رەهەندە فەلسەفی و مێژوویییەكانی هزری رەخنەیی
عادل نادری

كەمال و گەشەی مرۆیی، پێوەستە بەو نێزیكایەتییەی لەگەڵ رەخنەدا دروستی دەكات، رەخنە لێرەدا وەك وزە و توانست مانا وەردەگرێت كە جمشت٢ و بزووتنەوەی كۆمەڵایەتی و هزری و شارستانیشی بەدواوەیە. لە هەر چركەسات و دەمێكی مێژووییدا كە گۆڕانێك هاتووەتە ئاراوە، راستەوخۆ یان ناڕاستەوخۆ سیما و بیچمی رەخنە رادەست و ئامادە بووە. رەخنە وەك واتا هەڵگری دوو پێناسەی سەرەكییە؛ رەخنە لە پلە و واتای یەكەم هەوڵێكە بۆ بژاردەكردن و هەڵاواردنی چاكە لە خراپە یان بە دەربڕینێكی تر جیاكردنەوەی سێرە لە ناسێرە.
لە ئاست و پلەی دووەم، رەخنە كردە (action) لەسەر بنەما و كرۆكی داوەری (بڕیار) و پرسیاركردن ساز بووە. بە چاوخشاندنێكی خێرا و هەڵوەستەیەكی تێپەڕ لە مێژووی بوونناسانەی مرۆڤ وەك "لە-جیهاندا-بوو" (دازاین)ێك بۆمان دەردەكەوێت كە سەرەتای داشكانی بیر (رۆح٣)ی مرۆیی لە میتافیزیكە تاقخواز و رەهابینەكان و (تەنانەت میتافیزیكە ئاویتارییەكانیش٤، كە لە قۆناغگەلێكدا هەوڵێك بوونە بۆ چاكسازی و چیسنێك بوون لە سێبەری رەخنە، بەڵام ئاسۆی میتافیزیكە ئاینییەكان هەر لە بوولێڵییەوە دیارە) دواتر هەڵنیشتنی بە ئاقاری بەرهەمهێنانی پرسیار و گومان و مانا و خەیاڵی نوێ و لەوێشەوە بەرەو سەرزەوینی هزر و فەلسەفە لە شوێنگەیەك بووە كە رەخنە، هەم وەك كردەوە و هەمیش وەك بیردۆز و روانگە، چەكەرەی كردووە و چالاك بووە. ئەگەر ئێمە ئەمڕۆ واتە هەنووكە لە پێگەی "سووژە، دازاین، كۆشكی كافكایی و مەنزوومەی قاڵاوی ئێدگار ئالێن پۆ و تەنانەت لە شوێنگەی ئۆبژەیەك و فۆكۆ گوتەنی سووژەیەكی مردوو"5دا، ئاوڕ لە پانتایی و قووڵایی مێژوو بدەینەوە، زۆرێك لە چەمك و وتەزا و بابەتەكان هەر لە سەردەمێكی دێرینەوە دەركەوتەیان وەك نیشانە لە "دەق" و پەراوێزدا نواندووە، بەڵام ئەم چركەساتەی هەنووكە ئێمە لەو خوێندنەوەیەدا كە لە دەق و پەراوێزی مێژووە دوورەكان نیگاری دەكەین، گرێدراوی تایبەتمەندیی توانست و خواستی فرەراڤەیی و گەلێك شرۆڤەییە كە خۆی لە خۆیدا قەرزاربار و منەتباری بیر و تێڕوانینی رەخنەییە. هەنووكە تاكی هاوچەرخ لە دۆزێكدا دنیا دەبینێت كە رەخنە وەك تاكە رێگە و تەنیا رێدەرچووی خۆی دەبینێتەوە. بنەما و كاكڵی رەخنە، پرسیار و گومانە؛ هێندەی ئێمە پرسیار و گومانی قووڵ ئاراستەی رەخنە خۆی وەك بنەما و سەرچاوە دەكەین، واتە رەخنەی رەخنەیشمان وەك كردەوە لە بەردەمماندا زۆپ كردووەتەوە.
لە رێگە و بەردەمی جووڵەی هزری رەخنەیی، لەمپەر و كۆسپگەلی سامناك و پۆڵایین هەبووە و لە زۆرێك لەو كۆمەڵگایانەی هەنووكەش حەقیقەتێكی رەها دەژین و كولتوور تیایاندا راوەستاوە، هێشتا رەخنە دەمەدەمی ژانی پێش "لەدایكبوون" یان رەنگە مەرگ! و چركەساتی ساوایەتی خۆی دەژی. گەورەترین هێزی دوژمن و دڵڕەقی رەخنە، نەریتە رەها كۆمەڵایەتییەكان و تایبەتمەندییە كولتووری و پێكهاتە میتافیزیكییەكانن كە جێگەیان لە فۆرم و قەوارەیەكی سووڕان و گەردانی چەقبەستوو و فرەپاتە خۆش كردووە و پەتە6 و ودمی ئەم نیشتەجێبوونەیان لە ناسووژەیی و ئۆبژەبوونی بكەرەكان یان بوونەوەرەكانی سەربەو فۆرمە وەردەگرن. بێگومان ئەگەر وەك "تۆڕێكی دیالیكتیكی" بڕوانینە ئەو هۆ و جەمسەرانەی گێڕانەوەكەی سەرەوە، واتە چارەنووس و رۆڵ و پێگەی رەخنە پێوەست و لەهەمبەر نەریتە كۆمەڵایەتییەكان و میتافیزیك و پێكهاتە كولتوورییەكاندا بخوێنینەوە، بەو ئەنجامگیرییە دەگەین كە ئامادەگی و هەبوونی رەخنە تا ئەو شوێنەی دەبێتە چەمك و بابەت و لە گوتاری رۆشنبیریی كۆمەڵگەدا دەردەكەوێت بە ئاسانی و هەڕەمەكی نییە.
بەر لەوەی درێژە بە گێڕانەوەی ئەم خوێندنەوەیە بدەم، "با" لێرەدا لادەم و پرسیارێك بێنمە ئاراوە، ئاخۆ لە كۆمەڵگەیەكدا كە پێكهاتە كولتووری و میتافیزیكە تاقخوازەكان و عەقڵی باوی گشتیی، ژیانی مەرجیارانەی7 خۆی دەژی و جگە لە داكۆكیكردنەوە و پیرۆزاندن و بەرزنرخاندنی ئەو فۆرم و پێكهاتە یەقینانە لە قەوارەی بۆنە و رێوڕەسمە مێژوویییەكانیان لە ئاوێنەی رۆژ، مانگ، ساڵ یان تەنانەت چەند ساڵدا، هیچی تر ناكات و هەموو بكەری و توانایی خۆی لەو سووڕانە مەرجیارییانەیەیدا دۆڕاندووە، رەخنە چۆن لە دایك دەبێت؟ یان تاكێك چۆن سەرهەڵ دەدات و رەخنە دێنێتە دنیاوە؟ رەخنە تاك دەسازێنێت یان تاك رەخنەی تاكساز دادەهێنێت؟
وەك باسم كرد، هاتنە گۆڕێی رەخنە و هزری رەخنەیی گومان و پرسیاری لە پشتە و سەرهەڵدانی رەخنەیەكی سەڵت8 و دەرهەست ئەم دوو فاكتەرەی وەك گریمانەگەلی ناوشیارییانە پێویستە و ئەمەش لە كۆمەڵگەیەكی پڕ بڤە و تابۆ، بە دڵنیاییەوە ئاسان نییە و نابێت؛ ئەمە لای من ئەوە دەسەلمێنێت ئەگەر ئێمە ئەوڕۆ شتێك لە رەخنە و تێڕوانینی رەخنەگرانەمان تێدایە بەرهەم و ئاكامی چەندەها شۆڕش و هەڵچوون و داچوونی مێژوویی و خوێنڕژان و قوربانیدانە، مەبەستم لەم باسە ئەوەیە ئەگەر چەمكێك یان نیگایەك بەرهەمهێنراوی دنیای ئێمە نەبووە. واتە نە لۆژیكی زمانی ئێمە بەرهەمی هێناوە و نەك هزر و بیرێك كە پێوەستی ئەو زمانەیە و لەگەڵیدا لە گفتوگۆ و دیالیكتیكدایە نەیهێناوەتە گۆڕێ و بەهۆی كرانەوەیەكی ناسروشتی و پێشبینی نەكراو بەرووی دنیاماندا، لە رێگەی كەلەبەر و كونەبای جۆراوجۆر و بەهۆكار و شۆڕشگەلی گەورەی مێژوویی و زانستی هەناردە! یان هاوردەی واقیع و دنیای ئێمە بووە. لەم حاڵەتە ناسروشتی و گوشارئامێزەدا، ئێمە هیچ رێگەچارەیەكمان لە بەردەمدا نییە بێ لەوەی ئەم چەمك و تێڕوانین و وتەزایانە كە هەنووكە لە سیپاڵ و چوارچێوەی دیاردەیەكدا بۆ ئێمە و لای ئێمە دەركەوتووە، بە باشی بناسین و بزانین ئەگەر هەنووكە ئێمە رەخنەكارانە لەگەڵ دنیای خۆماندا جووڵاینەوە، ئەزموونێكی خوێناوی و هاوكات بە دەسكەوتمان لە بەردەستدایە. واتە ئەو سیستەمە زمانی و هزرییەی "رەخنە"یان بەرهەم هێنا، بەناو كۆمەڵێك گەرداوی تووش و تۆفانی ئاسمانی و زەوینیدا تێپەڕیون و خوێنیان داوە.
ئەگەر ئاماژە بە نموونەیەكی مێژوویی بكەم، "ژان هۆسی" سویسرایی كە بەشێك بوو لەو رەوت و رەوگە9ی سەرەتای ریفۆرم و چاكسازیی دینییان لە ئەوروپا و ئیسكاتلەند لە سەدەی 14 و 15دا دەست پێ كردبوو، باشترین چەشنی رەخنەكارێكە كە ئەگەرچی كەسایەتی و كردەوەی ئەو وەك دەیگێڕنەوە، بەهۆی ئەوەی كە ئیمانی مەسیحییانەی هێشتا لە سەرەتای پرسیاركەفتی10 و گومان ئاژنگ بووندا بوو، واتە ئەو هەركە یەكەم پرسیاری زێڕینی ژیانی دۆزییەوە و خستییە قەوارەی رەخنە و پرۆتێستەوە بەرەو سیستەمی زاڵی كڵێسای سەردەم، هێشتا یەقینێكی پێوە دیار بوو كە بەرهەمی ئیمانی گاورانەی قووڵی خۆی بووە. ئەم یەقینە تازەیەی پێداگری و پیرۆزنواندنی هەڵوێست و بە یەقینزانینی رەخنەكارییەكەی بوو، بۆیە بەسەرهاتی سزادانەكەی پەیامگەلێكی روون و سەرەنجڕاكێشی تێدایە. دوای ئەوەی رەوتی ریفۆرم و چاكسازیی دینی لە ئەوروپادا بە رێبەرایەتی مارتین لۆتەر، جان كالوون و ژان هووس و.. لە سەرەتای خۆیدا بوو، مارتین لۆتەر هەڵدێت و ئاكامی روانینی رەخنەیییانەی خۆی كە كۆمەڵێك پرسیار و گومانی تەوساوی لەهەمبەر سیستەم و پێكهاتەی فەرمی دەسەڵاتی ئاینیدا هەبوو. وەك ئەم خاڵەی كە چۆن قەشەكان دەتوانن پێشوەخت هەرێمەكانی بەهەشت بە خەڵك بفرۆشن؟! و.. خستە روو و كردی بە رۆژەڤ. بەهەرحاڵ ئەو تێڕوانینی رەخنەیی خۆی هەم بە كردە و هەم بە تێوری لە قەوارەی وەرگێڕانی كتێبی پیرۆز بۆ سەر زمانی دایكیی خۆی واتە ئەڵمانی، گەیاندە ئەنجام و هەر ئەوەش بوو بە بنەمای هەڵنیشتن و دروستبوونی پرسیار و گومان و رەخنە لەناو كۆمەڵانی خەڵكدا و شۆڕش و چاكسازیی ئاینیی بە دواوە بوو و دواتریش یەكێك لە هۆكارەكانی گەشەسەندنی بیری خوێندنەوە و راڤەی دەقەكانی ئاین. واتە هیرمنۆتیكی ئاینی بوو، رەخنەی لۆتەر وا چووە پێش، بۆیە بە باوكی چاكسازی ناوزەد كراوە. لەمسەرەوە ژان هووس بەهۆی سەركۆنە و ناڕەزایی دژی سیستەمی فریودەر و جەهلپەروەری كڵێسا دەگیرێت و سزای كوشتن و مەرگ لە ئاگردا بەسەریدا دەسەپێت، چونكە ئەودەم سزاكان و كوشتنەكان بەشێوەی ئەم سەردەمە شارستانیانەتر و مرۆڤانەتر! نەبوو بوو. ژان هووس دەخەنە ئاگرەوە و دەست دەكات بە هەڵقرچان و "پێ دەكات" بە زەوی و ئامێزی بەرەو ئاسمان، یەكێك لە قەشەكان كە دۆستایەتی نیزیكی لەگەڵدا بوو، بوێرییەكی سۆزاوییانە بەبەر خۆی دەكات و هاوار دەكات راوەستن با دەرفەتێكی تری بخەینە بەردەم و ژان بە نیوە سووتاوی و لابرژاوی دێننە دەرەوە و پێی دەڵێن: لە بیرۆكەكانت پاشگەز ببەوە و نامە بنووسە، ژان بەوپەڕی سەربەرزی و هاوكات یەقینەوە دەڵێت: نا! ئەوانیش بەوپــــەڕی سەربەرزی و ئیمان و یەقینەوە! هەمدیس فڕێی دەدەنە هەناوی ئاگرەكەوە. بەهەرحاڵ ژان هووس رەخنەكار بوو، بەشێوەی خۆی و هەڵبەتیش لە سەردەم و وڵاتی خۆی و بە پێكهات و نەریتی میتافیزیكی و كۆمەڵایەتی خۆی و مارتین لۆتەریش هەر بەم چەشنە!
پەراوێز و سەرچاوەكان:
1-هەموو ئامانجی ئەم وتارە، گێڕانەوەی شیكارانەی دۆخێكە كە رەخنە بە واتە هزریی و ئاوەزمەندانەییەكەی لە رووی ئاراستەی ریالیتە و واقیعیدا ئامادەگییەكی راستەقینە و بەرهەمهێنەری نەبووە.
٢-جمشت بە واتای جهش دێت.
٣-مەبەستم لە بیر رۆحە بە واتای وزەیەكی فامكار نەك شیكار
٤-ئاویتاری وشەیەكی دارێژراو یان گرتاری (مشتق)ە كە واتای لەیەك توانەوە و تێكەڵاویی (ادغام) دەگەیەنێت و لە كتێبی "بنەماكانی وشەسازی و وشە رۆنان لە زمانی كوردیدا" نووسراوی كامەران رەحیمی، هەڵمگرتووە و جێی سەرنجە وشەگەلی پێشنیازكراو بۆ هاوتاسازی و وشەڕۆنان لەم كتێبە داكۆكیرا و جەختكراوی كۆڕی زانستی زمانی كوردیی- ئێرانە.
5-لە نووسینێكی بەختیار عەلی لە ژێر ناوی "مامۆستا و قوتابی"، نامەیەك بۆ كاك سەردار عەزیز كە لە حەوتەنامەی ئامانج وەرمگرتووە ل7 ئەویش خۆی لە ئاوێنە وەری گرتووە. ئاماژەیە بەو گۆڕانەی لە دوای دیكارتەوە و بە پێناسكردنی سووژە وەك بكەرێكی ناسكار (فاعل شناسا) و ئوبژە وەك بەركارێكی ناسكراو لەلایەن ئەوەوە دەست پێ دەكات لای فۆكۆ و دریدا مەرگی دەگێڕێتەوە و لایەن و رەهەند و پارادایمانی تر جێگەی ئەو چەمكانە دەگرنەوە.
6-وشەیەكی ناوچەی كرماشانە بە واتای بەڵگەی راپەڕاندن و جێبەجێكردن واتە هەمان "ودم".
7-"مەرجیار"م هاوواتای "شرگی شدە"ی فارس داناوە و هەر لە شێوەی هاوتاسازییەك كە لە كتێبی "بنەماكانی وشەسازی و وشەرۆنان لە زمانی كوردیدا" پێشنیاز كرابوو كەڵكم وەرگرتووە، بڕواننە ل34 بڕگەی 10ی بەشی "شێوەكانی وشەسازی هاوچەرخ".
8-سەڵت لە بنەمادا بە واتای رەبەن دێت و لێرەدا مانای دوورەدەست و تاقكەوتوو و ئینتزاعی دەردەكەوێت، یەكەم جار ئەم وشەیەم بەو واتایە لە حەوتەنامەی رۆژهەڵات ژ20 دووشەم 25ی خەزەڵوەری 1383 ل10 لە وتارێك بە ناوی "كۆمەڵگەی كوردی و كێشەكانی مودێڕنیتە و پۆست مۆدێڕنیتە"ی جەمال خوسرەوی دیت.
9-ئەم وشەیە بەم واتایەم لە وتارێكی د. رەهبەر مەحموودزادە بە ناوی "ئاوەزمەندێتی كوردی لە نێوان ناوەڕۆكە ناوچەیییەكان و میتۆدە جیهانییەكاندا" بینیوە، بڕواننە كتێبی كوردوستان ژ2 ساڵی1382ل60
10-لە فۆرمی "زێڕكەفت" ئەم وشەیەم بە شێوازی بەراوردكارانە سازاندووە.
305 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Wednesday, September 6, 2017
زیاتر
فەندە میتالیزم و جەهلی موقەدەس
ن/هاشم سالح
و/حەبیب محەمەد دەروێش
سیستەمى ئایینى یان سیکۆلاریزم !!
عبدالرحمن رسول
گەڵاڵەنامەی مافی نەتەوەیی و ئاینی و
ئەتنیە دینیەكان لە هەرێمی كوردستان
حةبيب محةمةد دةرويَش
بۆچی ئاتەئیست و ئینسان دۆستم
تەسلیمە نەسرین
نهێنیکاری لە بونیادنانی دەوڵەتێکی بەهێزدا
سیاسەتی نهێنیکاری ئەتۆمی ئیسرائیل
و.حه بيب محەمەد دەرويش
لە بارەی ڕاپرسییەکەی تورکیاوە
حەمە غەفور
لە چوارچێوەی بڵاوکراوەکانی ناوەندی کولتوری کۆچ
سێ کتێبی نوێی بەچاپ گەیاند، کە ئەمانەن:
١ـ (بادیەی عیشق) ئامادەکردنی (حەبیب دەروێش)
٢ـ (سوننەکانی ئێران) وەرگێڕانی (بەرزان مەلا تەها)
٣ـ (نالی شیکاری فەلسەفی دەرونی) نووسینی (هەرێم عوسمان)
تەواوی ئەم کتێبانە ئیستا لە کتێبخانەکاندا دەستەکەوێت
لە نێوانی حەللاج و ئەخۆل
هەڵمەت عوسمان
لە چوارچێوەی بڵاوکراوەکانی ناوەندی کولتوری کۆچ
سێ کتێبی نوێی بەچاپ گەیاند، کە ئەمانەن:
١ـ (بادیەی عیشق) ئامادەکردنی (حەبیب دەروێش)
٢ـ (سوننەکانی ئێران) وەرگێڕانی (بەرزان مەلا تەها)
٣ـ (نالی شیکاری فەلسەفی دەرونی) نووسینی (هەرێم عوسمان)
تەواوی ئەم کتێبانە ئیستا لە کتێبخانەکاندا دەستەکەوێت
سیكۆلاریزم سیسته‌مێكى گونجاو بۆ پێكه‌وه‌ ژیان
یاسین له‌تیف
لە چوارچێوەی بڵاوکراوەکانی ناوەندی کولتوری کۆچ
سێ کتێبی نوێی بەچاپ گەیاند، کە ئەمانەن:
١ـ (بادیەی عیشق) ئامادەکردنی (حەبیب دەروێش)
٢ـ (سوننەکانی ئێران) وەرگێڕانی (بەرزان مەلا تەها)
٣ـ (نالی شیکاری فەلسەفی دەرونی) نووسینی (هەرێم عوسمان)
تەواوی ئەم کتێبانە ئیستا لە کتێبخانەکاندا دەستەکەوێت
ڕه‌خنه‌ی ده‌روونناسانه‌ی ده‌ق و ئوستووره‌ی کەسیی نووسه‌ر
به‌همه‌ن ناموه‌ر مووتڵه‌ق
وەرگێڕ : سوله‌یمان سۆفی ساڵحی
زمانی منداڵ و ڕۆڵی گەورەكان
رێواس ئەحمەد
ئایا سەروەریی سنووردار هەیە؟
د. بڕیار شێرکۆ بابان
رەهەندە فەلسەفی و مێژوویییەكانی هزری رەخنەیی
عادل قادری
نالی شاعیری شاعیرەکان
کەژاڵ ئەحمەد
سوكرات….
ئه‌و فه‌یله‌سوفه‌ی فه‌لسه‌فه‌ی له‌ ئاسمانه‌وه‌ هێنایه‌ سه‌ر زه‌وی
سمكۆ عه‌بدولكه‌ریم…
چەمکى دەوڵەتى مۆدێرن؛
خوێندنەوەی ناوەڕۆک و هۆکارەکانى سەرهەڵدان
د. حیسامەددین عەلى گلى، سەرۆکى بەشى زانستە سیاسییەکان/
زانکۆى سەڵاحەددین-هەولێر
ریفراندۆم و تاوانباركردنی دڵسۆزان …
عیماد عەلی
مێژوو و ڕووداوەکانى ڕۆژى جیهانیى ئافرەتان
وه‌رگێڕانی: چرا عومه‌ر
ئاماده‌کردنی: شیفا جومعه‌
دادگایەک بۆ مردووەکان و پاشماوەی زیندووەکان …
سۆران ئازاد
کورته باسێک له سه‌ر شێعری ئه‌رمه‌نی
صد سال شعر ارمنی (احمد نوری زاده )
وه‌رگێڕان و پێداچوونەوە: سمکۆ مه‌عڕووفی
ژمارەی نوێی گۆڤاری کۆچ بڵاودەبێتەوە
" کۆمەڵگای فێدراڵی خۆسەر لە ئانارشیسمەوە بۆ رۆژئاوای کوردستان"
شاهۆ حوسێنی
ژمارەی نوێی گۆڤاری کۆچ بڵاودەبێتەوە
مەزرای قاتڵەکان
مەنسوور یەیفووری
كاتێك داعش بەناوی ئایینەوە لە مەغۆل خراپتر دەكات،
مرۆڤ ناتوانێت نەیەتەگۆ
ئیسماعیل حاجی زەڵمی
ئەو کاتەی ژنان دەچنە شەڕی داعش
لە ئینگلیسیەوە: سەما.ش
لە فارسیەوە: ئ.ب
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
توێکاریی دەسەڵاتدارێتی
نووسینی: ڕۆبێرت بینگهام داونز (1903-1991)
وه‌رگێڕان له‌ فارسییه‌وه‌: ئازاد وەڵەدبەگی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
سیاسەتى ئابوورى چییە؟
عیسام ئه‌لخوری
وه‌رگێڕانی له‌ عه‌ره‌بییه‌وه‌: چرا عومه‌ر
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
خوێندنەوەیەک بۆ کتێبی
مشتێک لە خەرمانی بیری نالی
توندوتیژی و ئایینداری
نووسینی: دكتۆر عەبدولكەریم سروش
وەرگێڕانی: ئەرسەلان تۆفیق
ڕۆڵی دەستەبژێری ڕۆشنبیر لە قەیرانەکاندا
د. عەبدولڕەزاق محەمەد – دکتۆرا لە کۆمەڵناسی
فەلسەفە و زانست لای ئارسەر ئادنجتون
د.حەسەن حسێن سدیق
مامۆستای زانست ‌و لۆجیك لە زانكۆی راپەڕین/ بەشی فەلسەفە
بۆچی ده‌بێت ترامپ پشتیوانی له‌ ده‌وڵه‌تی كوردی بكات؟
ئامیتایی ئەتزیۆنی
پاشماوەی ئاسەواری فەرهەنگی مادەكان
لەبەردەم لیكۆڵینەوەكانی شوێنەوارناساندا
كەمال نوری مەعروف لەفارسییەوە گۆڕیوێتی و لەسەری نووسیوە
شێوازی‌ ده‌ربڕینی‌ قبووڵكردنی‌ شكست له‌ دیموكراسیدا
نووسینی‌: پۆڵ كۆركۆران*
وه‌رگێڕانی‌: ته‌حسین ته‌ها به‌هائه‌دین
هونەری جەنگی كورد لەچیادا
محەممەد بەكر
ھەستیاری ئۆجەلان نەبووایە پەکەکەش نەدەبوو
نیاز حامید
هەرێمی كوردستان و ئەنجومەنی هاریكاری كەنداوی عەرەب لە تەرازووی هێزدا
نووسینی: نەجمەدین فارس حەسەن
سەنتەرەکانى بیرکردنەوە و قەیرانی دروستکردنی بڕیار
هۆگر ئیبراهیم حەکیم (ماستەر لە زانستە سیاسییەکان)
باشووری كوردستان لەكاتی دوورخستنەوەی شێخ مەحمودو
سەرهەڵدانی چالاكی توركەكان بە سەرۆكایەتی ئۆزدەمیر پاشا 1919- 1922
ئەحمەد باوەڕ
زانكۆی گەرمیان – كۆلێژی پەروەردە
باکوور: گۆڕین لە کوێوە دێت؟
مەنسوور تەیفووری
سمكۆی شكاك، وەرچەرخانێكی گرنگ
لە ناسیۆنالیزمی كوردی لە رۆژهەڵاتی كوردستان
نووسینی: سامان مستەفا رەشید
ماستەر لە مێژووی نوێ و هاوچەرخدا
لەئایندەیەکی نزیکدا ناوەندی کولتوری "کۆچ"
کتێبی: سوننەکانی ئێران
"چەند سەرنجێکی مێژوویی سۆسیۆ سیاسییە دەربارەی رەوشی گشتیی سوننەکانی ئێران"
وەرگێڕانی: بەرزانی مەلا تەها
پ. د. خەلیل عەلی موراد ناساندوویەتی
چاپ و بڵاویدەکاتەوە
ریشەی رەوتی ئیسلامی سیاسی لە باشووری كوردستان
لە ئیسلامگەرای ئیخوانەوە تا سەلەفیزمی جیهادیی(*)
نووسینی: د. محەممەد شەریف
وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: ماجید خەلیل
لە چوارچێوەی بڵاوکراوەکانی ناوەندی کولتوری کۆچ
کتێبی (مشتێک لە خەرمانی بیری نالی) لە چاپخانە دەرچووە وبەمزوانە لە کتێبخانەکان دەبێت.
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010