یه‌ك دوو وشه‌ له‌ سه‌ر مرۆڤ و په‌یوه‌ندیيه‌كانى
ئیبراهیم حاجی زەڵمى

كاتێك باس له‌په‌یوه‌ندی ده‌كه‌ین، چاك وایه‌ سه‌ره‌تا پێناسێكی بهێنین، پاشان بچینه‌ نێو جیهانی په‌یوه‌ندی،‌ پاشان چه‌ند سه‌ره‌قه‌ڵه‌مێك له‌وباره‌وه‌ بخه‌ینه‌ به‌رچاو. به‌ڵام ده‌بێت ئه‌وه‌ش بڵێین كه‌ په‌یوه‌ندی چه‌مكێكی ئاڵۆز و فره‌ ره‌هه‌نده‌و له‌قاڵبدانی له‌دووتوێی یه‌ك دووپێناسه‌ كرده‌یه‌كی نالۆژیكی و نازانستیه‌ به‌ڵام ناشكرێت بێ پێناسه‌ بیهێڵینه‌وه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ یه‌ك دوو پێناسه‌ی ساكارو به‌ڵام پرمانا وه‌ك ئه‌وه‌ى مه‌به‌ستمانه‌ بهێنین له‌ ده‌روازه‌ى ئه‌و پێناسه‌ناوه‌ مه‌عریفه‌یه‌ك بده‌ین به‌خوێنه‌ر.. په‌یوه‌ندى: بریتى یه‌ له‌ هه‌ڵوێستى مرۆڤ به‌رامبه‌ر به‌و شتانه‌ى، كه‌ له‌چوار ده‌وریدان دواتر به‌رامبه‌ر به‌خۆیشى!! به‌شێوه‌یه‌ك مرۆڤ په‌یوه‌ست ده‌بێت له‌گه‌ڵ شته‌كانى ده‌وروبه‌رى و ڕوداوه‌كان و ژیانى كۆمه‌ڵایه‌تى و خه‌ڵكدا.(1)
پێناسه‌یه‌كى تر بۆ په‌یوه‌ندى بریتیه‌ له‌وه‌ى، كه‌ په‌یوه‌ندى "له‌نێوان دوو تاكى مرۆییدا دروستده‌بێت كه‌ جیاوازن له‌ئاست و پله‌و جۆرو بنه‌ماكاندا یان ئامانجه‌كاندا به ‌پێَى سروشتى په‌یوه‌ندیه‌كه‌و پله‌و پایه‌ى هه‌ردوو لایه‌نى په‌یوه‌ندیه‌كه‌".(2)
به‌م پێیه‌ په‌یوه‌ندى بریتیه‌ له‌ ئاڵوگۆرێكى خودى تاك له‌گه‌ڵ به‌رامبه‌رێكدا، كه‌خودى ئه‌و به‌رامبه‌ره‌ش به‌هه‌مان ته‌فاعل (كارلێكى جه‌ده‌لی)دایه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌م تاكه‌. لێره‌وه‌ ده‌توانین بڵێین كه‌ په‌یوه‌ندى له‌نێوان دوو كه‌س، یان زیاتر دروستده‌بێت كه‌ خه‌سڵه‌ت و ئامانج و بیرو بۆچوونى جیاواز له‌ یه‌كتریان هه‌یه‌، به‌ڵام به‌هۆى بونى ئامانجى هاوبه‌شه‌وه‌ (مادى یان مه‌عنه‌وى) خودى ئه‌و په‌یوه‌ندیه‌ دروستده‌بێت و درێژه‌ ده‌كێشێت، ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێت كه‌(هه‌بوونى به‌رژه‌وه‌ندى و ئامانجى هاوبه‌ش، له‌گه‌ڵ هه‌بوونى لایه‌نى جیاوازو لێكنه‌چوو) دروستكه‌رى په‌یوه‌ندى نێوان تاكه‌كان و كۆمه‌ڵگاكانى مرۆڤه‌! لێره‌وه‌ ده‌توانین بلێین: بۆ په‌یوه‌ندى پێویستیمان به‌دولایه‌نى لێكنه‌چوو هه‌یه،‌ كه‌ ده‌بێت هه‌ردوولا له‌ گۆرینه‌وه‌ى به‌رژه‌وه‌ندى مادى و مه‌عنه‌وى بن به‌پێى شوێن وكات.! لایه‌نه‌كانى به‌شداربوو له‌په‌یوه‌ندى ده‌گۆرێت، هه‌ربۆیه‌ ده‌ڵێین: دروستبونى په‌یوه‌ندى پێویستمان به‌سێ ره‌گه‌زى سه‌ره‌كى ده‌بێت:
یه‌كه‌م بابه‌تى په‌یوه‌ندى، كه‌ لێره‌دا كه‌س ئه‌و رۆڵه‌ ده‌گێرێت، تاكه‌كه‌س بكه‌رێكى هوشیاره‌ سه‌باره‌ت به‌خودو كه‌ینونه‌ى خۆی خاوه‌نى په‌یامى خۆیه‌تى.وه‌ك بابه‌تى سه‌ره‌كى نێو پرۆسه‌ى په‌یوه‌ندى خۆى نمایشده‌كات، لێره‌وه‌و له‌م پرۆسه‌یه‌دا تواناو ئاست و پله‌و پایه‌و پێگه‌و هوشیارى و پێویستى و ته‌نانه‌ت ئاره‌زو ومه‌زاج و ئایدیۆلۆژیاى تاكو...هتد ئه‌مانه‌ به‌شداریكه‌رى چۆنیه‌تى و چه‌ندیه‌تى و ئاستى په‌یوه‌ندین وماڵن به‌سه‌ركۆڵى تاكه‌وه‌. بۆیه‌ په‌یوه‌ندى درووست نابێت، تاوه‌كو ئه‌و تاكه‌خۆى له‌و ئاسته‌دا نه‌بینێته‌وه‌ كه‌ ئه‌و شایسته‌ى ئه‌و كاره‌یه‌. ئیراده‌و تواناكانى فه‌راهه‌من بۆدروستكردن و ئه‌نجامدانى په‌یوه‌ندى. دووه‌م: ناوه‌ندى په‌یوه‌ندى (سه‌نته‌رى كارلێك): كه‌ كۆمه‌ڵگه‌یه‌، كه ‌ده‌لّیّین كۆمه‌ڵگه‌ مه‌به‌ستمان پێى ئه‌و كۆمه‌ڵه‌ كه‌سه‌یه‌، كه‌ له‌دۆخى په‌یوه‌ندى و كارلێكى به‌رده‌وامدان، ‌هه‌ریه‌ك له‌وانه‌ش پێكهێنه‌رى كۆمه‌ڵگه‌ن، به‌ڵام دیاره‌ كۆمه‌ڵگا پێناسه‌ى زۆرى بۆكراوه‌و خاوه‌نى چه‌ندین پێناسه‌یه‌ تائه‌مرۆ، به‌ڵام زانایانى بوارى كۆمه‌ڵناسى له‌پێناسه‌یان بۆ كۆمه‌ڵگه‌ هاوڕانین به‌هه‌رحاڵ ئێمه‌ پێناسه‌ێكى ئه‌وان ده‌هێنین ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ (كۆمه‌ڵگا بریتیه‌ له‌و تۆره‌ فراوان و ئاڵۆزه‌ى په‌یوه‌ندى كه‌ تیایدا كۆمه‌ڵ هه‌ڵگرى چه‌ندان سیستم و نه‌سه‌قه‌ كه‌ ده‌زگاكانى پیاده‌كه‌رو سه‌رچاوه‌یه‌كن بۆره‌فتاره‌كان و دواجار رێكخه‌رو دیسپلینكه‌رى ئاكاره‌كانن و پێوه‌رو به‌هاكان له‌ناواخنیدان. ئه‌وه‌ش له‌ئه‌نجامى تواناسازى و كاریگه‌رى له‌ ڕه‌وڕه‌وه‌ى به‌ره‌و پێشبردنى ژیانى مرۆڤ تیایدا به‌درێژایى مێژوو) به‌م پێناسه‌یه‌ كۆمه‌ڵگا ناوه‌ندى په‌یوه‌ندیه‌كانه‌و گۆره‌پانى تێكئاڵانى به‌رژه‌وه‌ندى و ئامانجه‌كانه‌ كه‌ له‌سه‌ر گیانى به‌رژه‌وه‌ندى و ئامانجه‌كان په‌یوه‌ندیه‌كان گه‌شه‌ده‌كه‌ن وده‌مرن. سێیه‌م: هۆكارى په‌یوه‌ندى، فاكته‌رى كارلێكى كۆمه‌ڵایه‌تى كه‌ بریتیه‌ له‌كلتور، خودى كلتوریش به‌ ستراتیژى ژیان دێته‌ ئه‌ژمار. كاتێك لیره‌دا ده‌ڵێین كلتوور پێمانوایه‌ بۆئه‌م باسه‌مان كه‌سه‌باره‌ت په‌یوه‌ندیه‌ كلتوور به‌ده‌رله‌وه‌ى كه‌خه‌سله‌تێكى دووفاقى و دولایه‌نه‌ى هه‌یه‌، به‌و پێیه‌ى كه‌ له‌لایه‌كه‌وه‌ به‌تاكه‌وه‌ گرێدراوه‌و له‌لایه‌كى تریشه‌وه‌ به‌گشته‌وه‌، كاتێك كلتوور له‌هه‌ڵسو كه‌وتى تاكه‌كاندا به‌دیده‌كه‌ین. بێگومان له‌ودۆخه‌دا كلتوور به‌تاكه‌وه‌گرێدراوه‌و ده‌ناسرێته‌وه‌، وه‌كاتێك كلتوور له‌رووكارى سه‌رووى هه‌ڵسوكه‌وتى تاكه‌كانه‌وه‌ ده‌رده‌كه‌وێت وه‌ ئه‌و هه‌ڵسوكه‌وتانه‌ خه‌سڵه‌تێكى سه‌روو تاك وه‌رده‌گرن به‌گشتى بوونیان پێوه‌دیاره‌،! له‌ هه‌ردوو دۆخه‌كه‌دا بۆ په‌یوه‌ندى چ وه‌ك تاك چ وه‌ك گرووپ وچ وه‌ك كۆمه‌ڵ و كۆمه‌ڵگه‌، سه‌ره‌داوى په‌یوه‌ندیه‌كان مادام له‌سلوكیاتی و ره‌فتارى تاكه‌كاندا ده‌رده‌كه‌وێت. بۆیه‌ جێی خۆیه‌تى بوترێت كه‌ میكانیزمى سه‌ره‌كى په‌یوه‌ندیگرتن كلتوورى كۆمه‌ڵگایه‌و هه‌ر له ‌كلتووره‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت. جا پرسیارى گرنگ لێره‌دا خۆى قوتده‌كاته‌وه‌ : كلتورێك هه‌ڵگرى خۆره‌ى وه‌ك ترس و شه‌رم بێت بێگومان ناوه‌ندێكى شێواو بۆ په‌یوه‌ندیه‌كان دروستده‌كات.!چ په‌یوه‌ندیه‌كى كۆمه‌ڵایه‌تى بێته‌ بوون، ئه‌گه‌ر نه‌سه‌قه‌كانى كۆمه‌ڵگه‌ فه‌زایه‌كى گونجاو بۆراى تاك ده‌سته‌به‌رنه‌كه‌ن!؟....
سه‌رجاوه‌:
1- یوغسلوفسكى، ف، ب واخروون:علم النفس العام، ترجمة‌ :جوهر سعد ، وزارة‌ الثقافة 1997م دمشق ل2.3.
2- قیس النورى (الدكتور ): مدخل الى علم الانسان، دارالكتب والنشر1982 م.ص 158).
11491 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Thursday, November 10, 2016
زیاتر
کورد و دیوه‌ شاراوه‌کانی شه‌ڕی جه‌رابلوس
ئومێد مەحمود
(شەریعەتی) كێ بوو، چی وت؟
گفتوگۆ لەگەڵ (د. سروش دەباغ)
نوێنەری تراژیدیا نەک کوردبوون
تێگەیشتنێکی جیاواز لە نادیە موراد
ئەحمەد ڕەسول
(شەریعەتی)، بیرمەندی ئازادی
نووسینی: د. ئیحسان شەریعەتی
حکومەت هی کێیە؟
ناسک ئەحمەد
(شەریعەتی) بت نییە
گفتوگۆ لەگەڵ (موجتەبا موتەههەری)
كوڕی مورتەزا موتەههەری
وەرگێڕانی: رێبوار كوردستانی
ناسیۆنالیزم بۆ گەلێکی چەوساوە
بەهرۆز جەعفەر
لە (شەریعەتی)یەوە لەبارەی مردنی شەریعەتی
نووسینی: عــەبدولكەریم سروش
شکستی سۆسیالیزم و ئەزموونی سۆڤیەت
میران قادر ئەحمەد
تەنیایی یان جیایی؟
نووسینی: د. عەلی شـەریعەتی
خه‌ونی سه‌ربه‌خۆیی کورده‌کان له‌ هه‌موو کاتێک دوورتر ده‌نوێنێت
ده‌یڤید گاردنر
وه‌رگێڕان له‌ فارسییه‌وه‌: سروور خدری
عەلی شەریعەتی ..
ئەو كەسەی هەموو رۆژێك تیرۆر دەكرێت!
نووسینی: حەبیب محەممەد دەروێش
لەیادی (233) ساڵەی لەدایك بونی مەولانا خالیدی نەقشبەندی شارەزووری دا
نوێخوازێك لەئاییندا و عەدالەت خوازێك لە ژیاندا
مەولانا لەسلێمانیەوە بۆ هندستان
حبیب محمد دەروێش
رۆڵی ( شەریعەتی )
لە خەباتی ئیسلامی پێشەوتووخوازی لە ئێران 1965 - 1977
نووسینی: وەلید محمود عەبدونناسر
وەرگێڕانی: بـــەرزانی مەلا تـەها
سیاسەتی خاوەن مەرجەعییەتی دینیی
بەبێ دەوڵەتی ئیسلامی ئایا پارتی دادوگەشەپێدانی توركی دەبێت بە مۆدێلێك بۆ ئیسلامیستەكانی عەرەب؟(1)
نووسینی: ئەحمەد ت. كۆرۆ(2)
وەرگێڕانی: بەرزانی مەلا تەها
دكتۆر عەلی شەریعەتی
پیاوێك هێشتاش لە ئاسمانی دنیای رۆشنبیریدا دەدرەوشێتەوە
نووسینی:موسعەب ئەدهەم
هەنگاوەكانی پێش ئاشتی لە توركیا
حەبیب محەمەد دەروێش
کتێبی بزووتنەوەی ژنان(فێمینیزم)
نووسینی ئاندرێ میشێل
تورکیا لە شەڕی داعشدا، دەوری پاکستان لە بەرابەر تاڵیبان دەبینێ؟
شێرکۆ جیهانی
سەرهەڵدانى چەپ (له‌ عێراق و ناوچه‌كه‌ و جيهاندا)
دكتۆر عه‌لى ئه‌سه‌دى
وەرگێڕانى: ناجى ئەفراسیاو
تورکیا لە دوو ڕێیانی شەڕو ئاشتیدا
نووسینی : بورھان شێخ رەئوف
ئوستورە و ئەفسانە و دین
زه‌رده‌شت نوره‌دين
ئەزموونی شیعری شۆڕشگێڕیی کوردی
عەبدولخالق یەعقووبی
یەعقوبیزم و سڵەمینەوەى کرێکاران
فلاديمێر لینین
له‌ ئينگڵيزييه‌وه‌: سەرکەوت جەلیل
ێڕانەوە له‌ نێوان گه‌شه‌کردن و دابڕان‎دا
سه‌یدقادرهیدایه‌تی
تارماييه‌كانى هيدايه‌ت
موراد فه‌رهادپور
و. وه‌ليد عومه‌ر
هزری نوێخوازانه‌ له‌ شیعری بێكه‌سدا
سه‌دیق سه‌عید رواندزی
قەیرانى دارایى لە کۆڵى سەرمایەدارى نابێتەوە
تۆم برۆمبێڵ
وه‌رگێڕانى: ئارى مەحمود
عەقڵی كوردی و هزری رۆژئاوایی!
عادل قادری
هەموو جێيه‌ك، جیهانى سێیەمە! ئ
ەنتۆنیۆ کابالیرۆ[1]
وه‌رگێڕانى: كه‌يوان نورى
ليبراڵيزم و ڕيشه‌ى قه‌يران و بارگرژييه‌كان
نوسينى: سه‌مير ئه‌مين
وه‌رگێڕانى: ناجى ئه‌فراسياو
هەڵوێستی توركیا
لە فیدراڵیزمی هەرێمی كوردستانی عێراق
ی. سەرپەرشتیار: وەسمی محەممەد ئەلشمەری ی. توێژەر: محەممەد حازم حامید
وەرگێڕانی: حەسەن حسێن
نیولیبراڵيزم پێشه‌كيی كتێبی "كورته‌مێژووی نیولیبراڵیزم"
داڤید هارڤه‌ی
وه‌رگێڕانى: هاوار محه‌مه‌د
سیاسەتی خاوەن مەرجەعییەتی دینیی
بەبێ دەوڵەتی ئیسلامی
ئایا پارتی دادوگەشەپێدانی توركی دەبێت بە مۆدێلێك بۆ ئیسلامیستەكانی عەرەب؟
نووسینی: ئەحمەد ت. كۆرۆ
وەرگێڕانی: بەرزانی مەلا تەها
نيوليبراڵيزم چيه‌؟
ئه‌ليزابێت مارتێنز/ئاڕنۆڵدۆ گارسيا
و: وه‌ليد عومه‌ر
ئیشكالییەتی ئاشتی لە توركیا
هەڤپەیڤین لەگەڵ د. شێركۆ كرمانج مامۆستای زانكۆ، لە زانكۆی ئۆتارا
هەڤپەیڤین: هەرێم عوسمان
قه‌یرانه‌ ئابوری و فیكريیه‌ جیهانییه‌كانی نیولیبراڵیزم
نوسینى: دكتۆر سه‌باح قودورى
و. ئه‌يوب حه‌سه‌ن
سیاسەتی توركیا بەرانبەر بە باكووری عێراق
گرفت و ئاسۆ ئایندەییەكان
ن.د. بیل پارك و: سان بەرزان ئەحمەد
زمان و دەوڵەت
عەتا قەرەداغی
سیاسەتی كەمالی لە توركیا بەرانبەر بە كورد
لە 1918 - 1926
سامان مستەفا رەشید
ڕۆڵ و گرینگی زمانی زگماکیی بۆ نەتەوەی کورد!
ئاریتما موحەممەدی
سیاسەتی كەمالی لە توركیا بەرانبەر بە كورد
لە 1918 - 1926
سامان مستەفا رەشید
کۆمەڵگەی کوردیی فەیسبوك..
پێوەندییە نوێیەکانی مرۆڤی کوردی بە دیموکراسیەوە
دکتۆر عادل باخه‌وان*
توركیا: چارەسەركردنی كێشەی كورد و دینامیكە هەرێمییەكان
نووسینی: ئۆمیر تاشـبینار(*)
وەرگێڕانی: مەهاباد قادر
زمانی ئاماژە،
یان زێدەڕۆیی لێکدانەوەو ھەڵواسینی تیۆر بەدەقدا
مەحمود عبداللە
لە پەراوێزی پڕۆسەی ئاشتی تورك و كورددا
توركیا و موعەممای پرسی كورد دەرگیریی و كاریگەرییەكان
لە پێوەندییە دەرەكییەكانی توركیادا
نووسینی: ئۆفرا بێنگیۆ
وەرگێڕانی لە ئینگلیزییە وە: ماجید خەلیل
ژمارەی ئایندەی گۆڤاری کۆچ
سیاسەتی حكومەتەكانی توركیا و
رەوشی گشتی كوردستانی باكوور
عەلی حاجی زەڵمی
فەلسەفەی نزا
ئاگایی، عیشق، نیاز و جیهاد لە نزادا
نووسینی: د. عەلی شەریعەتی
وەرگێڕانی: لیان ســـەییدی
خەباتی سیاسی و چەداری شێخ مەحمود
لە هاوكێشە و پلانە سەربازییەكانی بەریتانیا 1914 - 1922
ئەحمەد باوەڕ
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010