نابێت قازانجی گەشتیاری بە زیانی ژینگە تەواو بێت
عه‌بدولره‌حمان سدیق

جاران گەشتوگوزار وا پێناسە دەكرا كە بریتییە لە چوونە دەرەوەی مرۆڤ ء دەرچوون لە رۆتینیی كاری رۆژانی ئاسایی، ئیدی ئەو دەرچوونە بۆ هەر مەبەستێك بێت، بەڵام ئەمڕۆ گەشتوگوزار بریتییە لە چالاكییەكی (مرۆیی - كۆمەڵایەتی)ی پشتبەستوو بە مەبەست ء زیادكردنی زانیاری ء جوانتركردنی رەفتار و هەڵسوكەوت، هەروەها گەشتوگوزار لە روانگەیەكی ئابوورییشەوە بریتییە لە كارێكی بەرهەمێنەر و لە رووانگەیەكی كرداری ء پراكتیكیشەوە بریتییە لە هونەری پێشكەشكردنی خزمەتگوزاری ء لە رووانگەی فەلسەفەشەوە بریتییە لە رەگەزێك لە رەگەزە بنەڕەتییەكانی ئازادیی مرۆڤ. بۆیە ئێستا گەشتوگوزار چۆتە بواری پەرەپێدانەوەو، ناوەڕۆكی پەرەپێدانی گەشتوگوزار یەكسان بووە بە پاراستنی هاوسەنگیی ژینگە و چەمكی گەشتیاریی ژینگەییش هاتۆتە ئاراوە، وەك گەشتوگوزاریی هاوڕێی ژینگە و گەشتیاریی رەوشتی ژینگەیی، چونكە گەشتیاران لە هەر گەشتوگوزارێكیاندا ئەگەر ئاگادار نەكرێنەوە، زیانی زۆر بە ژینگە دەگەیەنن، لە بوارەكانی پیسكردنی ئاو و هەواو خاك ء زیانگەیاندن بە ئاسەوارەكانء زۆر بەكارهێنانی وزە و دروستكردنی ژاوەژاو و.. هتد.
بۆیە راستە وەك ژینگە بڕبڕەی پشتی گەشتوگوزارە، بەڵام لە هەمانكاتیشدا زۆرێك لە گەشتیاران زیانی زۆر بە ژینگە دەگەیەنن، بۆیە پێویستە بەشێكی زۆری ئەو پارەو سەرمایەیەی كە لە كەرتی گەشتوگوزاردا دێنە دەست، جارێكی دی لە چاككردنی ژینگەی ئەو شوێنە گەشتیارییانەدا خەرج بكرێنەوە، بەتایبەت كەرتی گەشتوگوزار كە ساڵ لەدوای ساڵ بڕێكی گەورەی سەرمایە دەخاتە سەر داهاتی ساڵانەی زۆربەی وڵات و هەرێمەكان، چونكە وەك دەركەوتووە كە تەنیا یەك گەشتیار دەبێتە مایەی جووڵاندنی (23) پیشەی ئابووری وەك گواستنەوە، گەیاندن، چێشتخانە، هۆتیل، شانۆ، مۆزەخانە، پێشانگا، جۆرەكانی وەرزش، پارك، راوی ماسیء بەكارهێنانی كەشتی، ئەسپسواری ء.. هتد. كەواتە ئێمە لە كوردستان چی بكەین بۆ داهێنانی گەشتیارییەكی تەبا لەگەڵ ژینگە؟
گەشتیاریی ژینگەیی جۆرێكی نوێ بوو لە گەشتیاری كە لە ساڵانی هەشتاكانی سەدەی بیستەمدا لە ئەنجامی چەندین هۆكاری سیاسی و ئابووری و كەلتووری هاتەئاراوە، تا ئەو رادەیەی بووە یەكێك لە گرنگترین جۆرەكانی گەشتیاری لەجیهاندا لەماوەی ساڵانی رابردوو. گەشتیاریی ژینگەیی دیەوێت وا لە گەشتیار بكات، هاوڕێی ژینگە بێت، چونكە زۆرێك لە چالاكییە گەشتیارییەكان دەبنە بەرپرس لە تێكدان و بەهەدەردانی دەرامەتە سرووشتییەكان لەلایەن گەشتیارانەوە، ئەگەر رۆشنبیریی ژینگەیی و یاسا ژینگەییەكان پیادە نەكرێن.
بۆیە گەشتیاریی ژینگەیی زاراوەیەكی نوێ بوو لە هەشتاكاندا كە لەلایەن چالاك و شارەزای ژینگەیی (هێكتۆر لاسكۆرین)ـەوە پێشنیار كرا، بۆ ئاشتكردنەوەی چالاكییە گەشتیارییەكان لەگەڵ ژینگەدا لە رێگەی دوورخستنەوەی هۆكارەكانی گواستنەوەی قورس و ئامێرە زیانبەخشەكان لە شوێنە گەشتیارییەكان، ئەم پێشنیارەش لەلایەن یەكێتیی جیهانیی بۆ پاراستنی سرووشتەوە لەساڵی 1983پەسەند كرا. گەشتیاریی ژینگەیی زۆر بنەمای گرنگیی هەیە، وەك: پیادەكردنی شێوازە كلاسیكییەكان لە هاتۆچۆدا، وەك بەپێ رۆیشتن، یان بەكارهێنانی پایسكل بەپێی تواناو رێزگرتن لە كەلتووری ناوچە گەشتیارییەكان و دانیشتووانەكەی و پاراستنی هاوسەنگیی ژینگەیی. بۆیە پێویستە هەردوو دەستەی ژینگەو گەشتوگوزار لەسەر چەند خاڵێكی هاوبەش كار بكەن، كە چەندین خاڵ لەخۆ دەگرێت، وەك :
1- پەرەپێدان بە چەمكی گەشتیاریی ژینگەیی، چونكە زۆربەی زۆری گەشتیاری هاتوو بۆ كوردستان گەشتیاری ژینگەیین و بۆ بینینی سرووشت و ژینگەی خۆڕسك دێن.
2- دانان و تەرخانكردنی بڕێك لە داهاتی گەشتوگوزار بۆ چاككردنی ژینگە، چونكە گەشتیاری ئێمە بەهۆی كەمیی هۆشیاریی ژینگەیی و نەبوونی سزای دارایی بۆ سەرپێچییەكانی، زیانی زۆر بە ژینگە دەگەیەنێت.
3- هەماهەنگیی لەگەڵ فەرمانگەی شوێنەوار، چونكە دەكرێت كۆی شوێنەوارەكانیش ببنە قاكتەرێكی هاوپشت بۆ گەشتیاریی زیاتر لە كوردستان.
4- دابەشكردنی رێبەری گەشتیار و تەرخانكردنی پۆلیسی گەشتوگوزار، وەك دوو فاكتەری پێویست، یەكەمیان بۆ هۆشیاری و دووەمیشیان بۆ پێبژاردن.
5- دانانی مەرجەكانی پاراستن و چاككردنی ژینگە لەسەر وەبەرهێنان لە بواری گەشتوگوزاردا.
6- كاركردن بە رێنماییە نێودەوڵەتییەكان لە بواری گەشتوگوزار و ژینگەدا.
7- یادكردنەوەی باشتری بۆنە جیهانییەكانی وەك ساڵڕۆژی جیهانیی ژینگەو ساڵڕۆژی جیهانیی گەشتوگوزار.
210 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Friday, May 4, 2018
زیاتر
جۆره‌كانی‌ هزری‌ میدیایی‌
م.كاروان محەمەد
به‌شی‌ راگه‌یاندن – زانكۆی‌ سلیمانی
خوێندنەوەیەكی دوور لە رۆمانسیەت بۆ زەردەشتیەت
نوسینی: د. عثمان عەلی
وەڕگێرانی: ماکوان کەریم
عەفرین و تێڕوانینێکی مارکسستی!
سامان کەریم
فەتحوڵا گیولەن کێیە؟
د.جه‌بار قادر
چۆن سەرۆک کۆمار دەتوانێت پارێزگاری پابەندبوون بەدەستورەوە بکات
حبیب محمد دەرویش
(كۆماری باشوری سودان) نمونەیەكی شووم لە سەربەخۆیی
حاميد محمد عه‌لى
عەفرین پەیامێک بۆ ئەمەریکا…
زیگمار گابریل، وەزیری دەرەوەی پێشووی ئەڵمانی
لە ئەڵمانییەوە:هەڵۆ بەرزنجی
شۆڕشێكی نوێ بەڕێوەیە
هەوار جەمال
وەزیروپەرلەمانتاری نادەستوری!!
حەبب محمد دەروێش
بەناوی سەنتەری روناکبیری کۆچ، پرسەو سەرەخۆشی خۆمان ئاراستەی سەرجەم میللەتی کوردو گەلی عێراق و خانەوادەی بەڕێزی مام جەلال سەرۆک کۆماری پێشوی عێراق و سکرتێری گشتی یەکێتی نیشتمانی کوردستان دەکەین...
بڕیاری (باخ) کە ی پەرلەمان
حەبیب محەمەد دەروێش
سسته‌مي سياسي ئيسلامي، له‌لاي بونيادگه‌را و سه‌له‌فييه‌كان..
ئیمداد تەها
یاسا بۆ پەرلەمانی نەخوێندەوار و خوێندەوار
حەبیب محمد دەروێش
كۆتایی دەوڵەتی شۆڕشگێڕەكان
حەبیب محمەد دەروێش
کۆتایی جینۆساید،
حەفتا ساڵەی سەربەخۆیی ھیندستان
ئاوارە حسێن
مۆدێرنیتە و وتار
هەڵسەنگاندنێکی وتارنووسیی کوردی
دکتۆر هاشم ئەحمەدزادە
گەنج لەنێوان ڕۆشنبیری و گەمەسیاسیەکاندا
هاژە شیخ سالار
هەندێ چەمكی پێویست بۆ نووسینی فەلسەفە
نووسه‌ر : Henri Pene Ruir
وه‌رگێڕ : تاریق كارێزی
خۆبه‌ڕێوه‌به‌ری دیموکراتی چییه‌؟
حه‌سه‌ن جودی
رەهەندە فەلسەفی و مێژوویییەكانی هزری رەخنەیی
عادل نادری
ئۆجه‌لان و خه‌ونی ده‌رچون له‌ هیگڵ
هیوا موسا
فەندە میتالیزم و جەهلی موقەدەس
ن/هاشم سالح
و/حەبیب محەمەد دەروێش
دیاردەی خۆکوشتنن!
پارێزەر: لوقمان مصطفی
گەڵاڵەنامەی مافی نەتەوەیی و ئاینی و
ئەتنیە دینیەكان لە هەرێمی كوردستان
حةبيب محةمةد دةرويَش
دەوڵەت و کۆمەڵگە شکستخواردوەکان , عێراق و کوردستان بە نمونە
هەورامان عەلی
نهێنیکاری لە بونیادنانی دەوڵەتێکی بەهێزدا
سیاسەتی نهێنیکاری ئەتۆمی ئیسرائیل
و.حه بيب محەمەد دەرويش
شەنگار سابیر
پەیوەندی نێوان ئیمان و ئەدەب، وەستان لەسەر وەختەکانی تەورات وەک ڕۆمانێکی ناوازە.
لە چوارچێوەی بڵاوکراوەکانی ناوەندی کولتوری کۆچ
سێ کتێبی نوێی بەچاپ گەیاند، کە ئەمانەن:
١ـ (بادیەی عیشق) ئامادەکردنی (حەبیب دەروێش)
٢ـ (سوننەکانی ئێران) وەرگێڕانی (بەرزان مەلا تەها)
٣ـ (نالی شیکاری فەلسەفی دەرونی) نووسینی (هەرێم عوسمان)
تەواوی ئەم کتێبانە ئیستا لە کتێبخانەکاندا دەستەکەوێت
سیستەم و ڕەوشی ئابوورى لە وڵاتانى جیهانى سێهەم
د.محەمەد ئەمین
لە چوارچێوەی بڵاوکراوەکانی ناوەندی کولتوری کۆچ
سێ کتێبی نوێی بەچاپ گەیاند، کە ئەمانەن:
١ـ (بادیەی عیشق) ئامادەکردنی (حەبیب دەروێش)
٢ـ (سوننەکانی ئێران) وەرگێڕانی (بەرزان مەلا تەها)
٣ـ (نالی شیکاری فەلسەفی دەرونی) نووسینی (هەرێم عوسمان)
تەواوی ئەم کتێبانە ئیستا لە کتێبخانەکاندا دەستەکەوێت
دو قودس و یه‌ك چاره‌نوس
سه‌باح محه‌مه‌د
لە چوارچێوەی بڵاوکراوەکانی ناوەندی کولتوری کۆچ
سێ کتێبی نوێی بەچاپ گەیاند، کە ئەمانەن:
١ـ (بادیەی عیشق) ئامادەکردنی (حەبیب دەروێش)
٢ـ (سوننەکانی ئێران) وەرگێڕانی (بەرزان مەلا تەها)
٣ـ (نالی شیکاری فەلسەفی دەرونی) نووسینی (هەرێم عوسمان)
تەواوی ئەم کتێبانە ئیستا لە کتێبخانەکاندا دەستەکەوێت
دەربارەی پیناسەی عه‌قڵ
دکتۆر کەمال میراودەلی
زمانی منداڵ و ڕۆڵی گەورەكان
رێواس ئەحمەد
گەڕانەوە بۆ ناوەوە
حەبیب محەمەد دەروێش
رەهەندە فەلسەفی و مێژوویییەكانی هزری رەخنەیی
عادل قادری
گەڕانەوە بۆ ناوەوە
حەبیب محەمەد دەروێش
سوكرات….
ئه‌و فه‌یله‌سوفه‌ی فه‌لسه‌فه‌ی له‌ ئاسمانه‌وه‌ هێنایه‌ سه‌ر زه‌وی
سمكۆ عه‌بدولكه‌ریم…
سێكوچكه‌ی دیكتاتۆرییه‌ت و ئیرهاب و مه‌زهه‌بگه‌را
فاتیح سه‌نگاوی
ریفراندۆم و تاوانباركردنی دڵسۆزان …
عیماد عەلی
هه‌نگاوی سێیه‌میش بۆ دواوه‌ ‌
خاید سلێمان
دادگایەک بۆ مردووەکان و پاشماوەی زیندووەکان …
سۆران ئازاد
بە ژن کردنی فەلسەفەو
ژن بوون بە دیدی دلۆز
بەفراو نوری
ژمارەی نوێی گۆڤاری کۆچ بڵاودەبێتەوە
ژن لە هزری نیچەدا
شۆڕش غەفوری
ژمارەی نوێی گۆڤاری کۆچ بڵاودەبێتەوە
ستیڤن هاوکینگ دانیدا بەوەدا کە بیردۆزی (دیزاینی زیرەک)
ئەگەری زۆرە راست بێت!!
دیلمان لەتیف
كاتێك داعش بەناوی ئایینەوە لە مەغۆل خراپتر دەكات،
مرۆڤ ناتوانێت نەیەتەگۆ
ئیسماعیل حاجی زەڵمی
دەستێوەردانی کتوپڕی رووسیا لە شەری ناوخۆیی سوریا
جوان زیدبەگی
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010