ئه‌ده‌بی پۆست مۆدێڕن، زه‌رووره‌تێکی ناوه‌خت
حه مه ی که ریمی

که‌م که‌س ھه‌یه‌ له‌ ئێستادا و به‌ بوون و ھه‌ست پێکردنی زه‌رووره‌تی په‌سامۆدێڕن له‌ قۆناغه‌ جیاجیاکانی کۆمه‌ڵگه‌دا به‌گشتی و له‌ ئه‌ده‌ب و ھونه‌ردا به‌ تایبه‌تی له‌ به‌ھاکانی مۆدێڕنیته‌ و ده‌سکه‌وته‌ مرۆییه‌کانی له‌وانه‌ «کۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی، مافی مرۆڤــ، دێمۆکراسیو ئازادیی چاپه‌مه‌نی و ڕاده‌ربڕین و به‌ گشتی ھێنان ئارای فه‌زایه‌کی کراوه‌ بۆ ره‌خنه‌ و دیارده‌ی ره‌خنه‌گرانه‌ له‌ ھونه‌ر و ئه‌ده‌بدا نکوولی بکات. خوێندنه‌وه‌ی فه‌رھه‌نگی مۆدێڕنیزم به‌ دیدێکی ڕه‌خنه‌گرانه‌ به‌ مانای نه‌فی مۆدێرنیزم و ده‌سکه‌وته‌کانی و ھاوکات نکۆڵی کردن له‌ نه‌ھامه‌تیه‌کانی مۆدێڕنیته‌ نیه‌. ھه‌ڵسه‌نگاندن و شیکاری لایه‌نه‌ پوزه‌تیڤ و نیگه‌تیڤه‌کانی مۆدێڕنیزم به‌ تێڕوانینێکی ره‌خنه‌گرانه‌وه‌ فه‌زایه‌کی کراوه‌ و ئاوه‌ڵا به‌ رووی ئێمه‌دا ده‌کاته‌وه‌، تا زیاتر له‌ فه‌رھه‌نگی مۆدێرنیزم بگه‌ین و له‌وێوه‌ش چه‌مکی په‌سامۆدێڕنیزمی پێ بخوێنینه‌وه‌ و ره‌ھه‌نده‌کانی په‌سامۆدێڕنیته‌ ده‌ست نیشان بکه‌ین. به‌م باسه‌وه‌ ئه‌مه‌وێ بڵێم ئاخۆ مۆدێڕنێته‌ چاره‌نووسی قه‌تعی و حه‌تمی ئێمه‌یه‌ یان ئه‌وه‌ی که‌ لیبراڵه‌ سه‌ره‌خۆشه‌کان ده‌ڵێن ده‌بێ ئێمه‌ ژیانی ڕۆژانه‌مان له‌گه‌ڵ چه‌مکی مۆدێڕنیته‌ و به‌ھاگه‌ردوونیه‌کانی ھاوده‌نگ و ھاو ته‌ریب بکه‌ین یان ئه‌وه‌ی که‌ لیوتار ده‌ڵێ: بۆ مۆدێڕن بوون سه‌ره‌تا ده‌بێ په‌سامۆدێڕن‌ بین» ژان فرانسوا لیۆتار که‌ بۆ خۆیشی له‌ پێشگامانی به‌رچاوی په‌سامۆدێڕنه‌ له‌ پێناسه‌ی په‌سامۆدێڕنا ده‌ڵێ: بۆ ئه‌مرۆیی بوون ده‌بێ له‌ ئه‌مڕۆ له‌ پێش‌تر بین» په‌سامۆدێڕن بوون ڕێگایه‌که‌ بۆ مۆدێڕن بوون. رێگایه‌ک بۆ ئه‌مڕۆیی بوون و به‌ رۆژ بوون. به‌مه‌وه‌ ده‌ڵێم په‌سامۆدێڕن به‌ ھه‌موو تایبه‌تمه‌ندیه‌کانیه‌وه‌ نه‌ ھیچ ته‌بایی‌یه‌کی له‌ گه‌ڵ مۆدێڕنیزم ھه‌یه‌ و نه‌ش موناسبه‌تێکی له‌ گه‌ڵ ئه‌مڕۆدا. به‌م پێناسه‌یه‌ په‌سامۆدێڕن ده‌کرێ بڵێین چه‌مکێکی ناوه‌خت (نابھنگام) و زه‌رووره‌تێکی ناپێویسته‌ که‌ ده‌ڵێم زه‌رووره‌تێکی ناپێویست مه‌به‌ستم ئه‌وه‌یه‌ زه‌رووره‌تێکی کتوپڕی و نابه‌جێیه‌» ناوه‌خت به‌و مانایه‌ شتێ که‌متر یان زیاتر له‌ چاوه‌ڕوانیه‌کانمان. شتێکی پێشبینی نه‌کراو به‌مه‌وه‌ تێڕوانین و تێفکرینی «نیچه‌» شتێکی ناوه‌خت و نابه‌جێ بوون. ھه‌روه‌ھا نووسراوی په‌سامۆدێڕنیزم نووسراوێکی ناوه‌خت و کتوپڕییه‌. به‌ڵام پرسیارێک که‌ لێره‌دا سه‌رھه‌ڵده‌دا ئه‌وه‌یه‌: ده‌کرێ ئێمه‌ به‌ ھه‌ر گوتارێکی نامۆدێڕن بڵێین په‌سامۆدێڕن. ئه‌گه‌ر وه‌ھا بێ په‌سامۆدێڕن پێناسه‌یه‌کی تایبه‌تیتر نه‌ له‌ چه‌شنی پێناسه‌ی لیۆتاری وه‌رده‌گرێ په‌سامۆدێڕن له‌ خۆیدا ھه‌ڵگری پێناسه‌یه‌کی ناڕوون و نا ئاشکرایه‌ ئه‌م ئیبھامئامێزیه‌ی پێناسه‌ش له‌ په‌سامۆدێڕن له‌ راستیدا بۆته‌ سه‌رچاوه‌ی زۆرێک له‌ به‌ ھه‌ڵه‌تێگه‌یشتن و بڕێکیش به‌ ئه‌نقه‌ست به‌ ئه‌ندیشه‌ پاسیڤه‌کانیانه‌وه‌ خۆیان به‌ په‌سامۆدێڕن ده‌زانن. له‌ پێناسه‌یه‌کی کورتدا ده‌کرێ بڵێین په‌سامۆدێڕن نه‌ به‌ مانای سووننه‌تی بوونه‌ و نه‌ش مۆدێڕنتر له‌ مۆدێڕنیزمه‌. به‌ ته‌عبیرێکی‌تر په‌سامۆدێڕن نه‌ ئه‌وه‌یه‌ سووننه‌ت به‌ ته‌واوه‌تی ستایش بکات و نه‌ مۆدێڕنه‌ش به‌ یه‌کجاری مه‌حکووم ده‌کا. ره‌خنه‌ی په‌سامۆدێڕن ره‌خنه‌یه‌کی رێژه‌یی و فره‌ ره‌ھه‌نده‌ ئه‌مه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی ره‌خنه‌ی مۆدێرنیزمه‌وه‌یه‌ که‌ ره‌خنه‌یه‌کی تاک ره‌ھه‌ند و تاک مانا و نارێژه‌یی‌یه‌، له‌ م رووه‌وه‌ ھه‌ر جۆره‌ ره‌خنه‌یه‌ک له‌ مۆدێرنیته‌ ره‌خنه‌شه‌ له‌ سوننه‌ت و به‌ھا و ده‌سکه‌وته‌کانی په‌سامۆدێڕن له‌ ڕاستیدا پۆلی فۆن‌ی نێوان سوننه‌ت ـ مۆدێڕنیته‌ نه‌فی ده‌کات. ته‌وه‌ھومی کۆتایی مێژوو که‌ ئه‌مڕۆ به‌ شێوه‌یه‌کی راسته‌وخۆ لیبراڵه‌ سه‌رخۆشه‌کان بوونه‌ته‌ ئاڵا ھه‌ڵگری و به‌ پرۆژه‌ ناته‌واوه‌‌کانی مۆدێرنیته‌ خۆشحاڵ ده‌بن و پارێزگاری لێ ده‌که‌ن پۆست مۆدێڕنیزم به‌وه‌ تاوانبار ده‌که‌ن که‌ مێژوو نه‌فی ده‌کات. ته‌وه‌ھومی کۆتایی مێژوو ئینجمادی مێژوو له‌ ڕاستیدا خاڵی ھاوبه‌شی ته‌واوی ئه‌و مۆدێرنیستانه‌یه‌ که‌ کۆتایی مۆدێرَنیته‌ و سه‌رھه‌ڵدانی پۆست مۆدێڕنیزم به‌ کۆتایی مێژوو ـ کۆتایی متافیزیک و به‌ گشتی کۆتایی مرۆڤایه‌تی ده‌زانن. ئه‌گه‌ر جیاوازی نێوان مۆدێڕن و مۆدێڕنیزمان قه‌بووڵ بێ، به‌و جۆره‌ی که‌ ده‌ڵێین «زوولا» مۆدێڕنه‌ و بولێر مۆدێڕنیست. ده‌بێ بڵێین ئه‌و ئه‌ده‌به‌ی تاکوو ئێستا به‌ ناو ئه‌ده‌بی پۆست مۆدێڕنه‌وه‌ پیشان دراوه‌ ئه‌ده‌بی په‌سامۆدێڕنه‌ نه‌ ئه‌ده‌بی پۆست مۆدێڕن. ئه‌م جیاوازییه‌ی نێوان په‌سامۆدێڕن و پۆست مۆدێڕنیزم ئه‌وه‌نده‌ی جیاوازی نێوان سووننه‌ت و په‌ساسووننه‌ت گه‌راییه‌یه‌. نه‌ سووننه‌ت و مۆدێڕنیته‌. ئه‌گه‌رچی زۆربه‌ی نووسه‌رانی ئه‌م ده‌قانه‌ «په‌سامۆدێڕن» بایه‌خێکی ئه‌وتۆ به‌م جیاوازییه‌ و پێکھاته‌کانیان ناده‌ن. له‌ ڕاستیدا ده‌کرێ بلِێین پۆست مۆدێڕنیزم زاده‌ی په‌سامۆدێڕنه‌ نه‌ مۆدێڕنیزم. چۆنکه‌ ئێمه‌ ده‌بینین له‌ تێوریسیه‌نێکی وه‌ک، لیۆتار و دلۆز و فۆکۆ له‌ پێشگامانی به‌رچاوی په‌سا مۆدێڕن بیرمه‌ندێکی پۆست مۆدێڕنی وه‌کوو بودریار سه‌رھه‌ڵده‌دا.
32352 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Thursday, September 10, 2015
زیاتر
ئالن به‌دیۆ و فه‌لسه‌فه‌ی سه‌ده‌ی بیسته‌می فه‌رانسه‌
نووسین و کۆکردنه‌وه‌ی ده‌ق: جه‌واد گه‌نجی
وه‌رگێڕانی له‌ فارسییه‌وه‌: حه‌مه‌ی که‌ریمی
سه‌رهه‌ڵدانی كۆیلایه‌تی له‌ ئه‌مریكا و بارودۆخی ژیانیان
هاوار حه‌مید
هەنگاوەكانی پێش ئاشتی لە توركیا
حەبیب محەمەد دەروێش
پێویسته‌ ئێلبه‌گی جاف وه‌ك پێشبینیناسێكی سه‌ده‌كانی پێشوو بناسرێت
دانا تۆفیق جاف
كورد ...
گرنگترین پێكهاتەی گەشەی سەرمایەداری توركییە
دیدار لەگەڵ د. سەردار عەزیز
ئا: هەرێم عوسمان
چه‌ند یاداشتی بێمانا
"كاركرد"و "گه‌مه‌" كانی زمانن "زمان ته‌نیا ئاڵای سه‌ده‌ی "20"ه‌ باوان!"
ساڵح سووزه‌نی
توركیا : چارەسەركردنی كێشەی كورد و
دینامیكە هەرێمییەكان
نووسینی: ئۆمیر تاشـبینار(*)
وەرگێڕانی: مەهاباد قادر
سوپا ‌و سیاسه‌ت
د. حسێن به‌شیرییه‌
و. له‌ فارسییه‌وه‌: حه‌سه‌ن حسێن
عەلی شەریعەتی ..ئەو كەسەی هەموو رۆژێك تیرۆر دەكرێت!
نووسینی: حەبیب محەممەد دەروێش
میرنشینی سۆران دامەزراندن و رووخانی
ئا/ هاوار حەمید
پەیوەندی كورد و ئەرمەن
بێتاوانی كورد لە جینۆسایدی ئەرمەن
نووسینی: ئارام مەجید شەمێرانی
پێوەندییەكانی كورد و ئیسرائیل
ن: س. میناسیان
و: ماجید خەلیل
سۆشیال دیمۆكراسی وەك پێویستییەك
نووسینی: شاكار یوسف حسن
هەموو شتێ‌ دەربارەی باشووری سودان
هێمن ئیبراهیم ئەحمەد*
دەستی مرۆڤ دەچێتە سووتاندنی پەرتووكەوە
تاریكترین رووداو لە مێژووی مرۆڤدا، گڕتێبەردانی پەرتووكخانەكانی ئەسەندەرییە و عەجەم وەك نموونە
نووسینی: ماجید خورماڵی
ئاناڕشیسمی زمانیی، لە شیعردا
محەممەد ساڵح سووزەنی
رۆڵی رۆژنامە و رێكخراوەكانی باشووری كوردستان
لە بزواندی هەستی نەتەوەیی كورد لە رۆژگاری دەسەڵاتی شێخ مەحموددا ( 1918 - 1924 )
نووسینی: نیشتمان محەممەد ئەمین
كام ئەلفوبێ‌ گونجاوە بۆ زمانی ستانداردی كوردی؟
رەوەند حەمەجەزا
زانكۆی گەرمیان
مێژووی رۆژژمێر
وەرگێڕانی: حیكمەت مەعروف
سێكوچكه‌ی فاشیزم و نازیزم و به‌عسیزم له‌ بۆته‌ی راسیزمیدا
ئاماده‌كردنی: فوئاد نه‌جمه‌ددین عومه‌ر
كورتەیەك دەربارەی مێژووی راگواستن و تەعریب
لە كوردستانی باشووردا
نووسینی: رەحیم حەمید عەبدولكەریم
خه‌ونی ده‌وڵه‌تی كوردی
له‌ لۆزانه‌وه‌ بۆ به‌هاری ئازادی گه‌لان
كامیل مه‌حمود
فرەژنی لە یاسای شارستانی وڵاتانی ئیسلامیدا
نووسینی: فاتمە كەریمی
وەرگێڕانی: كەریم قادرپوور
ئیبن خه‌لدون له‌ دووڕێیانی كۆمه‌ڵناسی و مێژوودا
نووسینی: مه‌روان مه‌زهه‌ر جافر
یاریده‌ده‌ری توێژه‌ر له‌ زانكۆی سلێمانی
پارادایم دەتوانێ ئێمە لە شێواوی فیكری و زانستی رزگار بكات؟
دیدار لەگەڵ د. ئەحمەد محەممەد پوور(*)
چاوپێكەوتن: هەرێم عوسمان
مه‌حـــــــــوی بــه‌ مه‌حــــــــــوی
لێكدانه‌وه‌ی به‌یتێكی " مه‌حوی " به‌ شـــــــــیعری خۆی
ع . باخانی
پێویستی یەكگرتنی كۆمەڵناسی و مێژوو
تێڕوانینێك لەسەر پەیوەندی تیۆری كۆمەڵایەتی و مێژوو
نووســــینی: پیتیر بۆرك وەرگێڕانی: جەلیل مرادی
رۆڵی ناوه‌نده‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان له‌چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ دادوه‌ریه‌كان له‌كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نیدا
پارێزه‌ر: حه‌بیب محه‌مه‌د ده‌روێش
تایبەتمەندییەكانی ئایینی ” یاری”
نووسینی: د. حسێن خەلیقی
پرسی گه‌نده‌ڵی...هۆكاروچاره‌سه‌ر
مه‌لا ئه‌حمه‌دی قامیشی
هەلومەرجی ئانۆمیك: هۆكار و ئاسەوارەكانی
نووسینی: خالید عەلیزادە
نه‌مری بۆ عه‌شق و مه‌رگ بۆ ژیان
"هاینریش ڤۆن كلایست"خۆكوژێكی ڕاسته‌قینه‌
گۆران ڕه‌ئوف
باروۆخی توركیا دوای كودەتای 1980
نووسینی: د. سامان حسێن
دیموكراسی ‌و ریفۆرمی سیاسی پێداچوونه‌وه‌یه‌كی گشتی ئه‌ده‌بییاته‌كان
أ.د.محه‌ممه‌د زاهیر به‌شیر ئه‌لمه‌غریبی
وه‌رگێڕانی: یاسین ئاشوور
سەرهەڵدانی بزوتنەوەی مورجیئە
لە مێژووی ئیسلامدا
نووسینی: خالید ئیسماعیل محەممەد
لێكدانه‌وه‌ی ماركسی بۆمێژوو
كامه‌ران محه‌مه‌د
نالی
ساكار ئه‌كره‌م حه‌مه‌ ساڵح
تێگه‌یشتنی شپلنگه‌رله‌
چه‌مكی -كات-
مه‌ریوان عبدول
پڕۆژه‌ی نالی،
پڕۆژه‌ی بیرلێكراوه‌ی مه‌ولانا خالید
حه‌بیب محه‌ممه‌د ده‌روێش
لێكدانه‌وه‌ی مه‌سیحێتی بۆ مێژوو
هونه‌ر ڕۆسته‌م فه‌تاح
ئه‌و گرێكوێرانه‌ی له‌ ژیانی نالیدا ناكرێنه‌وه‌
م. عه‌لی
خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ هزری مێژوویی لای یۆنان
له‌عه‌ره‌بیه‌وه‌: سه‌لام عه‌بدولكه‌ریم
په‌یامی نالی
د. سه‌باح به‌رزنجی
ئه‌فسانه‌و مێژوو
عه‌بدولحسین زرین كوب
وه‌رگێڕانی: وریا فائق
مه‌یخانه‌یی دڵ
عه‌بدوڵڵا قه‌ره‌داغی
چه‌مكی مێژوو لای كارل پۆپه‌ر

مه‌ریوان صاڵح قادر
جارێکیدی لەگەڵ حەزرەتی نالی
حەکیم مەلا ساڵح
دۆركهایم و ڕاڤه‌كردنێكی كۆمه‌ڵایه‌تیانه‌
بۆ (خۆكوژی)
ئاسۆ محمه‌د ئه‌مین
نالی، لە نیشتمانی مەعریفەوە تا غوربەتی زمان
هەڤپەیڤینێک لەگەڵ رەخنەکار و مامۆستای زانکۆ، عەبدولخالق یەعقووبی
سازدانی: هەرێم عوسمان
ڕێكه‌وتننامه‌ی سیداو
چی بۆ ژنانی عێراق زیادكردووه‌؟
خوێندنه‌وه‌یه‌كی به‌راوردكاری له‌ نێوان
ڕێكه‌وتننامه‌ی(سیداو)و یاسای سزادانی عێراق
به‌ناز عومه‌ر
سیاسەتی خاوەن مەرجەعییەتی دینیی
بەبێ دەوڵەتی ئیسلامی ئایا پارتی دادوگەشەپێدانی توركی دەبێت بە مۆدێلێك بۆ ئیسلامیستەكانی عەرەب؟(1)
نووسینی: ئەحمەد ت. كۆرۆ(2)
وەرگێڕانی: بەرزانی مەلا تەها
هەنگاوەكانی پێش ئاشتی لە توركیا
حەبیب محەمەد دەروێش
تورکیا لە شەڕی داعشدا، دەوری پاکستان لە بەرابەر تاڵیبان دەبینێ؟
شێرکۆ جیهانی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   لە چوارچێوەی بڵاوکراوەکانی ناوەندی کولتوری کۆچ
کتێبی (مشتێک لە خەرمانی بیری نالی) لە چاپخانە دەرچووە وبەمزوانە لە کتێبخانەکان دەبێت.
govari koch| All rights reserved © 2010