سیاسەتی خاوەن مەرجەعییەتی دینیی
بەبێ دەوڵەتی ئیسلامی ئایا پارتی دادوگەشەپێدانی توركی دەبێت بە مۆدێلێك بۆ ئیسلامیستەكانی عەرەب؟(1)
نووسینی: ئەحمەد ت. كۆرۆ(2)
وەرگێڕانی: بەرزانی مەلا تەها


پارتی دادو گەشەپێدان، لە سێپتێمبەری 2012، كۆنگرەیەكی گەورەی رێكخست بە بۆنەی دەساڵان بەسەر تێپەڕبوونی دەسەڵاتی پارتەكەیان. سەرۆك وەزیرانی توركیا رەجەب تەیب ئەردۆگان لە گوتارەكەیدا ئاماژەی داوە بەوەی پارتەكەی "بۆ هەمووانی دەرخستووە كە دەگونجێت دیموكراسیەت بە شێوەیەكی زۆرباش جێبەجێ بكرێت لە وڵاتێكدا كە زۆینەی دانیشتوانەكەی مسوڵمانن" بۆیەش بۆتە "مۆدێل بۆ سەرجەم وڵاتانی ئیسلامیی"(3). هەریەك لە سەرۆكی میسر موحەممەد مورسیی‌و سەرۆكی مەكتەبی سیاسیی بزووتنەوەی حەماس لە كۆنگرەكەدا گوتاریان پێشەكەشكرد لەگەڵ چەندین سەركردەی تری ئیسلامیی كە ئامادەی كۆنگرەیەكە بوون. لە واقیعدا، لەنێوخۆی وڵاتانی ئیسلامیی‌و دەرەوەدا گرنگییەكی زۆر دەدرێت بە رێبەرایەتیی پارتی دادو گەشەپێدان وەك مۆدێلێك بۆ دەسەڵاتداریی، كەسایەتییە كاریگەرەكان لە سەروبەندی بەهاری عەرەبیدا هەر لە هیلاری كلینتۆنەوە وەزیری دەرەوەی ئەمەریكا بگرە تا دەگاتە فەیلەسوفی ئیسلامیی تارق رەمەزان رەواجیان داوە بە بیرۆكەی "مۆدێلی توركیی" سەبارەت بە سیستەمە عەرەبییە هاوچەرخەكان(4). لەسەر ئاستی جیهانی عەرەبیشدا دەنگی داوەتەوە، لە راپرسییەكدا كە بەمدواییە ئەنجامدراوە، رێژەی 44% میسرییەكان پێیان باشبووە سیستەمی سیاسیی وڵاتەكەیان هاوشێوەی سیستەمی سیاسیی توركیا بێت، لە وەختێكدا، رێژەی 10% داوایانكردووە هاوشێوەی سیستەمی سیاسیی فەڕەنسیی بێت‌و 8% داوایانكردووە هاوشێوەی شانشینی عەرەبیی سعودیە بێت‌و تەنها 1% داوایانكردووە هاوشێوەی سیستەمی سیاسیی بێت لە ئێراندا(5).
هەنگاوەكانی پێش ئاشتی لە توركیا
حەبیب محەمەد دەروێش


ئایدۆلۆجیای نەتەوەیی تورك و ئەو پرنسیپە تەسكانەی لەسەری بونیادنراوە، رێگرە لەبەردەم فرەنەتەوەیی و نكوڵیكەرە لەڕاستییە مێژووی و كۆمەڵایەتییەكان لەناو توركیادا، بۆیە هەمیشە گوتراوە ئەو ئایدۆلۆژیایە شەمەندەفەری ئاشتی لە توركیا دەخاتەژێر پرسیارەوە و مەترسییەكی جدییە لەسەر ئایندەی ئاشتی لە توركیا، بەشێك لە چاودێرانی سیاسی و نووسەر و رۆژنامەنووسە جیهانییەكان دەڵێن ئاشتی لە توركیا بەسەر كێلگەیەكی لوغمدا دەڕوات. دیارە ئەم قسەیە پاشخانێكی مێژوویی هەیە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی جەنگی جیهانی یەكەم و ئەو دانوسانەی لەنێوان حكومەتی توركیا و دەوڵەتە سەركەوتووەكانی جەنگەكە هاتەئاراوە، كاتێك واژۆی رێكەوتننامەی سیڤەر كرا لە ساڵی 1920 كە داەنرێت بە یەكەم رێكەوتننامەی نێودەوڵەتی دانبنێت بە دروستكردنی قەوارەیەكی كوردی، بەڵام دواتر مستەفا كەمال ئەتاتورك بە هەوڵا و كۆششێكی زۆر لەدەرەوە و ناوەوە توانی خۆی لەو رێكەوتننامەیە بدزێتەوە و ئەو رێكەوتننامەیە لەگۆڕبنێت، ئەتاتورك لە ناوەوە هەوڵیدا بەناوی ئایین و برایەتی و یەكێتی نیشتمانی، كورد قەناعەتپێبكات بە دواخستنی داواكاری جێبەجێكردنی رێكەوتننامەكە تا ئەوكاتەی دەوڵەتی عوسمانی قۆناغی ئاڵۆزی و ناسەقامگیری تێدەپەڕێنێ‌، لەدەرەوەش لە كۆنگرەی لۆزان دەوڵەتەكانی قەناعەتپێكرد واز لە مەسەلەی سەربەخۆیی كوردەكان بهێنن و وێنای كوردەكان بەشێوەیەك بكات گەلێكی تێكەڵا بە توركن و خۆشیان وایانپێباشە لە چوارچێوەی توركیادا بمێننەوە لەگەڵا داننان بە مافە كلتوری و زمانی ئاخاوتنیان، لەدوای ئەم ۆێكەوتننامەیە و هەڵوەشاندنەوەی رێكەوتننامەی سیڤەر بەشێوەیەكی كرداری، راپەڕین و شۆڕشەكان لە توركیا دەستیپێكرد كە دیارترینیان راپەڕینەكەی ...
تورکیا لە شەڕی داعشدا، دەوری پاکستان لە بەرابەر تاڵیبان دەبینێ؟
شێرکۆ جیهانی


لە شەوانی ڕابڕدوودا لە کاناڵی بی بی سی فارسی، چاوم بە بەرنامەیەکی داکیومێنتی لە سەر شەڕی ئامریکا لە بەرابەر ئەلقاعیدە و تاڵیبان لە وڵاتی ئەفغانستان کەوت. لەو داکومێنتەدا ژمارەیەک لە کاربەدەستانی چەکداری ئامریکا کە بە خۆیان لە شەڕەکاندا بەشدار بوون باسیان لە مژارێکی گرینگ، واتا چۆنیەتی "پێوەندییەکانی پاکستان" لە گەڵ ئامریکا، ئەلقاعیدە و تاڵەبان دەکرد. بە گوێرەی قسەکانی ئەمان و بە شاهیدی هێندێک لەکۆنە ئەندامانی تاڵەبان کە خۆیان بە دەستەوە دابوو، پاکستان کە خۆی وەکوو دۆست و هاوبەرەی ئامریکا لە شەڕی دژ بە تاڵیبان و ئەلقاعیدە ناساندبوو، زۆر جاران بە کردەوە کڵاوی لە سەر ئامریکاییەکان ناوە و یارمەتی سەرۆکی ئەلقاعیدە "ئوسامە بێن لادەن" و چەکدارانی تاڵیبانی داوە!
تورکیا لە دوو ڕێیانی شەڕو ئاشتیدا
نووسینی : بورھان شێخ رەئوف


ئێستا تورکیا لە دوای ھەڵبژاردنەکانی ٧ / ی حوزەیرانی ڕابردوو ودوای شکست ھێنانی ئاگربەس لە نێوان گەریلاکانی پارتی کرێکارانی کوردستان و سوپای تورکیا و دوای گۆرانکاریەکانی تری ناوچەکە چ لە ڕێکەوتنی ئێران وڵاتانی (٥+١) و سەرکەوتنەکانی شەڕفانانی کورد لە ڕۆژئاوا و پاشەکشە کردنی ڕەوتی ئیسلامی ئیخوانی کە لە بەھاری عەرەبیدا سەریان ھەڵدا و چ خێرو خۆشیەکیان بۆ گەلانی وڵاتەکانیان پێ نەبوو..
ئەزموونی شیعری شۆڕشگێڕیی کوردی
عەبدولخالق یەعقووبی


پێناسەیەکی تیۆریک
شیعر توندوتیژییەکە لە دەروونەوە کە لە توندوتیژیی دەرەوە دەمانپارێزیت؛ شیعر گوشاری خەیاڵە کە قورساییی واقیعمان لە سەر کەم دەکاتەوە.
والاس ستیوێنس، شاعیری مۆدێرنیستی ئەمریکی
پێشەکی ئەزموونی شیعری شۆرشگێریی کوردی بەشێکە لە ئەزموونی شیعریی ئەو وڵاتە ژێرەدەستانەی جیهانی سێهەم کە ناچارییەک لە دۆخی سیاسیی وڵاتەکەیان وای کرد کە روو بکەنە شیعری شۆرشگێڕی. کاکڵی مەبەستی ئەزمووونی شیعری شۆرشگێری دروستکردنی ناسنامەی نەتەوایەتییە، واتە ئەو شتەی کە لە سەر عەردی واقیع لە جیهانی سیاسیدا هەوڵی ‌هەڕەشە لێکردن و سڕینەوە دەدرێت، لە جیهانی ئەدەبیات و شیعردا چێ بکرێتەوە و ئەمە ببێتە بنەمایەک بۆ ئەوەی رێگا خۆش بکرێت تا جۆرێک لە سەربەخۆیی سیاسی و کولتووری و کۆمەڵایەتیش بێتە ئاراوە. لە لایەکی ترەوە شیعری شۆڕشگێڕیی کوردی ئەو ترس و مەترسی و کارەساتانە (ئەزموونی ترۆماتیکی مرۆیی گەلی کورد)، لە چەشنی پاکتاوکردنی رەگەزیی، ئەنفال، کیمیاباران، و کوشتوبڕ، دەکاتە ئەزموونی دەقیی خۆی کە بە درێژایی میژووی ئەم ساڵانەی دوایینی سەدەی بیستەم و سەەراتی سەدەی بیست و یەک لە لایەن دەسەڵاتدارانی فاشیستی نەتەوە باڵادەستەکانی فارس و تورک و عەرەب و توندڕەوانی دینیی وەکو داعش بە سەر نەتەوەی کورددا هاتووە.
ێڕانەوە له‌ نێوان گه‌شه‌کردن و دابڕان‎دا
سه‌یدقادرهیدایه‌تی


(ته‌کامول‌) یه‌کێکە له‌ تیۆرییه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌کانی سه‌رده‌می مۆدێرن؛ عه‌قڵ‎باوه‌ڕه‌کانی سه‌ده‌ی هه‌ژده‌ و پۆزێتڤیسته‌کان و به‌ گشتی زۆربه‌ی مۆدێرنیسته‌کان، پێشکه‌وتن و هه‌موو گۆڕان‎کارییه‌کانی کۆمه‌ڵگا به‌ پێی تەكامول و گه‌شه‌کردن شی ده‌که‌نه‌وه‌.‌ به‌ گوێره‌ی تیۆریی ته‌کامول، هه‌موو گۆڕان‎کارییه‌ کۆمه‌ڵایه‌تی و فه‌رهه‌نگی و زانستییە‌کان له‌ گه‌شه‌كردن و پێشکه‌وتن‎ دان.
كورد ...
گرنگترین پێكهاتەی گەشەی سەرمایەداری توركییە
دیدار لەگەڵ د. سەردار عەزیز
ئا: هەرێم عوسمان
ئیشكالییەتی ئاشتی لە توركیا
هەڤپەیڤین لەگەڵ د. شێركۆ كرمانج
مامۆستای زانكۆ، لە زانكۆی ئۆتارا، مالیزیا
هەڤپەیڤین: هەرێم عوسمان
پارادایم دەتوانێ ئێمە لە شێواوی فیكری و زانستی رزگار بكات؟
دیدار لەگەڵ د. ئەحمەد محەممەد پوور(*)
چاوپێكەوتن: هەرێم عوسمان
دیمانە لەگەڵ دوکتۆر بەختیار سەجادی
سازدانی: دوکتور مەسعوود بینەندە
کتێبخانەی کوردی
گه‌لگامیش بۆ توێژینه‌وه‌ی زانستی
سایتی هاوڵاتی
سايتى الاوان بؤ تويَزينةوةى زانستى
سایتی کەوانە
گۆڤاری - هه‌ژان- لێره‌وه‌ بخوێنه‌ره‌وه‌
سایتی دەنگەکان
رۆژنامه‌ی ئاوێنه‌ لێره‌وه‌ سه‌یر بكه‌
سیاسەتی خاوەن مەرجەعییەتی دینیی
بەبێ دەوڵەتی ئیسلامی ئایا پارتی دادوگەشەپێدانی توركی دەبێت بە مۆدێلێك بۆ ئیسلامیستەكانی عەرەب؟(1)
نووسینی: ئەحمەد ت. كۆرۆ(2)
وەرگێڕانی: بەرزانی مەلا تەها
هەنگاوەكانی پێش ئاشتی لە توركیا
حەبیب محەمەد دەروێش
تورکیا لە شەڕی داعشدا، دەوری پاکستان لە بەرابەر تاڵیبان دەبینێ؟
شێرکۆ جیهانی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   فه‌یله‌سوفه‌ رۆژئاواییه‌كان و بزوتنه‌وه‌ ئوصولیه‌ توندڕه‌وه‌كان
نوسینی هاشم صاڵح
وه‌رگێڕانی" هێمن مه‌حمود
govari koch| All rights reserved © 2010