بۆچی ئەو پیاوانەی کە توانای ٤٠شناویان هەیە تەندروستی دڵیان باشترە؟
وەرگێڕانی: ڕێژین ئیبراهیم

بۆچی ئەو پیاوانەی کە توانای ٤٠شناویان هەیە تەندروستی دڵیان باشترە؟ بەپێی توێژینەوەیەکی نوێ، توانای ئەنجامدانی شناوی زۆر هەر بە مانای ئەوە نایەت کە بەهێزیت، بەڵکو هەروەها کە تەندروستی دڵت باشترە. توێژینەوەکە لێکۆڵینەوەی لە کۆمەڵێک پیاوی ئاگرکوژێنەوەی تەمەند مامناوەند کرد. ئەوەیان بۆ دەرکەوت کە ئەو پیاوانەی کە توانای زیاتر لە ٤٠ شناویان هەیە بەسەر یەکەوە، ئەگەری توشبوونیان بە نەخۆشیەکانی دڵ بە لە %٩٦ کەمترە یان توشوو بوون بە کێشەی تری دڵ بۆ ماوەی ١٠ ساڵی داهاتوو بە بەراورد بەو پیاوانەی کە کەمتر لە ١٠ شناویان دەتوانی بکەن.
هەرچۆنێک بێت، لەبەر ئەوەی توێژینەوەکە تەنها لەسەر پیاوانی ئاگر کوژێنەرەوە بوو، کە کارەکانیان چالاکی زۆری تیادایە، ڕوون نیە کە ئایە ئەم دەرئەنجامانەش بەسەر کەسانی تری ئاسایش دەسەپێنرێت. بەڵام جەستن یەنگ، نوسەری سەرۆکی توێژینەوەکە کە پزیشکێکی پیشەگەری دامەزرێنراوە ' سکوڵی تەندروستی گشتی لە بۆستن لە ڕاگەیەندراوێکیدا وتی. Harvard T.H Chanلە کە توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ڕێژەی ئەنجامدانی شناو کرد ڕێگەیەکی ئاسانە و هیچ تێجوویەکی نیە بۆ یارمەتیدانی خەمڵاندنی مەترسیەکانی نەخۆشێ دەماری دڵی.
ئەم توێژینەوە نوێە لە بەرواری ١٥/شوباتدا لە ڕۆژنامە "جاما نێتۆرک ئۆپن" بڵاو کرابۆیەووە.
تاقیکردنەووەیەکی سادە
پزیشکەکان ئەوە دەزانن کە گەر باری جەستەیت تەواو بێت ئەوا پەیوەندی هەیە بە تەندروستی دڵتەوە کە باشە. بەڵام ئەکرێت قورس بێت بۆ دکتۆرەکانیش کە بە ڕێکی و وردی ئاستی لیاقەی جەستەیت بخەمڵێنن لە کاتی سەردانکردنی ئاسایدا. هەندێک جار دکتۆرەکان 'تاقیکردنەووەی ترێدمێل' بەکار دەهێنن بۆ هەڵسەنگاندنی ئاستی لیاقەی جەستەیی ئەو کەسە. لەم هەڵسەنگاندنەدا، خەڵکی بەسەر ئامێری 'ترێدمێل'ەکەدا ڕادەکەن هەتا لێدانی دڵیان دەگاتە ئاستێکی دیاریکراو. بەڵام ئەم تاقیکردنەووەیە کاتێکی زۆر دەبات و ئامێری گرانبەهاشی پێویستە، لەبەر ئەوە بە بەردەوامی ئەنجام نادرێت.
توێژینەووە نوێکە تاقیکردنەووەی لەسەر ئەوە دەکرد کە ئایا ماشقکردنێکی سادەی وەک شناو کردن دەتوانێت زانیاری ببەخشێت دەربارەی تەندروستی دڵ؟ بۆ زانینی ئەمە، توێژەران تاقیکردنەوەیان ئەنجامدا لەسەر زیاتر لە ١١٠٠ ئاگرکوژێنەرەوەی وڵاتی هندستان( کە تێکرای تەمەنیان ٣٩ ساڵ دەبوو) کە تاقیکردنەووەی شناویان ئەنجامدا لە سەرەتای توێژینەووەکەدا. دوای ئەوە بۆ ماوەی ١٠ ساڵ چاودێری بەژداربووەکان کرا بۆیی بزانن کە ئایا توشی هیچ نەخۆشیەکیی دەماری دڵ دەبن. وەک توشبوون بە نەخۆشی خوێنبەرەکانی دڵ یان دڵ کەوتن یان وەستانی دڵ.
لە ماوەی دیاری کراوی توێژینەوەکە، ٣٧ حاڵەتی توشبوون بە نەخۆشی دەماری دڵ بینرا لە نێوان بەژداربوانی توێژینەووەکە، بەڵام تەنها یەک حاڵەتی توشبوون بە نەخۆشی دەماری دڵی بینرا لە نێوان ئەو پیاوانەی کە توانیبویان ٤٠ شناویان زیاتر ئەنجام بدەن. توێژینەوەکە ئەوەی دۆزیبۆیەوە کە، کە ئەوانەی توانیبوویان ١١ شناو یان کەمێک زیاتر بکەن ئەگەری تووشبوون بە نەخۆشی دەماری دڵ کەمتر بوو، بە بەراورد بە تەنها توانیبویان ١٠ شناو یان کەمتر بکەن. و ئەو پیاوانەی کە ٤٠ شناویان زیاتر لە توانادا بوو ئەنجامی بدان، زۆر کەمتر لە مەترسیدا بوون توێژەرەوان وتیان: هەرجۆنێک بێت، توێژەرەوەکان بە ئاگا بوون لەوەی کە ڕێژەی شناو کردن 'پێشبینیکەرێکی جێگیر' نیە بۆ مەترسیەکانی نەخۆشی دڵ. ئەکرێت هەندێک فاکتەری تریش هەبن پەیوەست بن بە مەترسیەکانی نەخۆشی دڵ کە هەروەها ئەوانیش پەیوەندیان هەبێت بەوەی کە کەسێک چەند شناو دەتوانێت بکات. ئەو فاکتەرانە ئەکرێت بریتیبن لە، تەمەنی کەسەکە، کاریگەری قەبارەی جەستە، ئاستی تەمرین کردنی لیاقەی جەستەیی،. بەلام بە گشتی ڕێژەی شناو کرد ئەکرێت نیشاندەری تێکرای لیاقەی جەستەیی بێت.
نووسەری سەرپەرشتیاری توێژینەوەکە، ستێفانۆس کەیڵس کە پرۆفیسۆرە لە بەشی تەندروستی ژینگەیی لە زانکۆی " هارڤەرد تی ئێچ" لە ڕاگەیەندراوێکیدا وتی، توێژینەوەکان ئەوە دوپاتی گرنگی لیاقەی جەستەیی دەکەنەووە بۆ تەندروستی و کە بۆچی پزیشکی کلینیکەکان لیاقەی جەستەی هەڵدەسەنگێنن لە میانەی سەردانکردنیان.
توێژەرەوان لە توێژینەوەکەیان ئەوەشیان نوسیووە کە، لە ئێستادا توێژینەوەی زیاتر پێویستە بۆ تاقیکردنەووەی پەیوەندی نێوان توانای شناو کردن و نەخۆشیەکان دڵ لە خەلکی گشتیدا، کە ئافرەتان و پیاوانی کەمتر چالاکتریش پێویستە لا خۆ بگرێت.
126 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Wednesday, February 13, 2019
زیاتر
‎چی بخورێت پێش ڕاهێنانكردن
وەرگێڕانی: سەفین سەعید
چۆن موزیک دەتوانێت لە هەست و ڕەفتاری مرۆڤدا گۆڕانکاری بکات؟
وەرگێڕانی:ڕێبەر عەبدووڵڵا
"ئەگەر بخزێت، دەکەوێت، ئەگەر بکەوێت، دەمرێت"
وەرگێڕانی: هێڤار هیوا
لەبارەی تەندروستییەوە
وەرگێڕانی: لاڤە یوسف
تەلسکۆپی زەبەلاحی ماجەلان GMT
وەرگێڕانی: زیوار ئەحمەد
کەشتیەکی فریاگوزاری ئەڵمانی ناوی لێنرا (ئالان کوردی)
وەرگێڕانی: ڕەوا فەرمان
بەرنامەی فەیس بووک بەکارهێنراوە بۆ سیخوریکردن
وەرگێڕان:هەرێز تارق
تۆماس ئیسدۆری نوێل سانكر کێیە؟
وه‌رگێڕانی: چۆڤین علی
چین بەخێرهاتنی ساڵی نوێ بەراز دەكات
وەرگێڕانی: دلارا حەمید ڕەشید
چین و هندستان دونیا سەوز دەکەن
وەرگێڕانی: ڕەوا فەرمان
پێوه‌ندییه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان و پرسی ئه‌رمه‌نه‌كان وه‌ك قوربانی
په‌یڕه‌و ئه‌نوه‌ر
مێژووه‌ نادیاره‌كه‌ی په‌یكه‌ری ڤینۆس دی میلۆ
وه‌رگێڕانی: چۆڤین علی
دیموكراسى كوردى خۆماڵییه‌
یوسف له‌تیف
ڕوسیا لە جیهانی ئینتەرنێت دا دەبڕێت
وەرگێڕانی : هەرێز طارق
رۆژی جیهانی زمانی دایکی و حکوومەتی ئێران
ئیسماعیل ئیسماعیل زادە
هۆشیاریی و ئاگایی
نووسەر: ئیلیان ماگرا
وەرگێڕانی: سایە بەهادین
چۆن لە ژیاندا کۆتای بە بێزاری دەهێنین؟
نووسینی:دەیڤد جی ئایلان
وەرگێڕانی: ڕێبەر عبدلڵە
گەندڵی پەتا کوشندەکە
نەوزاد موهەندیس
زەوی تەختە؟
وەرگێرانی: ڕەوا فەرمان
بنەمای ئایندەسازیی كوردستان لە ڕێگەی ئابووریی سیاسییەوە
د. سامان سۆرانی
‎هێلكه‌یه‌ك ژماره‌ی پێوانه‌ی تۆمار كرد
وەرگێڕانی: سەفین سەعید
کوڕان و کچانی ماڵەوە، سەردەمی قەیرانی خانوبەرە
وەرگێڕانی: ڕوخۆش عبداللە حسین
تەقەکردنی لە دەمی چاوپێکەوتندا
وەرگێران: ڤارین سالح
ڕەخنە و تێڕوانینی ئێمە بۆ ڕەخنە
زانیار بەهاری
گەورەترین ئاگر هەتاوەکو ئێستا لە کالیفۆرنیادا کەوتبێتەوە
ئاکام ئومێد
نەوت و بودجە دوای گەمارۆکان بۆ سەر ئێران
محەممەد عەلیزادە
پەیكەرێك ئازادی بەدەست دەهێنێت
نووسەر: ئالیس یوو
وەرگێڕانی: چۆڤین محمدئەمین
ئەخلاق و سیاسەت لە روانگەی هێندێک لە فەیلەسوفانەوە
مریەم عەلی پوور
حه وت ھونەری خەیالی ڤاتگۆ لەسەرگوڵەبەرۆژە
وەرگێڕانی:شانیا بورهان
ئۆبامای نوێ. . جەنگ یان ئاشتەوایی دەكات؟
عەبدولڕه‌حمان ئەلڕاشد
داعشەکانی مێدیای کوردی
ئامانج شاکەلی
جولێت بینۆچی دەڵێت هارڤی واینستین بەشی خۆی چەشتووە
وەرگێڕانی:روخۆش عەبدوڵا حسێن
لە بارەی وتاری ئەدەبی و وتاری رۆژنامەوانیەوە
ئه‌رسه‌لان ره‌حمان
ئایا داواکەی یەکێتی دادوەران یاساییە؟
پارێزەر /حبیب محمد درویش
وتاری ئەدەبی و ڕۆشنگەری
ژینۆ عەبدوڵڵا
ئینسكلۆپیدیایەك
د.عیزه‌دین مسته‌فا
بووکە تەمەن ٢٩ ساڵەکەی داعش گەڕایەوە بەریتانیا
وەرگێڕانی: ڤارین سالح
زمانی كوردی لە باكوور
شادمان مەلا حەسەن
چۆن پارێزگاری لە تەندروستیت دەکەیت
وەرگێڕانی:یۆنان مقداد
دروستبوونی زەوقی مۆسیقی
برونۆ دیشان
لە عەرەبییەوە: ئەکبەر حەسەن
خەوتن و ئارامی تەندروستبوون
زێوار ئەحمەد
گۆرانی وەک بکوژ
گۆران ڕەسووڵ
چەمکی ئازادی لە هزری حوکمڕانی کوردیدا
سیروان مەحمود
گۆرانی وەک بکوژ
گۆران ڕەسووڵ
هزری سیاسی ئەکادیمیا
د.فایەق گوڵپی
جۆره‌كانی‌ هزری‌ میدیایی‌
م.كاروان محەمەد
به‌شی‌ راگه‌یاندن – زانكۆی‌ سلیمانی
خۆشەویستی کۆن و نوێ
شانیا بورهان
زمانی كوردی له‌ناو كه‌له‌پووری ئیسلامی دا
و قڕانی له‌ توێژینه‌وه‌و تێزه‌كانی په‌یمانگاو كۆلێجی زانسته‌ ئیسلامییه‌كان
هێمن عومه‌ر خۆشناو
ئاڵاو نیشتمانپەروەری
وەرگێڕانی: بژار ئاوات
نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
کەریم پەرویزی
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010