زمان
ئەحمەدی مەلا


سەد ساڵێک دەبێ، گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە مەڕ تێگەیشتمان بۆ کایەکانی زمان رووی داوە. تا ئەو دەمە، بەڵکو ئێستاشی لەگەڵ بێ، هەن وا بیر دەکەنەوە کە زمان دراوێکە و بەخشراوە بە مرۆڤەکان،  یا دیارییەکە هەندێجار ئاسمانەکان پێشکەشی میللەتانیان کردووە، ئەوەمان لە بیر دەچێت کە زۆر جار دەسەڵات بەجۆرێک زەمینەسازیی بۆ رۆڵی زمانی کردووە و بەرگێکی ئەستووری ئایدیۆلۆژی لەبەرکردووە، لە هەردوو باریشدا زمان وەکو چەک بەکارهاتووە. دواجار، زمان چەکە و مرۆڤ تەنها و تەنها لە رێگەی زمانەکەیەوە دەناسرێتەوە. زمان واتە دەسەڵات .

هەلێک بۆ هەڵسەنگاندن
ئەنوەر ئەڵمان


گەر بە وردبینی و ڕاشکاوییەوە سەرنج بدەین، هەستدەکەین کە هۆزانڤان (شاعیر(، کار لەسەر گەڵاڵەکردنی هزر و یاریکردن و ڕێکخستنی وشەکان دەکات. ئەوجا، هەتا ڕۆشنبیرییەکەی بەرفراوانتر بێت، کاریگەریی دەقەکەیشی زۆرتر و لە یادەوەریدا نەمرتر دەبێت، پێچەوانەکەیشی هەر ڕاستە کە نەرێنی دەبێت! بێشک هۆزانڤان پێویستە شارەزاییەکی لە یاسا و ڕێساکانی هۆنینەوە و ئەوجا ڕێزمان و ڕێنووسدا هەبێت، پەیامێک و خواستێک و حەزێکی دنەدەر و هاندەری بێت. دەنا دەقەکەی غەوشدار دەبێت و خوێندنەوەیشی بێزارکەر و پەیامەکەی ناگاتە شوێنی مەبەستی خوازراو
وانەکانی ساڵێکی کۆڤید
یۆڤال نوح هەراری*
وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: پەیڕەو ئەنوەر


ساڵی پێشکەوتنە زانستییەکان و شکستە سیاسییەکان، دەتوانین چ شتێکی لێوە فێر بین بۆ داهاتوو؟ چۆن بتوانین ساڵێکی کۆڤید کورت بکەینەوە لە ڕوانگە مێژوویییە فراوانەکەی؟ زۆر خەڵک بڕوایان وایە بەرزبوونەوەی مەترسیی ڤایرۆسی کۆڕۆنا، بێباکیی مرۆڤایەتیی لە ڕووبەڕووبوونەوەی سروشتدا دەرخستووە. ڕاستییەکەی، ٢٠٢٠ پیشانی دا کە مرۆڤایەتی دوورە لە دەستەوەستان و بێباکی. دەرد و پەتاکان چیتر هێزی بەرزەفتکراو/کۆنتڕۆڵکراوی سروشت نین. زانست ئەوانی کردووە بە ئاڵنگارییەکی بەڕێوەبراو و ئاڕاستەکراو.

حکوومەت و نیشتمان تێکەڵ بە یەکدی مەکەن!
نووسینی: "ڕابێرت فێسک" (١٩٤٦-٢٠٢٠)*
وەرگێڕانی لە عەرەبییەوە: د. سەردار قادر


ئایا دەزانن کە ماڵی عەرەبەکان لەوپەڕی پاکژیدان، بەڵام شەقامەکانیان پێچەوانەى ماڵەکانیانە. هۆکارەکەى ئەوەیە کە عەرەبەکان هەست بەوە دەکەن کە خانوو و ماڵێکیان هەیە، بەڵام هەست بەوە ناکەن کە نیشتمانێکیان هەبێت. ئایا هەر بەڕاست بۆیە شەقامەکانمان پیس و بۆگەنن، چونکە هەست ناکەین کە نیشتمانێکمان هەیە؟

چـوارچێوه‌ی یاسایی یه‌كپارچه‌یی خاكی هه‌رێمی كوردستان
ئالان به‌هائه‌ددین عه‌بدوڵڵا ئه‌لموده‌ڕیس


پێشه‌كی

په‌یوه‌ستبوونی مرۆڤ به‌ خاكه‌وه‌ ئه‌وه‌نده‌ی په‌یوه‌ندیی به‌ ویژدان و ناخ و خۆشه‌ویستییه‌وه‌ هه‌یه‌، ئه‌وه‌نده‌ په‌یوه‌ندیی به‌ یاسا و بڕگه‌ یاسایییه‌كانه‌وه‌ نییه‌، چونكه‌ ئه‌وانه‌ی له‌پێناو خاكی نیشتمان شه‌هید ده‌بن ئه‌وه‌نده‌ی بیریان لای پیرۆزیی خاك و یه‌كپارچه‌ییی ئه‌و خاكه‌یه‌، ئه‌وه‌نده‌ سه‌رنج له‌ لایه‌نه‌ یاسایییه‌كه‌ی خاك ناده‌ن. به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌یشدا هه‌بوونی چوارچێوه‌ و پاڵپشتییه‌كی یاسایی بۆ پاراستنی خاك و یه‌كپارچه‌یییه‌كه‌ی، فاكته‌رێكی زۆر گرینگه‌ بۆ چه‌سپاندنی سنوور و پاراستنی شكۆی خاك له‌سه‌ر مێزی دانوستاندن له‌ كاتی ئاشتیدا، چونكه‌ یاسا ئامرازێكی ئاشتییانه‌یه‌ بۆ گه‌یشتن به‌ مافه‌كان و پاراستنیان. بۆیه‌ هه‌میشه‌ ئه‌وه‌ی به‌ هێزی چه‌ك له‌سه‌ر خاك به‌ده‌ست دێت، له‌ دواییدا پێویستیی به‌ پاڵپشتییه‌كی یاسایی هه‌یه‌ بۆ پاراستنیان له‌ كاتی دانوستاندندا.

شێوازی ژیانی نوێ و گۆڕانی سنوورەکانی ناسنامه‌
محه‌مه‌د کەریمخان


کورتە
لەسەردەمێکدا دەژین کە بەهۆی تەکنەلۆژیاوە گۆڕانی کۆمەڵایەتی خێراترە لەچاو جاران. لەناو لرفەی شەپۆلەکانی بەجیهانیبوون، بەتایبەتی هاتنی بابەتگەلی نوێی وەک دووجیهانیبوون و نزیکبوونەوەی فەرهەنگەکان و بابەتی فەرهەنگ و ناسنامه‌ی جیهاننیشتمانی (Homeland)، شێوازی ژیان (life style) گۆڕانێکی خێرای بەخۆیەوە بینیوە و بۆتە هۆی ئەوەی ناسنامه‌ی ناوچەیی و خۆماڵی گۆڕانی بەسەردا بێت و ناسنامه‌یه‌کی جیهانی بێتە شوێنی ناسنامه‌ی کلاسیک و، سنوورەکانی ناسنامه تووشی گۆڕان بن. ئەم گۆڕانە ئەگەرچی پێویستیی سەردەمە و خۆلێلادانی ئەستەمە، بەڵام بەهۆی نەبوونی سیاسەتی فەرهەنگی، خەریکە کاریگەریی نەرێنی لەسەر شێوازی ژیان و ونبوونی توخمە سەرەکییەکانی ناسنامه دادەنێت. تەنانەت بە قەولی شانتال مووفه (Chantal Mouffe) خەریکە جۆرە ناسنامه‌یه‌کی تاکگەراییی کۆنترۆڵکراو و بێئامانج ڕەو دەگرێت کە لە داهاتوودا نەخۆشیی پەرێشانی و خەمۆکییش زیاتر دەکات. ئەم نووسینە دەیەوێ ئەنگوستی ئاماژە بۆ شێوازی ژیان لە سەردەمی دووجیهانیبوون و مۆدێلگەرایی و جه‌سته‌گەرایی (Body identity) و ڕووخانی ناسنامه لەناو کۆمەڵگە پێشنەکەوتووەکان، بەتایبەتی کۆمەڵگەی کوردی درێژ بکات.

كورد ...
گرنگترین پێكهاتەی گەشەی سەرمایەداری توركییە
دیدار لەگەڵ د. سەردار عەزیز
ئا: هەرێم عوسمان
ئیشكالییەتی ئاشتی لە توركیا
هەڤپەیڤین لەگەڵ د. شێركۆ كرمانج
مامۆستای زانكۆ، لە زانكۆی ئۆتارا، مالیزیا
هەڤپەیڤین: هەرێم عوسمان
پارادایم دەتوانێ ئێمە لە شێواوی فیكری و زانستی رزگار بكات؟
دیدار لەگەڵ د. ئەحمەد محەممەد پوور(*)
چاوپێكەوتن: هەرێم عوسمان
دیمانە لەگەڵ دوکتۆر بەختیار سەجادی
سازدانی: دوکتور مەسعوود بینەندە
کتێبخانەی کوردی
گه‌لگامیش بۆ توێژینه‌وه‌ی زانستی
سایتی هاوڵاتی
سايتى الاوان بؤ تويَزينةوةى زانستى
سایتی کەوانە
گۆڤاری - هه‌ژان- لێره‌وه‌ بخوێنه‌ره‌وه‌
سایتی دەنگەکان
رۆژنامه‌ی ئاوێنه‌ لێره‌وه‌ سه‌یر بكه‌
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010