزه‌رڤاتيڤانه‌ى كه‌ ده‌ڵێن له‌ ليبراڵه‌كان بێزارن(ليبراڵ به‌ مانا سياسييه‌كه‌ى)، ئه‌وا هيچ كێشه‌يه‌كيان له‌گه‌ڵ ليبراڵيزمى ئابورى و نيوليبراڵيزمدا نيه‌.
پێشگرى "نيو"(neo)، له‌ سه‌ره‌تاى وشه‌ى ليبراڵيزمه‌وه‌ به‌و مانايه‌ دێت كه‌ خه‌ريكين له‌باره‌ى جۆرێكى نوێى ليبراڵيزمه‌وه‌ قسه‌ده‌كه‌ين. ئه‌ى باشه‌ جۆره‌ كۆنه‌كه‌ى چى بوو؟ قوتابخانه‌ى ليبراڵيزمى ئابورى له‌ ئه‌وروپا سه‌رده‌مانێك ناوى ده‌ركرد كه‌ ئابوريناسێكى سكۆتله‌ندى/ئينگڵيزى به‌ناوى ئاده‌م سميسه‌وه‌، له‌ ساڵى 1776دا كتێبێكى بڵاوكرده‌وه‌ له‌ژێر ناونيشانى "سامانى نه‌ته‌وه‌كان"[1]دا. ئه‌و و ليبراڵه‌كانى تريش، داكۆكييان ده‌كرد له‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى ده‌ستێوه‌ردانى ده‌وڵه‌ت له‌ پرسه‌ ئابورييه‌كاندا. هيچ سنورداركردن و به‌رته‌سككردنه‌وه‌يه‌كيان له درووستكردن و پيشه‌سازييدا قبوڵنه‌ده‌كرد، هيچ ڕێگرييه‌كان له‌ بازرگانيدا و هيچ گومركێكى هاورده‌شيان قبوڵنه‌ده‌كرد. ئه‌و ده‌يوت: «بازرگانيى ئازاد باشترين ڕێگايه‌ بۆ گه‌شه‌ى ئابوريى ميله‌ته‌كان». ئه‌و ئايديا و بيرۆكانه‌ى كه‌ له‌سه‌ر بنه‌ماى كۆنترۆڵنه‌كردن بوو، پێيانده‌وترا "ليبراڵ". ئه‌م به‌كارهێنانه‌ى تاكگه‌رايى بۆ «سه‌رمايه‌گوزارى و ڕيسكى ئابورى»، «كێبڕكێى ئازاد»، پاڵى پێوه‌ده‌نێت كه‌ گوايا شته‌كه‌ به‌ ماناى ئازادى دێت بۆ سه‌رمايه‌داران به‌مه‌به‌ستى گه‌يشتن به‌و سود و قازانجه‌ گه‌وره‌يه‌ى كه‌ به‌دوايه‌وه‌ بوون. ليبراڵيزمى ئابورى له‌ درێژه‌ى ده‌يه‌ى هه‌شتا و ساڵانى سه‌ره‌تاى ده‌يه‌ى نه‌وه‌ددا له‌ ويلايه‌ته‌ يه‌كگرتووه‌كان زاڵبوو. پاشان [قه‌يران و] بێ‌بازاڕييه‌‌ گه‌وره‌كه‌ى ساڵى 1930‌ ‌بووه‌ هۆى ئه‌وه‌ى كه‌ ئابوريناسێك به‌ناوى (جۆن مينارد كينز[2])ـه‌وه‌ بێت و تيۆرى ليبراڵيزم وه‌ك باشترين سياسه‌ت و په‌يڕه‌وى سه‌رمايه‌دارى بخاته‌ به‌ر كێشمه‌كێش و پياچوونه‌وه‌. ئه‌و ده‌يوت: هه‌ر له‌بنچينه‌وه‌، كارى پڕاوپڕ شتێكى پێويسته‌ بۆ گه‌شه‌ى سه‌رمايه‌دارى، ئه‌ويش ئه‌وكاته‌ به‌ده‌ستدێت كه‌ ده‌وڵه‌ته‌كان و بانكه‌ ناوه‌ندييه‌كان به‌مه‌به‌ستى به‌رزركردنه‌وه‌ى كاركردن ده‌ستوه‌رده‌نه‌ ئابورييه‌وه‌. ئه‌م بيرۆكانه‌ كاريگه‌رييه‌كى زۆريان خسته‌سه‌ر به‌رنامه‌ نوێيه‌ ئابورييه‌كه‌ى سه‌رۆك ڕۆزڤێڵت [ـى سه‌رۆكى ئه‌مريكا] كه‌ ژيانى زۆرێك له‌ خه‌ڵكى باشتركرد[3]. ئه‌و باوه‌ڕه‌ى كه‌ پێى‌وايه‌ ده‌بێت ده‌وڵه‌ت يان حكومه‌ت به‌رژه‌وه‌ندييه‌ گشتييه‌كان به‌ره‌وپێش‌ببات، به‌شێوه‌يه‌كى به‌رفراوان قبوڵكرا. به‌ڵام قه‌يرانه‌كانى سه‌رمايه‌داران له‌ماوه‌ى 45 ساڵى ڕابردوودا، به‌هۆى دابه‌زينى بڕ و به‌هاى قازانج[4]ـه‌كه‌يانه‌وه بۆته‌ هۆى ئه‌وه‌ى ڕه‌وتێك ئيلهام له‌ نوخبه‌ى كۆمپانياكانه‌وه‌ وه‌ربگرن و ده‌ستبده‌نه‌ هه‌وڵێك بۆ زيندووكردنه‌وه‌ى ئابوريى ليبراڵيزم. ‌واته‌ ئه‌و شته‌ درووستبكه‌ن كه‌ نوێ ياخود (neo)ـى پێوه‌يه‌. ئێستا ئيدى له‌گه‌ڵ به‌جيهانيبوونى خێراى ئابوريى سه‌رمايه‌دارييدا، نيوليبراڵيزميش له‌ ئاستێكى جيهانيدا ده‌بينين. پێناسه‌يه‌كى له‌يادنه‌كراو بۆ ئه‌م پرۆسه‌ [جيهانييه]‌، فه‌رمانده‌ ماركۆز كردى؛ ئه‌ويش ئه‌وكاته‌ى كه‌ پشتيوانيى له‌ بزاڤى زاپاتيستا (كه‌ خه‌باتێكى سه‌رووناوچه‌يى يان سه‌رووهه‌رێمى و دژ به‌ نيوليبراڵيزم)ده‌كرد له‌ ئابى 1996 له‌ چياپاس: «له‌ڕاستيدا ئه‌وه‌ى نيوليبراڵيزم پێشكه‌شيده‌كات، گۆڕينى جيهانه‌ بۆ مۆڵ و مه‌ڵبه‌ندێكى گه‌وره‌ تا بتوانن لێره‌ هندييه‌ سوره‌كانى تيا بكڕن و له‌وێش ژنان و..». ده‌يتوانى ئه‌مانه‌شى بۆ زيادبكات: مناڵان، كۆچبه‌ران، كرێكاران و ته‌نانه‌ت كۆى وڵاتێكى وه‌ك مه‌كسيكيش[ كه‌ زێدى خه‌باتى زاپاتيسته‌كانه‌]. ‌ خاڵه‌ سه‌ره‌كييه‌كانى نيوليبراڵيزم بريتين له‌:
يه‌ك-ياساى بازاڕ: به‌ره‌ڵاكردن و به‌رئاوه‌ڵاكردنى كۆمپانيا ئازاده‌كان ياخود كۆمپانيا تايبه‌ته‌كان له‌ هه‌ر به‌رته‌سككردنه‌وه‌يه‌ك كه‌ له‌لايه‌ن ده‌وڵه‌ته‌وه‌ درووستكرابێت، به‌بێ ڕه‌چاوكردنى ئه‌وه‌ى ده‌بێته‌هۆى زه‌ره‌ر و زيانى كۆمه‌ڵايه‌تى يان نا. ئازادى و كرانه‌وه‌ى زياتر بۆ بازرگانيى نێوده‌وڵه‌تى و سه‌رمايه‌گوزارى وه‌ك ڕێكخراوى NAFTA، كه‌مكردنه‌وه‌ى كرێ و هه‌قده‌سته‌كان له‌ڕێگه‌ى په‌رشكردنه‌وه‌ى كرێكاران له‌ يه‌كێتى و سه‌نديكاكاندا و، نه‌هێشتنى موچه‌ى كرێكاران كه‌ دواى ساڵانێك خه‌بات به‌ده‌ستيانهێناوه‌، جڵه‌ونه‌كردن و كۆنترۆڵنه‌كردنى نرخه‌كان و تێكڕا ئازادى بۆ جووڵه‌ى سه‌رمايه‌، كاڵا و خزمه‌تگوزارييه‌كان. بۆ قه‌ناعه‌تپێكردنمان به‌وه‌ى كه‌ ئه‌م ڕوانينه‌ شتێكى باشه‌‌، ئه‌وان ده‌ڵێن: «بازاڕێكى ڕێكنه‌خراو[5] باشترين ڕێگايه‌ بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ى گه‌شه‌ى ئابورى و دواجاريش قازانج و به‌رژه‌وه‌نديى هه‌موان». ئه‌مه‌ هاوشێوه‌ى به‌رنامه‌ى "خستنه‌ڕوو-ئاراسته‌"‌[6]ـى ڕيگان و "تكه‌كردن ڕووه‌و خوار"[7]ـى ئابوريناسه‌كانه‌، به‌ڵام به‌و مه‌رجه‌ى سه‌روه‌ت و سامان زۆر ڕووه‌و خواره‌وه‌[ـى كۆمه‌ڵگا] نه‌تكێت.
دوو-بڕينى خه‌رجييه‌ گشتييه‌كان بۆ خزمه‌تگوزارييه‌ كۆمه‌ڵايه‌تييه‌كان وه‌ك په‌روه‌رده‌ و فێركردن و چاودێريى ته‌ندرووستى. [كۆتاييهاتن به‌ خزمه‌تگوزارييه‌كانى كه‌رتى گشتى وه‌ك ئاو و ئاوه‌ڕۆ، هه‌ڵبه‌ستنى پرد و ڕێگاوبان، بيمه‌ى كۆمه‌ڵايه‌تى، خوێندنى خۆڕايى و خه‌سته‌خانه‌ى گشتى و كاره‌باى حكومى و هتد-و].
سێ-له‌ڕێساخستن[8] : پشتگوێخستن و به‌لاوه‌خستنى ئه‌و ڕێسا و مه‌رسوماته‌ ده‌وڵه‌تييانه‌ى كه‌ قازانج كه‌مده‌كه‌نه‌‌وه‌، و ئه‌وانه‌شى كه‌ تايبه‌تن به‌ ياسا ئه‌منييه‌كان و سه‌لامه‌تيى شوێن و ژينگه‌ى كاريش. چوار-به‌تايبه‌تيكردن(خه‌سخه‌سه‌، PRIVATIZATION‌‌): فرۆشتنى كۆمپانيا ده‌وڵه‌تييه‌كان، كاڵاكان و خزمه‌تگوزارييه‌كان به‌ سه‌رمايه‌گوزاره‌ تايبه‌ته‌كان. ئه‌مه‌ش هه‌ريه‌كه‌ له‌ بانكه‌كان، پيشه‌سازييه‌ سه‌ره‌كييه‌كان، ڕێگاى ئاسن، مزوه‌رگرتن و باجى ڕێگاوبان، كاره‌با، قوتابخانه‌كان، نه‌خۆشخانه‌كان و ته‌نانه‌ت ئاوى خواردنه‌وه‌ش ده‌گرێته‌وه‌. گه‌رچى ئه‌م كارانه‌ به‌ناوى به‌رزكردنه‌وه‌ى كيفايه‌ت و كاراييه‌وه‌ ده‌كرێن، كه‌ زۆرجار پێويستيشه‌، به‌ڵام شوێنه‌وارى به‌تايبه‌تيكردن هه‌ر له‌بنچينه‌وه‌ بريتى‌بووه‌ له‌ چڕكردنه‌وه‌ى سامانى زياتر له‌ ده‌ستى ژماره‌يه‌كى كه‌مدا و پێدانى پاره‌ى زياتر له‌لايه‌ن عامه‌ى خه‌ڵكه‌وه‌ بۆ دابينكردنى پێداويستييه‌كانيان. پێنج-هه‌ڵگرتن و لابردنى چه‌مكى "به‌رژه‌وه‌ندى و سودى گشتى"، يان "كۆمه‌ڵ و كۆميونيتى" و دانانى "به‌رپرسيارێتيى تاكه‌كه‌سى" له‌جياتييدا.
درووستكردنى پاڵه‌په‌ستۆ له‌سه‌ر هه‌ژارترين خه‌ڵكى ناو كۆمه‌ڵگايه‌ك بۆدۆزينه‌وه‌ى ڕێگه‌چاره‌يه‌ك له‌لايه‌ن خۆيانه‌وه‌ به‌مه‌به‌ستى دابينكردنى چاودێريى ته‌ندرووستى، په‌روه‌رده‌ و ئاسايشى كۆمه‌ڵايه‌تى و باقيى پێداويستييه‌ كۆمه‌ڵايه‌تييه‌كانيان و پاشان به‌كه‌مته‌رخه‌م زانينيان له‌ عانى شكستدا و ناساندنيان وه‌ك ته‌مه‌ڵ و ته‌وه‌زه‌ل. نيوليبراڵيزم له‌ سه‌رتاپاى دونيادا، له‌ڕێگه‌ى دامه‌زراوه‌ به‌هێزه‌كانى وه‌ك سندووقى نێوده‌وڵه‌تيى دراو، و بانكى جيهانى، و بانكى گه‌شه‌پێدانى ئه‌نته‌ر-ئه‌مێريكانه‌وه‌ سه‌پێنراوه‌. سه‌رتاپاى ئه‌مريكاى لاتين هاتووه‌ته‌ خه‌شم و تووڕه‌يى. يه‌كه‌مين نمونه‌ى ئاشكرا بريتييه‌ له‌ نيوليبراڵيزم له‌پراكتيكدا له‌ شيلى، ئه‌ويش دواى پشتگيريى سى.ئاى.ئه‌ى له‌ كوده‌تا(به‌ سوپاسه‌وه‌ له‌ ئابوريناسى زانكۆى شيكاگۆ ميڵتۆن فريدمه‌ن) دژ به‌ ڕژێمه‌كه‌ى ئالنده‌ كه‌ هه‌ڵبژێراوى خه‌ڵك بوو له‌ ساڵى 1973دا، كه‌ خۆى و ئاكامه‌كه‌شى له‌ باقيى وڵاتانى تردا ده‌رخست، و به‌ر هه‌ندێك له‌ خراپترين پاشهاته‌كانى كه‌وتين له‌ مه‌كسيكدا. له‌و جێيه‌دا كه‌ كرێ له‌دواى تێپه‌ڕينى ساڵێك له‌ گرێبه‌ستى NAFTA، چل بۆ په‌نجا له‌ سه‌د دابه‌زى، هاوكات خه‌رجيى ژيان و گوزه‌ران هه‌شتا له‌سه‌د گه‌شه‌يكرد و به‌رزبووه‌وه‌. زياد له‌ بيست هه‌زار كۆمپانياى بچوك و مامناوه‌ند موفليس و مايه‌پووچبوون، و زياد له‌ هه‌زار كۆمپانياى ده‌وڵه‌تييش له‌ مه‌كسيكدا به‌تايبه‌تى‌كرا. به‌و جۆره‌ى كه‌ يه‌كێك له‌ لێكۆڵه‌ران وتى: «نيوليبراڵيزم به‌ ماناى داگيركردنه‌وه‌ و كۆڵۆنياڵيزمى سه‌رنوێى ئه‌مريكاى لاتين دێت».
له‌ ويلايه‌ته‌ يه‌كگرتووه‌كان، نيوليبراڵيزم به‌رنامه‌ و پرۆگرامه‌ خۆشگوزه‌رانييه‌كان له‌ناوده‌بات. هێرشده‌كاته‌ سه‌ر ماف و مووچه‌ى كار(له‌پاڵيشيدا هێزى كارى كۆچبه‌ران) و به‌رنامه‌ كۆمه‌ڵايه‌تييه‌كان كورت و سنوردارده‌كاته‌وه‌. "په‌يمان و گرێبه‌ست"ـى كۆماريخوازه‌كانى ئه‌مريكا به‌ته‌واوه‌تى بريتييه‌ له‌ نيوليبراڵيزم. پشتيوانان و لايه‌نگرانى [نيوليبراڵيزم]، بۆ ڕه‌تكردنه‌وه‌ى پاراستنى مناڵان، گه‌نجان، ژنان و كۆى هه‌ساره‌كه‌ خۆى، له‌ هه‌ڵپه‌ و تێكۆشاندان تاكو به‌هۆى قبوڵكردنى ئه‌و ئايديايه‌وه‌ فريومانبده‌ن كه‌ «له‌پشتى منه‌وه‌ ده‌وڵه‌ت و حكومه‌ت پياده‌بكه‌». قازانجبه‌رانى نيوليبراڵيزم، كه‌مينه‌يه‌كن له‌ خه‌ڵكى جيهان. نيوليبراڵيزم بۆ زۆرينه‌ى زۆرى خه‌ڵك، ده‌بێته‌هۆى ئێش و ئازارى زۆر زياتر له‌ جاران. ده‌سكه‌وته‌كه‌ى بۆ زۆرينه‌ى زۆرى خه‌ڵكى جيهان له‌ ماوه‌ى شه‌ست ساڵى ڕابردوودا بريتى بووه‌‌ له‌ نه‌هامه‌تييه‌ك به‌بێ بچوكترين به‌رژه‌وه‌ندى: نه‌هامه‌تييه‌كى بێكۆتايى.
13846 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Thursday, June 9, 2016
زیاتر
قه‌یرانه‌ ئابوری و فیكريیه‌ جیهانییه‌كانی نیولیبراڵیزم
نوسینى: دكتۆر سه‌باح قودورى
و. ئه‌يوب حه‌سه‌ن
سیاسەتی توركیا بەرانبەر بە باكووری عێراق
گرفت و ئاسۆ ئایندەییەكان
ن.د. بیل پارك و: سان بەرزان ئەحمەد
زمان و دەوڵەت
عەتا قەرەداغی
سیاسەتی كەمالی لە توركیا بەرانبەر بە كورد
لە 1918 - 1926
سامان مستەفا رەشید
ڕۆڵ و گرینگی زمانی زگماکیی بۆ نەتەوەی کورد!
ئاریتما موحەممەدی
سیاسەتی كەمالی لە توركیا بەرانبەر بە كورد
لە 1918 - 1926
سامان مستەفا رەشید
کۆمەڵگەی کوردیی فەیسبوك..
پێوەندییە نوێیەکانی مرۆڤی کوردی بە دیموکراسیەوە
دکتۆر عادل باخه‌وان*
توركیا: چارەسەركردنی كێشەی كورد و دینامیكە هەرێمییەكان
نووسینی: ئۆمیر تاشـبینار(*)
وەرگێڕانی: مەهاباد قادر
زمانی ئاماژە،
یان زێدەڕۆیی لێکدانەوەو ھەڵواسینی تیۆر بەدەقدا
مەحمود عبداللە
لە پەراوێزی پڕۆسەی ئاشتی تورك و كورددا
توركیا و موعەممای پرسی كورد دەرگیریی و كاریگەرییەكان
لە پێوەندییە دەرەكییەكانی توركیادا
نووسینی: ئۆفرا بێنگیۆ
وەرگێڕانی لە ئینگلیزییە وە: ماجید خەلیل
ژمارەی ئایندەی گۆڤاری کۆچ
سیاسەتی حكومەتەكانی توركیا و
رەوشی گشتی كوردستانی باكوور
عەلی حاجی زەڵمی
فەلسەفەی نزا
ئاگایی، عیشق، نیاز و جیهاد لە نزادا
نووسینی: د. عەلی شەریعەتی
وەرگێڕانی: لیان ســـەییدی
خەباتی سیاسی و چەداری شێخ مەحمود
لە هاوكێشە و پلانە سەربازییەكانی بەریتانیا 1914 - 1922
ئەحمەد باوەڕ
(شەریعەتی) كێ بوو، چی وت؟
گفتوگۆ لەگەڵ (د. سروش دەباغ)
سەرژمێری گشتی حەشیمەت و خانووبەرە
ساڵی (90) ی هەتاوی لە سیاسەتی قەومی نابەرانبەرەوە بۆ نۆڵیكردنی قەومی
خالید عەلیزادە
(شەریعەتی)، بیرمەندی ئازادی
نووسینی: د. ئیحسان شەریعەتی
پەیوەندی سیاسی نێوان مستەفا بارزانی و
عەبدولكەریم قاسم (1958 - 1963 )
نیهایەت عەلی حسێن
(شەریعەتی) بت نییە
گفتوگۆ لەگەڵ (موجتەبا موتەههەری)
كوڕی مورتەزا موتەههەری
وەرگێڕانی: رێبوار كوردستانی
رامانێك لە زانست و فەلسەفەی مێژوو
سەباح عەلی جاف
لە (شەریعەتی)یەوە لەبارەی مردنی شەریعەتی
نووسینی: عــەبدولكەریم سروش
وەهمی زەردەشت و زەردەشتتییەت
لە نێوان پێغەمبەربوون و بەئایینبووندا
ئامادەكردنی: خالید دۆستی
تەنیایی یان جیایی؟
نووسینی: د. عەلی شـەریعەتی
هزر و فەلسەفە
رەهەندە هەمەڕەنگییەكانی ئەفسانەی ئادەم و حەوا
دكتۆر حەمید عەزیز بەشی فەلسەفە
عەلی شەریعەتی ..
ئەو كەسەی هەموو رۆژێك تیرۆر دەكرێت!
نووسینی: حەبیب محەممەد دەروێش
تیشكێك بۆ سەر رۆمانی "پێشمەرگە"
رەوەند حەمە جەزا
رۆڵی ( شەریعەتی )
لە خەباتی ئیسلامی پێشەوتووخوازی لە ئێران 1965 - 1977
نووسینی: وەلید محمود عەبدونناسر
وەرگێڕانی: بـــەرزانی مەلا تـەها
پەرستگای ئاگری بەردەكونتەی مەهاباد
و. لە فارسییەوە: كەمال نووری مەعروف
دكتۆر عەلی شەریعەتی
پیاوێك هێشتاش لە ئاسمانی دنیای رۆشنبیریدا دەدرەوشێتەوە
نووسینی:موسعەب ئەدهەم
دامەزراندنی ئیمپراتۆرییەتی ماد و رووخانی
هاوار حەمید
کتێبی بزووتنەوەی ژنان(فێمینیزم)
نووسینی ئاندرێ میشێل
گفتوگۆ لەگەڵ سەید حوسەین نەسر
مامۆستای توێژینەوەی ئیسلامی لە زانكۆی جۆرج واشنتۆن
و. لە فارسییەوە: ئەرسەلان تۆفیق
سەرهەڵدانى چەپ (له‌ عێراق و ناوچه‌كه‌ و جيهاندا)
دكتۆر عه‌لى ئه‌سه‌دى
وەرگێڕانى: ناجى ئەفراسیاو
پێگەی ئەدەبی كوردی لە كرمانشان و ئیلام و قۆناغەكانی
فەلاح شەریف / سنە
ئوستورە و ئەفسانە و دین
زه‌رده‌شت نوره‌دين
فەلسەفە و زانست لای ئارسەر ئادنجتون
د.حەسەن حسێن سدیق
مامۆستای زانست ‌و لۆجیك لە زانكۆی راپەڕین/ بەشی فەلسەفە
یەعقوبیزم و سڵەمینەوەى کرێکاران
فلاديمێر لینین
له‌ ئينگڵيزييه‌وه‌: سەرکەوت جەلیل
باشووری كوردستان لەكاتی دوورخستنەوەی شێخ مەحمود و
سەرهەڵدانی چالاكی توركەكان بە سەرۆكایەتی
ئۆزدەمیر پاشا 1919- 1922
ئەحمەد باوەڕ
تارماييه‌كانى هيدايه‌ت
موراد فه‌رهادپور
و. وه‌ليد عومه‌ر
سمكۆی شكاك, وەرچەرخانێكی گرنگ لە ناسیۆنالیزمی كوردی
لە رۆژهەڵاتی كوردستان
نووسینی: سامان مستەفا رەشید
ماستەر لە مێژووی نوێ و هاوچەرخدا
قەیرانى دارایى لە کۆڵى سەرمایەدارى نابێتەوە
تۆم برۆمبێڵ
وه‌رگێڕانى: ئارى مەحمود
کورد لە نێوان ململانێ مەزھەبیەکانی سعودیە و ئێراندا
نەوزادی موهەندیس
هەموو جێيه‌ك، جیهانى سێیەمە! ئ
ەنتۆنیۆ کابالیرۆ[1]
وه‌رگێڕانى: كه‌يوان نورى
شرۆڤەی رەوتی ئەدەبی کوردیی پاش نالی و مەولەوی
و ھەڵسەنگاندنێکی ھاوتایانە لە دوو دیالێکتی کرمانجی خواروو(سۆرانی) و گۆرانیدا
رەووف محمەد پور
هەڵوێستی توركیا
لە فیدراڵیزمی هەرێمی كوردستانی عێراق
ی. سەرپەرشتیار: وەسمی محەممەد ئەلشمەری ی. توێژەر: محەممەد حازم حامید
وەرگێڕانی: حەسەن حسێن
فه‌لسه‌فه‌ی ئێگزیستانسیالیزم،
ئومێد موقەدەس
سیاسەتی خاوەن مەرجەعییەتی دینیی
بەبێ دەوڵەتی ئیسلامی
ئایا پارتی دادوگەشەپێدانی توركی دەبێت بە مۆدێلێك بۆ ئیسلامیستەكانی عەرەب؟
نووسینی: ئەحمەد ت. كۆرۆ
وەرگێڕانی: بەرزانی مەلا تەها
چەمکى زمان لەنێوان سیستم و جیاوازیدا
عەبدولموتەلیب عەبدوڵڵا-هه‌ولێر
ئیشكالییەتی ئاشتی لە توركیا
هەڤپەیڤین لەگەڵ د. شێركۆ كرمانج مامۆستای زانكۆ، لە زانكۆی ئۆتارا
هەڤپەیڤین: هەرێم عوسمان
ئاین ودەوڵەت
خۆشناو مەریوانی
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010