جەدەلێکی وجوودی لە نێوان تایەر بەگی جاف و نـــــــــــــــــــاری
حەبیب محمەد دەروێش

پێدەچێت نامەیەک بێت تایەر بەگی جاف ناردبێتی بۆ مەلاکاکە حەمەی بێلوو (ناری) یان هەر شێعریکی تایەر بەگی جاف بوبێت وناری بینیبێتی وەڵامی دابێتەوە ، لەو چەند بەیتەدا تایەر بەگی جاف کۆمەڵێ پرسیاری وجودی دەوروژێنێ و بەچەندین شێوە گومان دروست دەکات لەوەی لەم بوونەدا ناعەدالەتیەک بەڕێوەدەچێت لە ئیشی کردگار ناکات ، ئەگەر ئیشی خودا بێت بۆچی وایە ، کە جێگای گومانە خالقێکی خولقینەر وخاوەن دەسەڵات وعەدالەت وجوانی کەچی ژیان بەو رەزالەتە وناشیرینی و نادادیە دەڕوات لای هەندێک خەڵک ، هەندێکیتریش لە نێو بەهەشتی دنیادا عەیش و نۆش دەکەن ، ئەو دەڵێت خوا عەدلی مەعلوم وعەیانە لای ئێمە و خاوەن و راعی ئێمەیە کەچی ئێمەش وەکو مێگەل دەماندات بە دەم گورگەوە.
خوا عەدلی لەلای عارف عەیانە
بەحەققەت ئێمە گەللەین ئەو شوانە
لەبەرچی مەڕی خۆی مەردی چوپان
بەدەستی خۆی ئەخاتە بەر نیشانە
لەم شیعرە دەردەکەوێت تایەر بەگ دەڵێت من یەقینم بە عەدلی خوایی هەیە بەڵام سەرم سوڕ دەمێنێت لەم عەدلی خوایە و لەو ئەحواڵی ژیاننە. تایەر بەگی جاف لەسەری دەڕوات وپرسیارە وجودیەکانی درێژە پێدەدات کە بەدرێژایی مێژوو کراوە و وەڵام درواتەوە ، تەنانەت لای شاعیرە عاریفەکانی وەکو سەعدی وحافزی ومەحویش ... ووروژێنراوە ، ئەو دەڵێت ئەگەر تەقدیر کرابوو باوکە ئادەمی ئێمە گەنم رزقی بێت ئیتر بۆچی بەهانە پێگیرا ولە بەهەشت دەرکرا وئێمەش بەردەوام درێژەی بەو رەزالەتە دەدەین لەسەر ئەم زەویە ، بۆچی یەکسانیەک لە بون وژیانی ئێمەدا نیە ، یەکێک باڵا بەرز وجوان وعەرعەری و یەکێک کورتە باڵا وبچوک ، بۆچی یەکێک نانی شێوی نیە و یەکێک شاهی جیهانە ، یەکێک قارونی زەمانەیە کە لە قورئاندا باسکراوە وکلیلی قاسەکەی بە نۆ کەس هەڵدەگیرا ویەکێکیش موحتاجی یەک قرانە . نـــــاری وەڵامی تایەر بەگی جاف دەداتەوە بە ستایشکردنی بەوەی رەوانبێژی زەمانەیە لە داڕشتن وپرسیارکردنەکەیدا، بەڵام دەڵێت ئەو گومان وپرسیارانە نیشانە بێ تواناییە لە بیرکردنەوەیەکی وورد ، ئەوە تەشویش و خەیاڵاتی نادروستە تۆ دەیکەیت ، ئەم بونەوەرە گەورە وفراوانە و ئەم هەموو جۆرە مەخلوقانەی کە دروستی کردووە دەبێت یاسا وسیستەمێکیشی بۆ دابنێت بۆ بەڕێوە چونی ، ناکرێت هەمووی یەکسان بێت وهەمووی وەک یەک وابێت، ئەوە عەدالەت نیە ، نەک وەک یەکی . بە پەیڕەکردنی یاساکان دەرئەنجامەکان دێتە دی، چۆن مامەڵە بکەیت لەگەڵ سیستەمەکە بەو جۆرەش دەرئەنجامەکەی دەردەچێت ، قیسمەتی ئەحواڵی خەڵک بە گۆترە نیە بەڵکو بە یاسایەک زەبت کراوە و ئەو یاسایەش چەسپاو ونەگوەڕە . دەڵێت:
سوئالت ئەی سوخەن سەنجی زەمانە
ئەساسی عیجز وتەشویش ومەلانە
حەقیقەت قیسمەتی ئەحواڵی عالەم
دەلیلی زەبت و ئەحکامی نیهانە
پاشان ناری دەڵێت:
هەر بەپێی یاساکە مرۆڤ دەتوانێت کەسپی شتەکان بکات واتە مرۆڤ بەهەوڵ و کارکردن تێکۆشانی خۆی دەتوانێت بگاتە پلە و پایەی بەرز و خاوەن ماڵ ودەسەڵات ، بە هەڵە و کەموکوڕی و خراپەکاریش لە دەستی دەدات هەروەکو خوسرەوی پەرویزی کاتێک پەیڕەوی یاسا وسیستەمی بەدەستهێنانی دەسەڵاتی کرد ،کاتێکیش گومڕا بوو دەسەڵاتەکەی لە دەستدا، بەڵام ئەم مەسەلەیە هەموو کەسێک لێی تێناگات بەڵکو خەڵکی عاریف درکی پێدەکەن.
کەسێ عارف بەحوکمی پادشایە
کە محرەم بێ بەڕارزی خوسرەوانە
وەلێ مەجبورە فیکرم بۆ جەوابت
ئەگەر چی عاجزی دەوری زەمانە
پاشان ناری باس لەوە دەکات کە ئەگەر بە رووکەش سەیری ژیان وبوون بکەیت بە ناعەدالەتی دێتە بەرچاوت بەڵام ئەگەر وەکو ئەهلی دڵ وبەسیرەت سەیری بکەیت وەکو رۆژی رووناک دیارە چ عەدالەتێک بەڕێوە دەچێت لەم بوونە.ئەو دەڵێت:
بەڵێ عەدلی خودا وەک میهری ئەنوار
لەلای ئەهلی بەسیرەت بێ گومانە
خوا خولقێنەرێکی جوانی بوونە وسیستەمەکەشی بێ نەقس وکەموکوڕیە بەڵام ئەوە مرۆڤەکان خۆیانن بە دەستیان خراپە بەرهەم دەهێنن، ناری دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای شیعرەکەی تایەر بەگی جاف و دەڵێت بەڵێ دەکرێت بڵێێن خوا پەروەردگار و شوانی ئێمەیە و لە ژێر نەزەری ئەوداین وئاگای لێمانە بەڵام ئێمەش دەبێت ستایشی بکەین و ستایش و عیبادەتی مرۆڤەکایش وەکو بەرهەمی گەللەڕانەکەیە وبێ نەتیجە نیە
بەڵێ حەق راعی یە گەللە ، خەلایق
عیبادەت رۆن ۆشیر وتووکیانە
ناری دەڵێت "بەڵێ دەبێت مرۆڤەکان وابەستەی خولقێنەرەکەیان بن و عاشقی جیلوەی جوانی ئەو بن وعەوداڵی گەیشتن بە دیداری جوانی ئەوبن چونکە زیندەگی پێبەخشیون لە روحی خۆی، ئەگەر وانەبن وودوور بکەونە لە عیشقی خوایی هەمیشە ژیانیان لە نێو ئازار وئێشێکی روحیدان.
کەسێ لادا لە جیلوەی حوسنی عیشقی
ئەکێشێ ئێشی نەشتەر بولبولانە
51 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Sunday, July 26, 2020
زیاتر
یازدە ساڵەی دامەزراندنی بزوتنەوەیەکی هیواکوژ
کەمال چۆمانی
کۆرۆنا لە نەخۆشییەکی تێپەڕەوە بەرەو پەتا دەچێت، ئێستە چی بکەین؟
چاوپێکەوتن لەگەڵ: ئالان م نوری
سۆفیگەری - ئەحمەد کسرەوی*
تەعریب بەو شێوەیە راناگیرێت !
شوان داودی
سەرهەڵدانی تەسەوف لە وڵاتی كوردەواریدا
یاسین تەها
هەندێک لە کەلتووری‌ ژیانی‌ کۆچەری‌ کوردەواری‌
د. ئاراس محمد صالح
بەرگریكردن لە زارا، بەرگریكردن لە شوناس
نەبەز گۆران
کوردستانی عێراق لە سیاسەتی گشتیی کۆماری ئیسلامیی ئێران
هه ردی مهدی میکه
ئه ژی ئازاد ئه بوبه کر
هەرێم و بەغدا
شوان کەریم کابان
له‌ باره‌ی بوێرییه‌كه‌ی مسته‌فا زه‌ڵمییه‌وه‌
د.عرفان مستەفا
هه‌ڕه‌شه‌كانی كۆرۆنا له‌سه‌ر كه‌رتی نه‌وتی كوردستان
شه‌هریار شێخله‌ر
لەنێوان من و تۆدا ئەی دۆست
حەسەن هەمزە
میدیا له‌نێوانی گه‌شه‌پێکردنی کۆمه‌ڵ و ژماره‌دا
پۆڵا سەعید
ئه‌و ڕۆژه‌ هات، كه‌‌ ترسمان لێی ھەبوو!
د . زاهیر سوران
پسپۆڕی نه‌خۆشییه‌ درمییه‌كان و گشتییه‌كان، سلێمانی
كالیسێۆم و كۆرۆنا
د. زاهیر سوران سه‌نته‌ری پزیشكی نوێ، سلێمانی
گەورەم خەڵک چی بکات؟
زه‌به‌نگ به‌هادین
له‌ یادی قوتابییه‌كی قوتابخانه‌ی ئه‌ندیشه‌ و هزری قاسملوو:
ناسر ساڵحی
دەسەڵاتدارێتی بەھێز کامەیە؟
مه‌ریوان وریا قانع
پەتای كۆرۆناو تیۆریزەی سیاسی بیرمەند فرانسیس فۆكۆیاما لە توێژینەوەیەكی گرنگدا: پەتاو سیستەمی سیاسی
د. شیرزاد نجار
دوای دانپیانان چارەسەر چیە؟
د. یوسف محەمەد سادق
کۆ ڤید ١٩ و ئاسایشی ژمارەیی ((ئەمنی رەقەمی))
د. نەزاكەت حسێن
مەلا نەوزاد .خاوەنی لۆژیکی زانستی !....
پرسەنامەی ناوەندی کەلتوری کۆچ بۆ کۆچی دوایی مەلا نەوزاد ئەندامی دامەزرێنەر و هاوکاری بەردەوام
هۆشیاری تاك و میكانیزمی رێگەگرتن لە هزری توندڕەوی
یوسف عوسمان حەمەد
پانۆڕامای نه‌وت
د. محمد امین
دەستووری کوردستانێ لە نێوان هزری سیاسیی و مەودای یاسایی
د. کرمانج گوندیی
فاشیزمی تورکی لە لوتکەی مەترسیدا
سەلاح خدر
ڕوانگەی ئۆجەلان بۆ كورد
شاتوو محمد كریم
هه‌ڵه‌كانى پارتى كوردستانيان وێرانكرد
شێرزاد شێخانى
ێشتا پێش كۆرۆنا وپاش كۆرۆنامان نه‌دیوه !
د . زاهیر سوران*
نوێترین توێژینەوەی ستاندەر لێكەوتەكانی كۆرۆنا لەسەر دەسەڵاتی كوردستان و ئایندەی ئاشكرادەكات
مردن چییە؟
لە کتێبی "چەمکی مردن لە زمانی کوردیدا"
لالە مدحت
له‌ بانگه‌شه‌ی ئابوری سه‌ربه‌خۆوه‌ بۆ بانگه‌شه‌ی ڤایرۆسی كۆرۆنا
دانا مه‌نمی
كاریگه‌رییه‌كانی‌ «هونه‌ری‌ شه‌ڕ» به‌ سه‌ر مێژوو و سیاسه‌تی‌ جیهانی‌ دا
سه‌لاح بایه‌زیدی
هێشتا گەورەكان ماف ‌و چێژی منداڵان زەوت دەكەن
بارزان شێخ عوسمان
شەڕ لە سنووی زاخۆ، هەڕەشەكردن لە سلێمانی
لەتیف نێروەیی
مەرگ بە کۆرۆنا یا بە برسییەتی؟
دانا هەڵەبجەیی
ئەی رەفیق و ئەی رەقیب، کۆرۆناش بڕوا
ستران عەبدوڵا
هزری سیاسیی كوردی
ئاراز رەمەزان
ڕەهەندی دەرونشیکاری لە چیرۆکی خانمی قەڵەو
لالە مدحت
(یەکێتیی) نوێ و کۆسپەکانی بەردەم نوێبوونەوە
نیاز سەعید عەلی
دەوری تەکنەلۆجیا لەناسینەوەی توشبوانی ڤایرۆسی کۆرۆنا
به‌ختیار ئه‌مین
بۆچی شەپۆلی كۆرۆنا، لە کەناری سلێمانی لەنگەری گرت؟
د. زاهیر سوران
پسپۆری نه‌خۆشییه‌ درمییه‌كان و گشتییه‌كان، سلێمانی
ساڵی نوێی خوێندن لەگەڵ ڤایرۆسی کرۆنادا به‌ختیار ئه‌مین*
خۆرهەڵاتی ناوەڕاست لە گێژاودایە
نووسینی: مەها یەحیا
وەرگێرانی: حسێن ئەحمەد حسێن
جۆرج ئۆروێڵ و چەند تێبینییەك لە بارەی چەمكی ناسیۆنالیزم
وەرگێڕان و پێداچوونەوە: سەلاح بایەزیدی‌
ئەنجومەنی دادوەری دەبێ یاسا جێبەجێ بکات
حاكم شێخ له‌تیف
کەسێتی رەفیق حلمی لەکتێبخانەکەیەوە
نەوزاد جەمال
بە رۆژوبون لە مەعریفە!
د. سه‌ردار عه‌زیز
جەستەی بێدار و درکی خەوتوو!
مەحمود شێرزاد
لێكەوتە ئابوورییەكانی ڤایرۆسی كۆرۆنا
ئەكیرا كاوامۆتۆ
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010