کورد لەنێوان هزری کۆیلەبوون و دروستکردنی دەوڵەتدا
بەهرە حەمەڕەش

بەدرێژایی مێژووی سیاسیی کورد، خەریکی حزب دروستکردن بووە، بەڵام هیچ یەک لەو حزبانە نەیانتوانیوە بگەنە ئامانجی دروستکردنی دەوڵەت، هەمیشە ئەو چەوساندنەوە و کارەساتانەی بەسەر کوردا دێن، هۆکارەکەی تەنیا بەوە دیاریکراوە کە کورد دوژمنی زۆرە، کەسیان بیری جیددیان لەوە نەکردۆتەوەم ئایا بۆ چێ هەمیشە دوژمنەکان دەرەقەتی کورد دێن و مێژووی کورد خۆی دووبارە دەکاتەوە.
لەسەر دەمی کۆتاییهاتنی دەسەڵاتی سوڵتانە عوسمانییەکانەوە، تا ئێستا کورد لەرێگەی حزبایەتییەوە سیاسەت دەکات، بەڵام لەرووی فیکر و مەعریفەوە نەک هەر نەگەیشتۆتە قۆناغی نەتەوەیەکی کامڵ و خاوەن ئامانج، بەڵکو هەمیشە بۆ سەرکەوتن بەسەر دوژمندا پشتی بەشەڕکردن و سەرکەوتن تەنیا لەمەیدانی جەنگ بەسەر دوژمندا بەستووە. ئێستا سەردەمێکە کەبەرای شارەزایان، دەرفەتی باش بۆ دروستکردنی دەوڵەتی کوردی لەبارە، هەموومان دەبینین، کە رەتکردنەوەی دروستکردنی ئەو دەوڵەتە راستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لەلایەن بەشێک لە حزبە کوردیەکانە و دژایەتی ئەم ئامانجەی کە ساڵەهایە کورد لافاوی خوێنی بۆ رشتووە، زۆر جار لەهی ئەو دەوڵەتە شۆڤێنیانە زیاترە، کە بەشەکانی خاکی کوردستانیان بەرکەوتووە، ئایا هۆکاری ئەوە تەنیا دابەشبوونی حزبەکانە بەسەر بەرەی رۆژهەڵات و رۆژئاوا، یان قەیرانی نەبوونی ناسنامەی نەتەوەیی و کامڵنەبوونی فیکر و کەسایەتی هوشیارە؟ هەوڵدان بۆ دروستکردنی دەوڵەت و دژایەتیکردنەکەشی لەلایەن حزبە کوردیەکانەوە، هەڕەمەکییە و تێگەیشتن و روانینێکی قووڵ لەئارادا نییە، چونکە کورد هێشتا خاوەن هزری بنیاتنانی نەتەوە نییە. نەبوونی ئەم هزرە کاریگەریی لەسەر تەواوی خەباتی چەکداری و سیاسی هەیە. بۆ چی لەخۆمان ناپرسین، بۆ چی کورد گەورەترین نەتەوەی بێ دەوڵەتە لەسەر زەوی؟ یان بۆ چی هەمیشە کورد دەگەڕێتەوە بۆ لای دوژمنەکەی و چێژ لەژێر دەستی وەردەگرێت؟ ئەگەر داگیرکاریش لەئارادا نەبێت خۆمان، خۆمان دەچەوسێنینەوە. قسەیەکی حاشا هەڵنەگرە کە هەمیشە دووبارە دەکرێتەوە، کورد هێشتا خاوەنی عەقڵیەتی كامڵی نەتەوەیی نییە. لەبەر ئەوەی ئەو خەسڵەتانەی پێویستە لەنەتەوە یەکی زیندووداهەبن، وەکو یەك دەنگی و یەك ئامانجی، کورد بۆی گرنگ نەبووەو هێشتا نەهاتۆتە دی . هەموو سەرکردەو حزب و شۆڕشەکانی کورد، بە ئاشكرا و لێبڕاوانە دەوڵەتی نەتەوەیی و بیری سەربەخۆییان نەکردە ستراتیجی بزاڤی كورد و خواست و ئیرادەی تاکی کورد. ئەی تاکی کورد، کاتێک خۆی فکری ئازاد نییە و ئیرادەی ئازادکردنی فکریشی نییە، چۆن دەنگ بەبەرەو سەربەخۆیی چووندەدات و دروستکردنی دەوڵەتی بۆ گرنگ دەبێت ؟ کەسێک نەتوانێت فەزای بیرکردنەوەیەکی ئازاد، دوور لەچوار چێوەی ئایدۆلۆژیا و نەریتە باوەکان بۆ خۆی فەراهەم بکات، ئەو کەلتوورە هەڵتەکێنێت کەداگیرکار بۆی دروستکردووە، چۆن دەتوانێ بیر لەدروستکردنی خێزانێکی بەختەوەر و سەربەخۆ بکاتەوە. لەوێوە بۆ کۆمەڵگە و دەوڵەت. دروستکردنی دەوڵەت، بەر لەهەر شتێک پێویستی بەهوشیارکردنەوەی فیعلی تاکەکانی کۆمەڵگە هەیە.
هوشیاریەک کەدرک بەئازار و چەوساندنەوە بکات، نەک چێژی لێوەرگرێت. هوشیاریەک کە توانای رووخاندن و بنیاتنانەوەی تێدابێت و دوور لەرق و کینەو بردنەوەو دۆڕاندن بێت. هوشیارییەک کە لەرەهابوون دوور بکەوێتەوە و بەردەوام لەخۆتازەکردنەوە دابێت، چونکە لەهزری بنیاتناندا، رق و کینە جێی نابێتەوەو دەرفەت بۆ بیرکردنەوە لە رق نییە.
کاتێک تاک خۆی لەبیری دروستکردنی جوگرافیایەکی سەربەخۆ دانەبێت و لەرووی دەروونییەوە کۆیلایەتی و ژێردەستەیی تێنەپەڕاندبێت، چۆن دەتوانێت بیر لە دریاریکردنی جوگرافیایەک بکاتەوە بۆ دەوڵەت و خۆی وەک نەتەوەیەکی سەربەخۆی بێ کەموکورتی ببینێت، رەنگە وەک باوە و دەگوترێت ئەوە بەخەون ببینێت.
تاک ئینتیمای بۆ خاک نییە. ئەوە نیشانەی خراپی دەسەڵات نییە بەڵکو نا هوشیاری تاک بە سیاسەتوانانیشەوە لەم وڵاتە، پیشاندەدات. کۆمەڵگەیەک بیرکردنەوەی ئازاد نەبێت، چۆن بتوانێت درک بەهەوڵدان بۆ خۆناسین بکات، کاتێک میللەتێک هوشیار نەبێت چۆن دەبێتە خاوەن ناسنامە و شوناسی نەتەوەیی، کە کۆڵەگەی دروستکردنی دەوڵەتە.
بە روونی دەبینین کە میللەتی ئێمە ئەوەندەی سەرقاڵی روکەشە، ئەوەندە بیر لەرەهەندە رۆحی و ناوەکییەکانی ناکاتەوە کە دەتوانێت لەوێوە خۆی بناسێت. گەورەترین خواستی تاکەکان لەم کۆمەڵگەیە روکەشی رەتنەداوە و، هێشتا هەستەکردنی بە چەوساندنەوە نەگەیشتۆتە راددەیەک کە رای چڵەکێنێت، بیرکردنەوە لەدروستکردنی دەوڵەت لەوە هاکۆمەڵگەیەکدا گرنگی پێنادرێت، چونکە ئازادی و گۆڕانکاری بۆ کەسانێک گرنگ نییە کە لە حاڵەتی متبووندان. کورد خاوەنی زۆرترین داستان و ئەفسانەی قارەمانێتییە، بەڵام بیرمەند و رووناکبیری کەمە.
هەمیشە بۆ تێکۆشان بەرەو ئامانجەکانی لەجیاتی فکر، چەکی خستۆتە گەڕ، هەر لەبەر ئەوەشە کە ئەنجامی شۆڕشەکانی دامەزراندنی دەوڵەت و سەربەخۆیی هەمیشەیی نەبووە.
بۆ چی تائێستا کورد بەخاوەن بڕوانامە بەرزەکانیشیەوە، دروستکاری ناسنامەی سەربەخۆی نییە و بۆشی گرنگ نییە. خاوەن بڕوانامەکانی دکتۆراو پرۆفیسۆر و نووسەر و بەرپرس و تەنانەت رۆشنبیرانیش، بیر لەهەبوونی قەوارەیەک بۆ تاک ناکەنەوەو عەقڵیەتی خێڵ و عەشیرەتیان رەتنەداوە و هێشتا پاشگریناوەکانیان ناوی خێڵ و عەشیرەت و تایفەیە. ئەمە بەبێ جیاوازی بۆ هەموو حزب و ئەوانە کەخۆیان بەجیاواز دەزانن. ناسنامەی نەتەوەیی، سەرەتا هەست کردن و خۆناسینی تاکو وابەستە بوونیانە بەبیرکردنەوەیەکی ئازاد و دروستکردنی ناسننامەیەک کە سەرەتا خۆیان خۆیانی پێدەناسن، ئەنجا پێی لە گشت جیابکرێنەوە، هەستکردن و درککردنی نەتەوە، بەشێوەیەکی ڕێک، دوور لەجیاوازی سوننەتی و فەرهەنگی و زمان.
221 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Wednesday, July 4, 2018
زیاتر
هەرای هەڵبژاردنەکانی عێراق
دوور لەسیاسەت، نزیک لە یاسا
حەبیب محمد دەروێش
سیستەم و ڕەوشی ئابوورى لە وڵاتانى جیهانى سێهەم
د.محەمەد ئەمین
کێ دوژمنی خەلکی کوردستانە؟
حاکم شێخ لەتیف
دو قودس و یه‌ك چاره‌نوس
سه‌باح محه‌مه‌د
دوور لەسیاسەت، نزیک لە دادوەری
حەبیب محمد دەروێش
دەربارەی پیناسەی عه‌قڵ
دکتۆر کەمال میراودەلی
دیسانەوە دژ بە بەرگریی لە بەعس:
وەڵامێکی درێژتر بۆ "حاکم لەتیفەکان"
د.نیاز نەجمەدین
گەڕانەوە بۆ ناوەوە
حەبیب محەمەد دەروێش
فەیسبووک شوێنی دیاره‌ نادیاره‌کان
هه‌رێم عوسمان
گەڕانەوە بۆ ناوەوە
حەبیب محەمەد دەروێش
سۆزی بیرکردنەوە
هانا ئارێنت
وەرگێڕانی: د.محەمەد کەمال
سێكوچكه‌ی دیكتاتۆرییه‌ت و ئیرهاب و مه‌زهه‌بگه‌را
فاتیح سه‌نگاوی
پەرلەمانی کوردستان دامەزراوەیەکی دوور لە یاسادانن
حەبیب محمد دەروێش
هه‌نگاوی سێیه‌میش بۆ دواوه‌ ‌
خاید سلێمان
عیراق بەرەو كوێ؟
رێبین عومەر
بە ژن کردنی فەلسەفەو
ژن بوون بە دیدی دلۆز
بەفراو نوری
دروشمی بریقەدار و ئەستەم
هەڵكەوت عەبدوڵا
ژن لە هزری نیچەدا
شۆڕش غەفوری
سه‌له‌فییه‌كانی‌ میسر، سیاسه‌ت دەخەنە پێش بانگه‌واز‌ ئایینی‌
كه‌ریم شه‌فه‌ق
ستیڤن هاوکینگ دانیدا بەوەدا کە بیردۆزی (دیزاینی زیرەک)
ئەگەری زۆرە راست بێت!!
دیلمان لەتیف
نابێت قازانجی گەشتیاری بە زیانی ژینگە تەواو بێت
عه‌بدولره‌حمان سدیق
دەستێوەردانی کتوپڕی رووسیا لە شەری ناوخۆیی سوریا
جوان زیدبەگی
جۆره‌كانی‌ هزری‌ میدیایی‌
م.كاروان محەمەد
به‌شی‌ راگه‌یاندن – زانكۆی‌ سلیمانی
خوێندنەوەیەكی دوور لە رۆمانسیەت بۆ زەردەشتیەت
نوسینی: د. عثمان عەلی
وەڕگێرانی: ماکوان کەریم
عەفرین و تێڕوانینێکی مارکسستی!
سامان کەریم
فەتحوڵا گیولەن کێیە؟
د.جه‌بار قادر
چۆن سەرۆک کۆمار دەتوانێت پارێزگاری پابەندبوون بەدەستورەوە بکات
حبیب محمد دەرویش
(كۆماری باشوری سودان) نمونەیەكی شووم لە سەربەخۆیی
حاميد محمد عه‌لى
عەفرین پەیامێک بۆ ئەمەریکا…
زیگمار گابریل، وەزیری دەرەوەی پێشووی ئەڵمانی
لە ئەڵمانییەوە:هەڵۆ بەرزنجی
شۆڕشێكی نوێ بەڕێوەیە
هەوار جەمال
وەزیروپەرلەمانتاری نادەستوری!!
حەبب محمد دەروێش
بەناوی سەنتەری روناکبیری کۆچ، پرسەو سەرەخۆشی خۆمان ئاراستەی سەرجەم میللەتی کوردو گەلی عێراق و خانەوادەی بەڕێزی مام جەلال سەرۆک کۆماری پێشوی عێراق و سکرتێری گشتی یەکێتی نیشتمانی کوردستان دەکەین...
بڕیاری (باخ) کە ی پەرلەمان
حەبیب محەمەد دەروێش
سسته‌مي سياسي ئيسلامي، له‌لاي بونيادگه‌را و سه‌له‌فييه‌كان..
ئیمداد تەها
یاسا بۆ پەرلەمانی نەخوێندەوار و خوێندەوار
حەبیب محمد دەروێش
كۆتایی دەوڵەتی شۆڕشگێڕەكان
حەبیب محمەد دەروێش
کۆتایی جینۆساید،
حەفتا ساڵەی سەربەخۆیی ھیندستان
ئاوارە حسێن
مۆدێرنیتە و وتار
هەڵسەنگاندنێکی وتارنووسیی کوردی
دکتۆر هاشم ئەحمەدزادە
گەنج لەنێوان ڕۆشنبیری و گەمەسیاسیەکاندا
هاژە شیخ سالار
هەندێ چەمكی پێویست بۆ نووسینی فەلسەفە
نووسه‌ر : Henri Pene Ruir
وه‌رگێڕ : تاریق كارێزی
خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری دیموکراتی چییه‌؟
حه‌سه‌ن جودی
رەهەندە فەلسەفی و مێژوویییەكانی هزری رەخنەیی
عادل نادری
ئۆجه‌لان و خه‌ونی ده‌رچون له‌ هیگڵ
هیوا موسا
فەندە میتالیزم و جەهلی موقەدەس
ن/هاشم سالح
و/حەبیب محەمەد دەروێش
دیاردەی خۆکوشتنن!
پارێزەر: لوقمان مصطفی
گەڵاڵەنامەی مافی نەتەوەیی و ئاینی و
ئەتنیە دینیەكان لە هەرێمی كوردستان
حةبيب محةمةد دةرويَش
دەوڵەت و کۆمەڵگە شکستخواردوەکان , عێراق و کوردستان بە نمونە
هەورامان عەلی
نهێنیکاری لە بونیادنانی دەوڵەتێکی بەهێزدا
سیاسەتی نهێنیکاری ئەتۆمی ئیسرائیل
و.حه بيب محەمەد دەرويش
شەنگار سابیر
پەیوەندی نێوان ئیمان و ئەدەب، وەستان لەسەر وەختەکانی تەورات وەک ڕۆمانێکی ناوازە.
لە چوارچێوەی بڵاوکراوەکانی ناوەندی کولتوری کۆچ
سێ کتێبی نوێی بەچاپ گەیاند، کە ئەمانەن:
١ـ (بادیەی عیشق) ئامادەکردنی (حەبیب دەروێش)
٢ـ (سوننەکانی ئێران) وەرگێڕانی (بەرزان مەلا تەها)
٣ـ (نالی شیکاری فەلسەفی دەرونی) نووسینی (هەرێم عوسمان)
تەواوی ئەم کتێبانە ئیستا لە کتێبخانەکاندا دەستەکەوێت
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010