سیاسه‌ت و فاڵگرتنه‌وه‌
سمکۆ محەمەد

جیاوازى نێوان كرده‌ى سیاسه‌ت و فاڵگرتنه‌وه‌ ته‌نیا كاره‌كته‌ره‌كان نین، به‌ڵكو ئه‌و فه‌زا ناته‌ندروسته‌ و ئه‌و زه‌وینه‌یه‌یشه‌ كه‌ مرۆڤه‌ وه‌همخواز و بێ ئیراده‌كانیش ده‌یڕه‌خسێنن، وه‌ك ئه‌وه‌ى خه‌ڵكێكى وه‌همگه‌را بۆ كه‌سێك ده‌یڕه‌خسێنن كه‌ خۆى له‌ بنه‌چه‌دا هیچ نییه‌ و هێزى پێ ده‌ده‌ن له‌ هێزى كۆمه‌ڵگه‌ و عه‌قڵ زیاتره‌. په‌رله‌مانتار نموونه‌ى سه‌لمێنه‌ره‌ كه‌ به‌ ده‌نگى حزب و هێزى سیاسى نه‌بێ، ده‌نگى خۆى نایگه‌یه‌نێت به‌و ده‌زگه‌یه‌، خه‌ڵكیش به‌شدار بێ و بایكۆت بكات، له‌ هه‌ردوو باره‌كه‌دا یه‌ك فۆڕم ده‌بینی. سیاسه‌ت كاره‌كته‌رى واقیعى پێڕه‌وى ده‌كات و كۆمه‌ڵگه‌یش كه‌م تا زۆر به‌شدارى تێدا ده‌كه‌ن، وه‌ك ئه‌وه‌ى له‌ پرۆسه‌ى ده‌نگدان ده‌بینرێت، هه‌ر ده‌ره‌نجامى ئه‌م سیناریۆیه‌یه‌ كه‌ خۆى راده‌ست به‌قه‌ده‌رێك ده‌كات كه‌ خه‌ڵكى نه‌زان به‌ ویستى خۆیان چاره‌نووسى دیارى ده‌كه‌ن، فاڵیش كه‌سانى مفته‌خۆر و ساخته‌چى ده‌یكه‌ن به‌بێ ئیراده‌ى هیچ كه‌سێك و قه‌ناعه‌ت پێكردنیش له‌ ده‌ره‌وه‌ى ئیراده‌ى ئه‌وان، بۆیه‌ به‌هه‌شتێكى وه‌همى به‌ مرۆڤ ده‌به‌خشن و دواتریش هیچ.
ناكرێ ئه‌م دوو شته‌ وه‌ك یه‌ك ته‌ماشا بكرێ، ئه‌و واقیعه‌ى ئێسته‌ خه‌ریكه‌ ئه‌و مه‌ترسییه‌ ده‌خوڵقێنێ كه‌ سیاسه‌ت و فاڵگرتنه‌وه‌ وه‌ك یه‌كن و میدیاى كوردى ره‌واجى پێ داوه‌ به‌ كاره‌كته‌رى نه‌خوێنده‌وار له‌سه‌ر شاشه‌، سه‌ره‌نجام ئامانجه‌كه‌ ئاراسته‌كردنى خه‌ڵكه‌ بۆ ئه‌وه‌ى به‌شدارى سیاسه‌ت نه‌كه‌ن، چونكه‌ ئه‌وه‌ به‌شدارى نییه‌ كه‌ ده‌نگ ده‌ده‌ن یان بایكۆت ده‌كه‌ن، ئه‌گه‌ر ویستیان ته‌نیا ده‌نگ بده‌ن به‌و سیناریۆیه‌ى ده‌سته‌بژێره‌كان دایانڕشتووه‌، ده‌رنجامه‌كه‌یش له‌ چاوى ئه‌و ده‌سته‌بژێره‌ ده‌زانن كه‌ سیاسه‌ت ده‌كه‌ن، ئه‌گه‌ریش نه‌یانویست بایكۆتى بكه‌ن، ئه‌مه‌ ئایدیایه‌كه‌ دژى ئیراده‌گه‌رێتییه‌، پێچه‌وانه‌كه‌یشى حزبه‌كانن كه‌ڵك له‌و دووركه‌وتنه‌وه‌یه‌ وه‌رده‌گرن.
سیاسه‌ت ته‌نیا هونه‌رى به‌ده‌ستهێنان نییه‌ وه‌ك ئه‌و پێناسه‌ كلاسیكییه‌ى له‌ رابردوودا له‌لایه‌ن چه‌پى كلاسیكى ته‌رویجى بۆ ده‌كرا، ئه‌مه‌ ره‌نگه‌ بۆ گرووپێكى دیاریكراو وا بێت كه‌ ئامانجه‌كه‌ى بچووكه‌، بۆ ده‌سته‌بژێرێك كه‌ كۆمه‌ڵگه‌ ئاراسته‌ ده‌كات بۆ خزمه‌تى به‌رژه‌وه‌ندى خۆى، جۆرێك هونه‌رى تره‌، به‌ پێچه‌وانه‌یشه‌وه‌ بۆ كۆمه‌ڵگه‌یه‌ك كه‌ ستراتیجێكى هه‌بێت و قوربانى بۆ دابێت، مانایه‌كى ترى هه‌یه‌، ئه‌ویش ورووژاندنى كۆمه‌ڵێك پرسیاره‌ بۆ به‌شداریكردن له‌ پرسگه‌لێك كه‌ چاره‌نووسسازه‌ و ده‌بێ خۆى به‌شێك بێت له‌ دروستكه‌رى. ئه‌زموونى سیاسه‌ت له‌ كۆمه‌ڵگه‌ى عێراقى و كوردستانى، بۆیه‌ ته‌نیا بۆ سیاسییه‌كان بووه‌ته‌ جێى متمانه‌، چونكه‌ ده‌سته‌بژێر وه‌ك ته‌واوى كۆمه‌ڵگه‌ چاوه‌ڕوانى ده‌ره‌نجامى نه‌كردووه‌، به‌ڵام خه‌ڵكى ئاسایى له‌ شێوه‌ی فاڵ و سیاسییه‌كانیش وه‌ك فاڵگره‌وه‌ ته‌ماشا كراون، ئه‌مه‌ش له‌وێوه‌ سه‌رچاوه‌ى گرتووه‌ كه‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ى ئیراده‌ ته‌ماشاى ده‌ره‌نجام كراوه‌ و ده‌ره‌نجامه‌كانیش ئه‌وه‌بوون كه‌ ده‌سته‌گوڵێكى بۆ نه‌خۆشێك به‌دیارى نه‌هێنا، بۆیه‌ سیاسه‌ت شكستى هێناوه‌ و خه‌ڵك بووه‌ته‌ قوربانى، ئیتر كاره‌كته‌ره‌كانیش ناشیرین ته‌ماشا كراون یان له‌ شێوه‌ی بتى پیرۆز ته‌ماشا كراون. پرسیارى ئه‌وه‌ى بۆچى كۆمه‌ڵگه‌ پێویستى به‌ سیاسه‌ته‌ و خه‌ڵك بۆچى ده‌بێ به‌ده‌نگدان به‌شدارییه‌كى راسته‌وخۆ بكات غائیبه‌؟ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ تا ئێسته‌ فه‌زاى گشتى نه‌ك كاریگه‌رى راسته‌وخۆ، به‌ڵكو كاریگه‌رى ناڕاسته‌وخۆیشى نه‌بووه‌ له‌ كایه‌ى سیاسه‌تدا، بۆیه‌ له‌ سه‌ركه‌وتنه‌كاندا هه‌موو كه‌س خۆى ده‌كات به‌ خاوه‌نى ده‌ره‌نجام و پاڵه‌وانى دیمه‌نه‌كان، له‌ شكسته‌كانیشدا ته‌نیا سیاسییه‌كان تاوانبار ده‌بن، ئه‌ویش دیسان قازانجى كاره‌كته‌ره‌ سیاسییه‌كانن كه‌ نه‌ باجى سیاسى ده‌ده‌ن و نه‌ باجى ئابوورى و نه‌ باجى كۆمه‌ڵایه‌تى و فه‌رهه‌نگى و هتد بۆ شكسته‌كان. من بۆیه‌ ئه‌مه‌ ده‌ڵێم، چونكه‌ هیچ كات كوردستان به‌ بارته‌قاى ئێسته‌ پێویستى به‌ پرسیار نه‌بووه‌ له‌و چاره‌نووسه‌ى خه‌ریكه‌ لێى نزیك ده‌بێته‌وه‌ و هیچیش دیار نییه‌ به‌ره‌و كوێ ده‌چێت، ته‌نیا ئه‌وه‌ نه‌بێت له‌گه‌ڵ هه‌ر ئاڵوگۆڕێكدا دیمه‌نێكى بچووكتر ده‌بینێ و خۆیشى ده‌بێت به‌ كۆمبارسى فیلمه‌كه‌، كه‌چى من هه‌ست به‌و به‌رپرسیارێتییه‌ ناكه‌م جیاوازى نێوان سیاسى و فاڵچى ده‌رده‌خات، له‌ حاڵێكدا ئه‌زموونى هیچ نه‌ته‌وه‌یه‌ك وه‌ك كورد بۆ ئامانجه‌كانى، ئه‌زموونێكى ده‌وڵه‌مه‌ند نه‌بووه‌ به‌هه‌موو شكست و سه‌ركه‌وتنه‌كانییه‌وه‌. ئه‌و ململانێ سیاسییه‌ى كورد ئێسته‌ رووبه‌ڕووى ده‌بێته‌وه‌ له‌ هه‌موو پارچه‌كان و به‌تایبه‌تیش له‌ عێراق كه‌ گرێى هه‌ره‌ گه‌وره‌ى ناوچه‌كه‌یه‌، باشترین سه‌لمێنه‌رى ئه‌و راستییه‌ن كه‌ چیتر كۆمه‌ڵگه‌ نابێ ته‌ماشاكه‌ر بێت و ده‌سته‌بژێرى سیاسیش كاره‌كته‌رى چالاك و پاڵه‌وان. وا هه‌ست ده‌كه‌م ئاڵوگۆڕى سیاسى به‌تایبه‌تى له‌ باشوورى كوردستان ئه‌گه‌ر ئه‌گه‌رێكى كراوه‌ بێت، خراپ ره‌نگ ده‌داته‌وه‌ به‌سه‌ر زه‌ینى خه‌ڵك، ئه‌و سیناریۆیه‌ هه‌موو چوار ساڵ جارێك به‌ رووه‌ نه‌رێنییه‌كه‌ی ئه‌زموون ده‌كرێت و هیچیش به‌رهه‌م ناهێنێ، به‌جۆرێك ته‌نیا خه‌ڵك سه‌رقاڵ ده‌كرێت، ئه‌مه‌ ئه‌و مه‌ترسییه‌یه‌ كه‌ سیاسه‌ت له‌ كرده‌ى ئیراده‌گه‌راییانه‌ى گشته‌وه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌ بۆ پێناسه‌یه‌ك كه‌ بازرگانییه‌ بۆ گرووپێك.
ئه‌گه‌رچى ئه‌مه‌ دنیابینى ته‌واوى خه‌ڵك نییه‌ و هه‌ندێك نووسه‌ر هه‌ن تیوریزه‌ى ده‌كه‌ن و خه‌ڵك به‌و تێگه‌یشتنه‌ ئاراسته‌ ده‌كه‌ن كه‌ به‌شداریكردنه‌ له‌ دیاریكردنى چاره‌نووس، له‌ حاڵێكدا هه‌ر ئه‌و نووسه‌رانه‌ كه‌ باس له‌ دیموكراسی و سیستمى حوكمڕانى ده‌كه‌ن، باس له‌ فه‌زاى گشتى و فشار ده‌كه‌ن، نازانن ئه‌مه‌ پاڕادۆكسێكى فكرییه‌ كه‌ سیاسه‌ت فاڵگرتنه‌وه‌ نییه‌ تا به‌هه‌شتێكى وه‌همى بخوڵقێنێ بۆ خه‌ڵك و دوا دیمه‌نه‌ سیاسییه‌كه‌ش به‌ده‌ستى به‌تاڵ بگه‌ڕێنه‌وه‌، به‌ڵكو به‌شدارییه‌كى هه‌مه‌لایه‌نه‌ى گشته‌ بۆ به‌ده‌ستهێنانى ئامانجێك كه‌ ره‌نگ بداته‌وه‌ له‌ ژیانى واقیعى.
114 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Wednesday, October 3, 2018
زیاتر
نیولیبڕاڵیزم و دامه‌زراوه‌ی خێزان
په‌یڕه‌و ئه‌نوه‌ر
جۆره‌كانی‌ هزری‌ میدیایی‌
م.كاروان محەمەد
به‌شی‌ راگه‌یاندن – زانكۆی‌ سلیمانی
گرێی مێدیاو دیدێكی مۆدێرن ‌ ‌
دانا ڕه‌ئووف
عەفرین و تێڕوانینێکی مارکسستی!
سامان کەریم
لەبارەی مەحویەکەی “هێمن خۆشناو”ەوە …
عەلی مستەفا
چۆن سەرۆک کۆمار دەتوانێت پارێزگاری پابەندبوون بەدەستورەوە بکات
حبیب محمد دەرویش
وشەی مامۆستا لە چییەوە هاتووە؟
دوکتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز
عەفرین پەیامێک بۆ ئەمەریکا…
زیگمار گابریل، وەزیری دەرەوەی پێشووی ئەڵمانی
لە ئەڵمانییەوە:هەڵۆ بەرزنجی
شێرکۆ بێکەس ئیمپراتۆری شیعری هاوچەرخی کوردی
د.لوقمان رەئوف
وەزیروپەرلەمانتاری نادەستوری!!
حەبب محمد دەروێش
ئاخۆ ئه‌کرێت شێعری مودێڕنیش شرۆڤه‌ و شی بکرێته‌وه‌؟
نووسینی : ره‌زا ئولمه‌له‌کی
وه‌رگێڕانی: ره‌ئوف مه‌حموودپوور
بڕیاری (باخ) کە ی پەرلەمان
حەبیب محەمەد دەروێش
“خوێندنەوەیەک بەکەڵک وەرگرتن لەپارادایمی دابرانی ئێروین پانۆفسکی”
شاهۆ حوسینی
یاسا بۆ پەرلەمانی نەخوێندەوار و خوێندەوار
حەبیب محمد دەروێش
چۆن دەبیت بە فەیلەسوف
ئیان راڤێنسۆفت
لە ئینگلیزییەوە: نەبەز سەمەد
کۆتایی جینۆساید،
حەفتا ساڵەی سەربەخۆیی ھیندستان
ئاوارە حسێن
ژمارەی نوێی گۆڤاری کۆچ‌و کتێبێک لەبارەی مەولەوییەوە بڵاوبوویەوە
گەنج لەنێوان ڕۆشنبیری و گەمەسیاسیەکاندا
هاژە شیخ سالار
بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری دیموکراتی چییه‌؟
حه‌سه‌ن جودی
سەرمایەداری و دوژمنایەتی كردنی كۆمەڵگە
جوتیار كەمانگەر
ئۆجه‌لان و خه‌ونی ده‌رچون له‌ هیگڵ
هیوا موسا
ئەلبێر كامۆ:مرۆڤی یاخی
ریچارد كامبەر
لەفارسیەوە: ئەكرەمی میهرداد
دیاردەی خۆکوشتنن!
پارێزەر: لوقمان مصطفی
کاریگەری تەلەفزێۆن لەسەرگەشەی زمانی منداڵ
د.ڕێدار محەمەد ئەمین
دەوڵەت و کۆمەڵگە شکستخواردوەکان , عێراق و کوردستان بە نمونە
هەورامان عەلی
کورد لەنێوان هزری کۆیلەبوون و دروستکردنی دەوڵەتدا
بەهرە حەمەڕەش
شەنگار سابیر
پەیوەندی نێوان ئیمان و ئەدەب، وەستان لەسەر وەختەکانی تەورات وەک ڕۆمانێکی ناوازە.
هەرای هەڵبژاردنەکانی عێراق
دوور لەسیاسەت، نزیک لە یاسا
حەبیب محمد دەروێش
سیستەم و ڕەوشی ئابوورى لە وڵاتانى جیهانى سێهەم
د.محەمەد ئەمین
کێ دوژمنی خەلکی کوردستانە؟
حاکم شێخ لەتیف
دو قودس و یه‌ك چاره‌نوس
سه‌باح محه‌مه‌د
دوور لەسیاسەت، نزیک لە دادوەری
حەبیب محمد دەروێش
دەربارەی پیناسەی عه‌قڵ
دکتۆر کەمال میراودەلی
دیسانەوە دژ بە بەرگریی لە بەعس:
وەڵامێکی درێژتر بۆ "حاکم لەتیفەکان"
د.نیاز نەجمەدین
گەڕانەوە بۆ ناوەوە
حەبیب محەمەد دەروێش
فەیسبووک شوێنی دیاره‌ نادیاره‌کان
هه‌رێم عوسمان
گەڕانەوە بۆ ناوەوە
حەبیب محەمەد دەروێش
سۆزی بیرکردنەوە
هانا ئارێنت
وەرگێڕانی: د.محەمەد کەمال
سێكوچكه‌ی دیكتاتۆرییه‌ت و ئیرهاب و مه‌زهه‌بگه‌را
فاتیح سه‌نگاوی
پەرلەمانی کوردستان دامەزراوەیەکی دوور لە یاسادانن
حەبیب محمد دەروێش
هه‌نگاوی سێیه‌میش بۆ دواوه‌ ‌
خاید سلێمان
عیراق بەرەو كوێ؟
رێبین عومەر
بە ژن کردنی فەلسەفەو
ژن بوون بە دیدی دلۆز
بەفراو نوری
دروشمی بریقەدار و ئەستەم
هەڵكەوت عەبدوڵا
ژن لە هزری نیچەدا
شۆڕش غەفوری
سه‌له‌فییه‌كانی‌ میسر، سیاسه‌ت دەخەنە پێش بانگه‌واز‌ ئایینی‌
كه‌ریم شه‌فه‌ق
ستیڤن هاوکینگ دانیدا بەوەدا کە بیردۆزی (دیزاینی زیرەک)
ئەگەری زۆرە راست بێت!!
دیلمان لەتیف
نابێت قازانجی گەشتیاری بە زیانی ژینگە تەواو بێت
عه‌بدولره‌حمان سدیق
دەستێوەردانی کتوپڕی رووسیا لە شەری ناوخۆیی سوریا
جوان زیدبەگی
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010