کوشتنی روحی ئاینەکان
حەبیب محمد دەروێش

ئەو مامەڵەیەی فەرەنسا جیاوازە لە مامەڵەی هەموو دەوڵەتانی ئەوروپا ، ئەو مامەڵەیە بەشێوەیەکی سەرەکی دەرئەنجامی رەفتارەکانی کەنیسە وپشتگیریان لە ستەمی پاشا لویسەکانی پێش شۆرش بوو ، بە هۆیەوە شۆڕشی فەرەنسی عەلمانیەتێکی توندی بەرهەم هێنا ، بۆیە هەموو ئازادیەکان رێپێدراوە بەڵام ئازادی ئاین و شێوازی مومارەسەکردنی دادەنرێت بە دژایەتی کلتوری عەلمانیەتی فەرەنسی ، هەندێکجاریش حکومەتەکان توندڕەوی دەکەن لە مامەڵەکردنیان لە گەڵ هەندێک دیاردەدا کە شتێکی باوە لە زۆربەی ووڵاتانی جیهاندا ، بۆ نمونە بونی مارکێتی فرۆشتنی خواردنی حەڵاڵ و چێشتخانەی لەوجۆرە شتێکی ئاساییە بەڵکو نیشانەی جۆرایەتی وفرە ڕەنگیە کۆمەڵگاییە ،کەچی وەزیری ناوخۆی فەرەنسی بوونی ئەم جۆرە شوێنانە بە هۆکاری (دابڕانی کۆمەڵگەیی) وجۆرێک لە جیاکاری ی لە کۆمەڵگای فەرەنسی دادەنێت ،بە داخەوە موسڵمانەکانیش هەمان کاردانەوەی خراپ دەکەن وجۆرێک لە وورووژاندن لە جیهانی ئیسلامی دروست دەکات کە رۆژ لە دوای رۆژ گەورەتر دەبێت ئەمەش دەرئەنجامی خراپی لێدەکەوێتەوە وبرەو بە گروپە توندڕەوە ئیسلامیەکان دەدات کە سەربڕین بکەن بە مارکەیەکی ئیسلامی .
بەڵام لە فیقهی ئیسلامیدا شتێکی جیاوازتر دەبینین بۆ نمونە هەر موسڵمانێک بەرازی مەسیحیەک بکوژێت دەبێت بیبژێرێت ، لە حەدیسدا هاتوو هەر کەسێک دژایەتی خاوەن دینێکیتر بکات پێغەمبەری دروودی خوای لەسەربێت دەفەرموێت من رکەبەری ئەوم (من عادی ذمیا فانا خصمه یوم القیامة)، ابن قەییم لە کتێبی (احكام اهل الذمة) دەفەرموێت لەساڵی (٩کۆچی) کۆمەڵێک لە مەسیحیەکانی (نەجران) هاتنە خزمەت پێغەمبەر دروودی خوای لەسەربێت ، هەر لە مزگەوتەکەی پێغەمبەر نوێژی خۆیانیان کرد لە حوزوری پێغەمبەردا . ئەمە دەریدەخات لەرووی شەرعیەوە رێگەدراوە مەسیحیەک نوێژی خۆی بەپێی ئایینی خۆی لە مزگەوتی موسڵماناندا بکات !!! ئایا لە ئێستا قسەیەکی لەو جۆرە بکرێت کاردانەوەکەی چۆن دەبێت ؟. هەروەها ابن کەثیر لە (البدایة والنهایة) دەفەرموێت حەفتا ساڵ موسڵمانەکان ومەسیحیەکان لە شام لە یەک پەرستگە نوێژیان دەکرد و لە یەک دەرگاشەوە دەچونە ژوورەوە،ئەو پەرستگەیە نیوەی مزگەوت بوو و نیوەکەیتری کەنیسە بووە ، کە دەچونە ژوورەوە مەسیحیەکان بەرەولای رۆژئاوا دەچون بۆ کەنیسەکە وموسڵمانەکانییش بەرەو لای راست ، تا ساڵی ٨٦ کۆچی هەردوو لارێکەوتن بکرێت بە مزگەوت ،دواتر ناونرا مزگەوتی (ئومەوی)کە ئێستاش ماوە هەر بەو ناوەوە ماوەتەوە، . هیچ مەسیحیەکیش ئازاری پێنەگەیشتووە کەچی لەم سەردەمە لە لەتەنیشت کەنیسە مەسیحی سەردەبڕێت و لەناو مزگەوتدا نوێژخوێنە موسڵمانەکان قەتڵوعام دەکرێن .
لە حەدیسی بوخاریشدا هاتووە پێغەمبەر دروودی خوای لەسەربێت سەردانی نەخۆشی جولەکەی دەکرد و لەبەر جەنازەکانیشیان هەڵدەستایە سەرپێ و بەیع و مامەڵەیشی لەگەڵدا دەکردن ، تا ئەو رۆژەش کە وەفاتی کرد قەڵغانەکەی رەهن بوو لای جولەکەیەک لە بری قەرزێک کە دابووی بەپێغەمبەر . .لە شارستانیەتی ئیسلامیدا لەسەردەمی ئومەوی وعەباسیەکانیشدا دادوەری تایبەت هەبوو بە مەسیحیەکان پییان دەوت (قاضي النصاری)هەروەها سەرۆکی دادوەرانی جولەکەش هەبوو پیێان دەووت(الناجد). تا سەردەمی خەلیفە موتەوەکیلیش منداڵی موسڵمان وجولەکە ومەسیحی لە یەک حوجرە وخوێندنگا دەیانخوێند.
لەریوایەتێکی ئیمامی شەعەبیدا هاتووە کە بوخاری دەیگێڕیتەوە کە ژنێکی مەسیحی بەناوی (ام الحارث بن ابي ربیعة المخزومي-سبحاء الحبشە) كۆچی دوایی کردبوو ساڵی ٦٩کۆچی لە مەککە هاوەڵەکانی پێغەمبەر دروودی خوای لەسەربێت لەگەڵ جەنازەکەیدا چوون وناشتیان.کاتێکیش ئیمامی ئەوزاعی لە لوبنان کۆچی دوایی کرد مەسیحیەکانی لوبنان ناشتیان چونکە ئەو زانایە لە لایەن دەسەڵاتی ئەو کاتە راونرا بوو وخۆی لە لوبنان شاردبووە.
ابن عەساکر لە تاریخ دمشقدا دەڵێت ابو اسحاق فزاری کۆچی دوایی کرد بینیم جولەکە ومەسیحیەکان بۆی دەگریان خۆڵیان دەکرد بەسەر خۆیاندا ٭لە قورئانی پیرۆزیشدا هاتووە کە دەبێت موسڵمانە ئیماندارەکان چاکەکاربن لەگەڵ هەموو کەسێک وخاوەن دینێک بەمەرجێک لەحاڵەتی جەنگدا نەبن ڵەگەڵتان ( لا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُم مِّن دِيَارِكُمْ أَن تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ ) .
٭لە قورئانیشدا جیهادکردن بۆ پارێزگاریە لە پەرستگەی موسڵمان وجولەکە ومەسیحیەکان ( وَلَوْ لا دَفْعُ اللَّهِ النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَهُدِّمَتْ صَوامِعُ وَبِيَعٌ وَصَلَواتٌ وَمَساجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيراً وَلَيَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ يَنْصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ) واتە بۆ مانەوەی مزگەوت وکەنیسەی جولەکە و مەسیحیەکان ٭ لە کاتی بەڕێکردنی سوپاشدا لە سەردەمی پێغەمبەر وخەلیفەکان ، کۆمەڵێک رێنمایی دەدرا بە سوپاکە کە نابێت (ژن ومنداڵ وپیاوی ئایینی و پیاوی بەتەمەن ئازار بدرێن و نابێت کەنیسە وپەرستگاکان بڕوخێنرێت وداری سەوز ببڕێتەوەٚ
٭ئەڵبەتە مەعلومە مەسیحی وجولەکە تا سەردەمی نوێ زۆر بێ کێشە ژیاون لە سەرزەمینی ئیسلامیدا تا لە سەردەمی دروستبونی دەوڵەتی مودیرن و پەیدابوونی ئیستعمار ودروستبونی دەوڵەتی ئیسرائیل کە ئەو دەوڵەتانە بۆ بەرژەوندی سیاسی خویان کەمینە ئایینیەکانیان بەکارهێنا وجۆرێک لە جیاخوازیان دروست کرد. جا بەراوردی ئەم دەقانە وئەو نمونە مێژووییانە بکە لەگەڵ ئەم سەردەمە کە چۆن دوژمنکاریەک دروست بووە لەنێوان موسڵمانەکان و دینەکانیتر ، کە چۆن لە راگەیاندن و میدیا وشوشیال میدیا وکەناڵە جیاوازەکان و چۆن لەسەر مینبەر و کەنیسە وە کار دەکرێت بۆ چاندنی رق وکینە هەر ئاینەو وبەرا مبەر ئەویتر ، کە چۆن هەموو لایەک ئەجیندەیەک جێبەجێدەکەن کە هی ئاینەکە نیە ، بەڵکو ئەجیندەی دەوڵەت وحیزب و گروپ ورێکخراوە گوماناوییەکانە ، کە چۆن بە ئاسانی خوێن رشتن حەڵاڵ دەکرێت .
هەڵویستی حکومەتەکەی ماکرۆنیش تێکەڵەیەکە لەعەلمانیەتێکی توندڕەو بانگەشەیەکێش بۆ هەڵبژاردنی ئایندە کە بەلای راستڕەوەکاندا دەیشکێنێتەوە ، چونکە چەپەکانی فەرەنسا پشتگیری موسڵمانەکان دەکەن کە پییان وایە جیاکاریان بەرامبەردەکرێت و لە پەراوێزی ژیاندان لە شارەکانی فەرەنسادا ، لەهەمان کاتتدا نابێت فەرەنسا میراتی داگیرکاری وئیستیعماری خۆی لە بیر بچێت کە تەنها لە جەزائیر یەک ملیۆن هاوڵاتی جەزائیری کوشتووە ... جا ئیتر بەراوردکە چۆن مرۆڤەکان خۆیان بەدەستی خۆیان ئاین وژیان ناشیرین دەکەن بە بیانوی بەرگری لە دین ومرۆڤ وئازادیەکانی.
151 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Friday, October 30, 2020
زیاتر
پێناسه‌كردنه‌وه‌ی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی جیهان له‌دوای كۆرۆناوه‌
نوسینی: ئان ماری سڵۆته‌ر
سه‌رچاوه‌: پڕۆجێكت سایندیكه‌یت
کاتێک تەلەفیزیۆنێک ئارامیی وڵاتێک تێکئەدات..!
مه‌ریوان وریا قانع
ئایا لە ڕۆژئاوا ئاین و دەستەڵات تەواو لێك دابڕاون؟
ئیبراهیم مەلازادە
چاكسازیی سیاسی: له‌ چیدا، چۆن و بۆچی؟
د. ئه‌نوه‌ر محه‌مه‌د فه‌ره‌ج
فەرەنساو موسڵمانەکانی: سەرنجێکی کورت لەپەیوەندیی نێوان ئیسلام‌و تێرۆر
مەریوان وریا قانع
تورکیا چی دەوێ؟ میساقی میللی چیە؟
ئاسۆس هەردی
كتێبی "گڵێجاڵ لە بەڵگەنامە و بیرەوەرییەكاندا"
ئامادەكردنی: كۆچ
پەڕلەمان و کارکردن بۆ سنوردار کردنی ئازادیەکانی تاک و میدیا
عومەر عەلی
ئەمریكا و كۆتایی بەرپرسیارێتی
د. سەردار عەزیز
چەق و چێوەی سیاسەتکردن پارتی ،یەکێتی، ئەوانی دیکە
ڕەسوڵ خدر
کورد و عێراق
عەتا قەرەداخی
‏کۆتایی تارماییەکانی عیراق
‏پەری مامەسێنی
له‌نێوان پزیشكی و ئابوریناسیدا (ده‌رباره‌ی ریشه‌ی كێشه‌ ئابوریه‌كان و چاره‌سه‌ر)
جیهانگیر سدیق گوڵپی
ریکلامکردن: کوشتنی بەرهەمی خۆوڵاتی
نەوزاد جەمال
سانسۆر.. بەرهەمی بیرێکی فاشیستانەیە
فەرهاد شاکەلی
قسەیەکی کورت دەربارەی: ڕێکەوتنی نێوان ئیسرائیل و ئیمارات
خەسرەو سایە
كورسی بۆ نەتەوە یان بۆ ئەدەب
جەبار جەمال غەریب
لوبنان و هەرێمی کوردستان
بەیار عومەر
عێراق و ئەمریکا: کۆتایی پشوو؟
د. سه‌ردار عه‌زیز
ئۆپۆزسیۆن لە غیابی حیزبە تەقلیدیەکاندا
گۆران هەلەبجەیی
ئەخلاقیاتی گاڵتەکردن بە ژیانی مرۆڤ
مه‌ریوان وریا قانع
شه‌رم و سیاسه‌ت
ئاراس فەتاح
پڕۆسه‌ی به‌لۆنیا یان پڕۆسه‌ی وێرانکردنی خوێندنی زانکۆیی!!
عبدالقادر گڵۆمانی
لە پەراوێزی پرۆژە یاسای ”ڕێکخستنی میدیای ئەلکترۆنی“دا: بێدەنگیی یان پیسدەنگیی؟
مه‌ریوان وریا قانع
ئارکۆن و ڕەخنەی عەقڵی دینی
ئەحمەد ڕەسوڵ
گـــەورە و گــــرگــــــن (حوکمدارە شۆڕشگێرکانمان)
حەبیب محەممەد دەروێش
زمانی راگەیاندنی کوردی و خاڵیبوونەوە لەواتا
نەوزاد جەمال
م. ئۆنفرێ: سەرمایەداری ئەوەندە بەڕێز نییە پاش پەتاكە بەخۆیا بچێتەوە
ئازاد حەمە
پێگەیی سیاسی کورد و هێزەکانی بە هیچ ڕێژیمێك لەبن نایەت
محەممەد سلێمانی
ئێستا ژیان نیشتیمانمە
بەختیار عەلی
زمان لەنێوان ململانێی شیعر و فەلسەفەدا
مەسعود بابایی
كارەساتی لوبنان و پوچگەرایی!
مەلا بەختیار
ماكرۆن پشتیوانی لەبەغدا كردو هەرێمی ئاگاداركردەوە
سەرتیپ جەوهەر
خۆزگەخواستن بە داگیرکەران: لە چاوەڕوانیی بەربەرییەکاندا
مەریوان وریا قانع
كێ ئه‌و سه‌ری گه‌ردوون ده‌بینێت؟
د. جەواد بشارە
وه‌رگێڕ : تاریق كارێزی
ئایندەی هێزە چەكدارەكانی ناو پەرلەمانی عێراق؛ بەدر و عەسایب
یاسین ته‌ها
سه‌ردانه‌كه‌ى كازمى چیمان پێ ده‌ڵێ؟
سەرتیپ قەشقەیی
بازنەکانى هەڵبژاردن؛ بۆمبى بەردەم هەڵبژاردنى پێشوەختە بە تایبەت بۆ کورد*
هەڤاڵ فەتاح
له‌باره‌ى ئه‌خلاقی سیاسییه‌وه‌
پ.د. ئه‌نوه‌ر محه‌مه‌د فه‌ره‌ج
خەونى کوردەکان بۆ سەربەخۆیى تێکشکا
ئەیهود یەعارى
وەرگێڕان و کورتکردنەوەی : حسن محمود حمەکریم
بێ رێکەوتن کازمی پارە بۆ هەرێم دەنێرێ
سالار مەحمود
شێوازەکانی ڕاهێنان؛ شێوازی وانەگوتنەوەی مۆنتێسۆری
محەمەدموبین حەیدەریی دهۆیی
وەرگێڕ (لە فارسییەوە): کیشوەر پیرۆتی
كازمی.. دوادەرفەتی ئەمەریکاو ھەڵسانەوەی عێراق؟
ئەبوبەکر کاروانی
پەیوەندی نێوان "پێناسەكردن" و هزر و بیری ناسیۆنالیستی
سەلاح بایەزیدی
قەوارەی هەرێم؛ لە هەڵێنجانێکی مێژووییەوە بەرەو گوتارێکی ئایندەساز
د.هەردی مەهدی میکە
پەروەردە و بەهاكان
د.كەريم ئەحمەد عەزيز
کورد و حیزبوڵڵا و ئیسرائیل
ئالان م. نوری
پەروەردە و بەهاكان
د.كەريم ئەحمەد عەزيز
بوون و ماهیەت
شاهۆ عوسمان
بنەماکانی وتارنووسین (وتاری سیاسی)
قەرەنی قادری
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010