كاریگه‌ری هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئه‌مریكا له‌ سه‌ر توركیا
شنۆ هیرانی

ئه‌م سیستمه‌ لیبراڵ و دیموكراسیه‌ی له‌دوای جه‌نگی سارده‌وه‌ له‌ ئه‌مریكا دامه‌زراوه‌ زۆر درنگ كه‌وت، له‌وه‌ی خۆی نوێبكاته‌وه‌و به‌ فۆڕمێی تازه‌گه‌ریه‌وه‌ سیاسه‌ت بكات. به‌و هۆیه‌شه‌وه‌ میللیه‌تچیه‌ پۆپۆلیسته‌كان سوودیان له‌م زه‌مینه‌یه‌ وه‌رگرت و له‌هه‌ڵبژاردنی پێشووتردا به‌نوێنه‌رایه‌تی ترامپ هاتنه‌ سه‌ر ده‌سه‌لات له‌ ئه‌مریكا. هه‌رله‌به‌ر ئه‌وه‌ هه‌ڵبژاردنی ئه‌مجاره‌ش به‌هه‌مان ئه‌ندازه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كانی سه‌دساڵی ڕابردوو گرنگی خۆی ده‌بێت.
ناوه‌ڕۆكی ئه‌و بابه‌ته‌ی ده‌مه‌وێ قسه‌ی له‌سه‌ربكه‌م لێره‌دا كاریگه‌ری هه‌ڵبژاردنه‌كانی ئه‌مریكایه‌ له‌سه‌ر توركیا، به‌بڕوای من هه‌ڵبژاردنه‌كان ئه‌وه‌نده‌ گۆڕانكاری گه‌وره‌ دروست ناكه‌ن. چونكه‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی ئه‌مریكاو توركیا، به‌تایبه‌ت له‌دوو ده‌یه‌ی دوایی زیاتر ئیرۆتیكی بووه‌، واتا بۆ توركیا چ ترامپ بێ، یاخود بایدن بیباته‌وه‌ زۆر له‌مه‌سه‌له‌كه‌ ناگۆڕێت چونكه‌ هه‌ردووكیان بۆچوونی باشیان له‌سه‌ر ئه‌نقه‌ره‌ نیه‌. هه‌ركاتێكیش كه‌شێكی ئه‌رێنی به‌سه‌ر په‌یوه‌ندیه‌كاندا زاڵ بووبێ، بێگومان كۆمه‌ڵێك به‌رژه‌وه‌ندی ئابووری و سیاسی ئه‌و كه‌شه‌یان خوڵقاندوه‌.
له‌ماوه‌ی چوار ساڵی ڕابردوودا، كۆمه‌ڵێك پێكهه‌ڵپژانی سیاسی له‌نێوان ترامپ و ئه‌ردۆگاندا روویاندا و به‌هه‌مان شێوه‌ش كۆمه‌ڵێك رێكه‌وتنی سیاسی هه‌بوو، سه‌ڕه‌ڕای بوونی كێشه‌ی جیدی له‌نێوان واشنتۆن و ئه‌نقه‌ره‌دا، بەڵام ترامپ هه‌میشه‌ سووربوو له‌سه‌ر هێشتنه‌وه‌ی هاوسه‌نگی له‌په‌یوه‌ندیه‌كانی هه‌ردوولادا. بۆیه‌ به‌شێك له‌ڕای گشتی توركیا پێیوایه‌ دووباره‌ هه‌ڵبژاردنه‌وه‌ی ترامپ باشتره‌ له‌وه‌ی بایدن بێت و ئه‌م هاوسه‌نگیه‌ تێكبدات. بۆ نمونه‌ كه‌سایه‌تییه‌ سه‌ربازییه‌كانی چوارده‌وه‌ری ترامپ ڕه‌خنه‌ی زۆریان له‌سه‌ر سیاسه‌ته‌كانی هه‌یه‌ له‌مه‌ر توركیا. هه‌رله‌به‌ر ئه‌وه‌ ترامپ نه‌یتوانیوه‌ هیچ هه‌نگاوێك بنێ كه‌ به‌به‌رژه‌وه‌ندی توركیا بشكێته‌وه‌، به‌تایبه‌تی له‌سه‌روبه‌ندی هێرشه‌كه‌ی توركیا له‌ساڵی پار بۆ سه‌ر ڕۆژئاوای كوردستان. كڕینی سیستمی موشه‌كی (ئێس- 400)ش له‌ڕوسیا به‌ره‌به‌ستێكی تری پێوه‌چوونی ئه‌و په‌یوه‌ندیانه‌بوو. به‌هۆی‌ ئه‌م كێشه‌یه‌ش ترامپ له‌مه‌ به‌دواش ناتوانێ له‌مه‌سه‌له‌ی كرانه‌وه‌ی به‌ڕووی توركیادا هه‌نگاوی تر بهاوێژێ. بۆیه‌ ئه‌گه‌ر ترامپ دووباره‌ببێته‌وه‌ به‌سه‌رۆكی ئه‌مریكاش ناتوانی له‌سیاسه‌تی بێنه‌وبه‌رده‌ زیاتر هیچ له‌به‌رامبه‌ر توركیا بكات. ئاشكراشه‌ ترامپ و ته‌نانه‌ت بایدنیش به‌رژه‌وه‌ندییه‌ باڵاكانی ئه‌مریكاو ئاسایشی نیشتمانی له‌سه‌رووی هه‌موشتێكه‌وه‌ ده‌گرن و ئه‌وه‌ش ئه‌و سیاسه‌ت‌و ئایدیۆلۆژیایه‌یه‌ ئه‌مریكای له‌سه‌ر دامه‌زراوه‌.
خاڵێكی تر و گرنگتر، ئه‌و هاوكاری و پشتیوانییه‌ی واشنتۆنه‌ بۆ هێزه‌كانی سوریای دیموكرات و كه‌ كۆخاڵی ناكۆكی ئه‌مریكاو توركیایه‌. بۆیه‌ له‌حاڵی بردنه‌وه‌ی‌ بایدن به‌سه‌رۆكایه‌تی ئه‌مریكا ریسه‌كه‌ ده‌بێته‌وه‌ به‌خووری بۆ ئه‌نقه‌ره‌، هه‌رچه‌ند بایدن ناتوانێ له‌پێوه‌ره‌ گشتیه‌كانی ئاسایشی نیشتیمانی ئه‌مریكا ده‌رچێت. بەڵام له‌و باوه‌ڕه‌دام هه‌ڵوێسته‌كانی به‌رامبه‌ر به‌توركیا له‌ ترامپ تووندتر ده‌بێت. بێگومان بایدن‌و دیموكراته‌كان زیاتر فۆكس ده‌خه‌نه‌ سه‌ر مه‌سه‌له‌ی دیموكراسی و مافی مرۆڤ….. ئه‌مانه‌ش زیاتر ئاڵۆزی ده‌خه‌نه‌ په‌یوه‌ندیه‌كانی ئه‌مریكاو توركیاوه‌. بۆیه‌ هه‌ركاتێك بایدن هه‌نگاوێك پێش ترامپه‌وه‌ ده‌نێ، نرخی لیره‌ی توركی به‌رامبه‌ر به‌دۆلاری ئه‌مریكی دابه‌زین به‌خۆیه‌وه‌ ده‌بێنێ ك ئه‌مه‌ش هه‌مووی له‌سه‌ر حسابی بژێوی‌و گوزه‌رانی هاوڵاتیانی توركیا ده‌بێ. بۆیه‌ هه‌ركامه‌یان هه‌لبژێردرێن، له‌به‌شێكی بابه‌ته‌ گرنگ و هه‌ستیاره‌كاندا، گۆڕانكاریە‌كی ئه‌وتۆ له‌ڕه‌هه‌نده‌ سه‌ره‌كیه‌كانی سیاسه‌تی ده‌روه‌ی ئه‌مریكادا ناكه‌ن. ئاشكراشه‌ ئه‌مریكا دوای هه‌ر هه‌ڵبژاردنێك سه‌رتا ده‌ست ده‌كاته‌وه‌ به‌رێكخستنه‌وه‌ی سیاسه‌تی ناوخۆی، به‌ومانایه‌ی سه‌رۆكی تازه‌ كار بۆ بوژاندنه‌وه‌ی ژێرخانی ناوخۆیی ده‌كات و تاماوه‌یه‌ك سیاسه‌ته‌ ده‌ره‌كیه‌كانی ئه‌مریكا له‌سه‌ر هه‌مان رێچكه‌ی پێشووتر ده‌ڕۆن. ئه‌مه‌ش هه‌ل به‌ئه‌نقه‌ره‌ ده‌دات په‌یوه‌ندیه‌كانی له‌گه‌ڵ واشنتۆن رێكبخاته‌وه‌ و زیاتر په‌یوه‌ندییه‌ ئابووریه‌كان به‌هه‌ند وه‌ربگرێت، له‌وه‌ی بابه‌تی سیاسی وه‌ك مه‌سه‌له‌ی (یه‌په‌گه‌ و فه‌تحوڵا گوله‌ن) بجوڵێنێ.
سێ مانگی داهاتوو، واتا تا 100 رۆژ به‌سه‌ر ده‌ستبه‌كاربوونی سه‌رۆكی نوێی ئه‌مریكا، دۆخێكی كریتیك ده‌بێ بۆ ناوچه‌ی خۆرهەڵاتی ناوه‌ڕاست‌و توركیاش به‌تایبه‌تی. تا ئه‌وكاته‌ش ئاراسته‌ و ته‌كنیكی سیاسه‌تی ده‌ره‌كی ئه‌مریكا بۆ ناوچه‌كه‌ ڕوشن ده‌بنه‌وه‌. ئه‌مه‌ بۆ كوردیش به‌هه‌مان شێوه‌یه‌، جا چ له‌ سوریا یاخود عیراق بێ.
78 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Sunday, November 1, 2020
زیاتر
کوشتنی روحی ئاینەکان
حەبیب محمد دەروێش
بوون و ماهیەت
شاهۆ عوسمان
پێناسه‌كردنه‌وه‌ی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی جیهان له‌دوای كۆرۆناوه‌
نوسینی: ئان ماری سڵۆته‌ر
سه‌رچاوه‌: پڕۆجێكت سایندیكه‌یت
کاتێک تەلەفیزیۆنێک ئارامیی وڵاتێک تێکئەدات..!
مه‌ریوان وریا قانع
ئایا لە ڕۆژئاوا ئاین و دەستەڵات تەواو لێك دابڕاون؟
ئیبراهیم مەلازادە
چاكسازیی سیاسی: له‌ چیدا، چۆن و بۆچی؟
د. ئه‌نوه‌ر محه‌مه‌د فه‌ره‌ج
فەرەنساو موسڵمانەکانی: سەرنجێکی کورت لەپەیوەندیی نێوان ئیسلام‌و تێرۆر
مەریوان وریا قانع
تورکیا چی دەوێ؟ میساقی میللی چیە؟
ئاسۆس هەردی
كتێبی "گڵێجاڵ لە بەڵگەنامە و بیرەوەرییەكاندا"
ئامادەكردنی: كۆچ
پەڕلەمان و کارکردن بۆ سنوردار کردنی ئازادیەکانی تاک و میدیا
عومەر عەلی
ئەمریكا و كۆتایی بەرپرسیارێتی
د. سەردار عەزیز
چەق و چێوەی سیاسەتکردن پارتی ،یەکێتی، ئەوانی دیکە
ڕەسوڵ خدر
کورد و عێراق
عەتا قەرەداخی
‏کۆتایی تارماییەکانی عیراق
‏پەری مامەسێنی
له‌نێوان پزیشكی و ئابوریناسیدا (ده‌رباره‌ی ریشه‌ی كێشه‌ ئابوریه‌كان و چاره‌سه‌ر)
جیهانگیر سدیق گوڵپی
ریکلامکردن: کوشتنی بەرهەمی خۆوڵاتی
نەوزاد جەمال
سانسۆر.. بەرهەمی بیرێکی فاشیستانەیە
فەرهاد شاکەلی
قسەیەکی کورت دەربارەی: ڕێکەوتنی نێوان ئیسرائیل و ئیمارات
خەسرەو سایە
كورسی بۆ نەتەوە یان بۆ ئەدەب
جەبار جەمال غەریب
لوبنان و هەرێمی کوردستان
بەیار عومەر
عێراق و ئەمریکا: کۆتایی پشوو؟
د. سه‌ردار عه‌زیز
ئۆپۆزسیۆن لە غیابی حیزبە تەقلیدیەکاندا
گۆران هەلەبجەیی
ئەخلاقیاتی گاڵتەکردن بە ژیانی مرۆڤ
مه‌ریوان وریا قانع
شه‌رم و سیاسه‌ت
ئاراس فەتاح
پڕۆسه‌ی به‌لۆنیا یان پڕۆسه‌ی وێرانکردنی خوێندنی زانکۆیی!!
عبدالقادر گڵۆمانی
لە پەراوێزی پرۆژە یاسای ”ڕێکخستنی میدیای ئەلکترۆنی“دا: بێدەنگیی یان پیسدەنگیی؟
مه‌ریوان وریا قانع
ئارکۆن و ڕەخنەی عەقڵی دینی
ئەحمەد ڕەسوڵ
گـــەورە و گــــرگــــــن (حوکمدارە شۆڕشگێرکانمان)
حەبیب محەممەد دەروێش
زمانی راگەیاندنی کوردی و خاڵیبوونەوە لەواتا
نەوزاد جەمال
م. ئۆنفرێ: سەرمایەداری ئەوەندە بەڕێز نییە پاش پەتاكە بەخۆیا بچێتەوە
ئازاد حەمە
پێگەیی سیاسی کورد و هێزەکانی بە هیچ ڕێژیمێك لەبن نایەت
محەممەد سلێمانی
ئێستا ژیان نیشتیمانمە
بەختیار عەلی
زمان لەنێوان ململانێی شیعر و فەلسەفەدا
مەسعود بابایی
كارەساتی لوبنان و پوچگەرایی!
مەلا بەختیار
ماكرۆن پشتیوانی لەبەغدا كردو هەرێمی ئاگاداركردەوە
سەرتیپ جەوهەر
خۆزگەخواستن بە داگیرکەران: لە چاوەڕوانیی بەربەرییەکاندا
مەریوان وریا قانع
كێ ئه‌و سه‌ری گه‌ردوون ده‌بینێت؟
د. جەواد بشارە
وه‌رگێڕ : تاریق كارێزی
ئایندەی هێزە چەكدارەكانی ناو پەرلەمانی عێراق؛ بەدر و عەسایب
یاسین ته‌ها
سه‌ردانه‌كه‌ى كازمى چیمان پێ ده‌ڵێ؟
سەرتیپ قەشقەیی
بازنەکانى هەڵبژاردن؛ بۆمبى بەردەم هەڵبژاردنى پێشوەختە بە تایبەت بۆ کورد*
هەڤاڵ فەتاح
له‌باره‌ى ئه‌خلاقی سیاسییه‌وه‌
پ.د. ئه‌نوه‌ر محه‌مه‌د فه‌ره‌ج
خەونى کوردەکان بۆ سەربەخۆیى تێکشکا
ئەیهود یەعارى
وەرگێڕان و کورتکردنەوەی : حسن محمود حمەکریم
بێ رێکەوتن کازمی پارە بۆ هەرێم دەنێرێ
سالار مەحمود
شێوازەکانی ڕاهێنان؛ شێوازی وانەگوتنەوەی مۆنتێسۆری
محەمەدموبین حەیدەریی دهۆیی
وەرگێڕ (لە فارسییەوە): کیشوەر پیرۆتی
كازمی.. دوادەرفەتی ئەمەریکاو ھەڵسانەوەی عێراق؟
ئەبوبەکر کاروانی
پەیوەندی نێوان "پێناسەكردن" و هزر و بیری ناسیۆنالیستی
سەلاح بایەزیدی
قەوارەی هەرێم؛ لە هەڵێنجانێکی مێژووییەوە بەرەو گوتارێکی ئایندەساز
د.هەردی مەهدی میکە
پەروەردە و بەهاكان
د.كەريم ئەحمەد عەزيز
کورد و حیزبوڵڵا و ئیسرائیل
ئالان م. نوری
پەروەردە و بەهاكان
د.كەريم ئەحمەد عەزيز
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010