ئه‌فغانستان قوربانی به‌رژه‌وه‌ندییه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كان
نه‌وزادی موهه‌ندیس


ئه‌فغانستان و گه‌لی ئه‌فغانستان ئه‌و وڵات و كۆمه‌ڵگایه‌ی كه‌ نه‌فره‌تی په‌روه‌ردگاری لێكراوه‌ له‌ ئه‌زه‌ل و ده‌ستپێكی دروستبونیه‌وه‌،به‌هۆی  فره‌ پێكهاته‌ نه‌ته‌وه‌یی و ئاینی و مه‌زهه‌بی  و هه‌ڵكه‌وته‌ جیۆسیاسی و ئابوری و تۆپۆگرافیی خاكه‌كه‌ی و دووره‌ ده‌ستی و هه‌ژاری و دواكه‌وتوویی و خۆخۆری و عه‌شره‌تگه‌رایی و له‌هه‌مووشیان ماڵوێرانتر دواكه‌وته‌ی ئاینه‌كانه‌ به‌توندیه‌كی ده‌مارگیری بێوێنه‌وه‌ كه‌ له‌ناوجه‌گه‌ری عه‌ره‌به‌كان خۆشیاندا هێنده‌ ده‌مارگیرنین بۆ ئاینی ئیسلام.

ئیدیولۆژی لیبرالیسم
ناسر ساڵحی ئه‌سڵ


لیبرالیسم قوتابخانه‌یه‌ك هزری، فه‌لسه‌فی‌و سیاسی زۆر به‌ربڵاو‌و به‌رفراوانه‌. ئه‌و ده‌سته‌واژه‌یه‌ هه‌ڵقوڵاو له‌ ریشه‌ی لاتینی‌"LIBR" به‌ مانای ئازادیی‌یه‌. لیبرالیسم له‌ فه‌رهه‌نگی سیاسی دا، پێكهاته‌ی هه‌ڵومه‌رجێكی مێژووییه‌ كه‌ خوازیاری ئازادی‌یه‌ له‌ هه‌مبه‌ر هه‌ر نیهادێك دا كه‌ هێرشكه‌ری ئازادی" تاك"بێ‌. به‌ واتایه‌كی روون، لیبرالیسم وه‌ك قوتابخانه‌یه‌كه‌ پێویستی به‌ له‌ ناوچوون‌و به‌گژ دا چوونه‌وه‌ی‌ سیسته‌می فیئودالی‌و پاشایی‌و ده‌سه‌ڵاتی ره‌های كلیسا‌و جیاكردنه‌وه‌ی‌ ئایین له‌ سیاسه‌ت، نزیكه‌ی چوار سه‌ده‌ وه‌رچه‌رخانی له‌ هزری ڕۆژئاوا دا تێپه‌ڕاندوه‌‌و گۆڕاوه‌ بۆ نه‌ریتیكی هزری مه‌زن كه‌ ده‌وڵه‌تێكی به‌ربڵاو له‌ تیئوری بۆچوونه‌ سیاسیی‌یه‌كانی له‌ خۆیدا په‌روه‌رده‌ كردوه‌و تیئوری‌ دارێژ‌و بیرمه‌ند‌و قوتابخانه‌ی فه‌لسه‌فی‌و سیاسی‌و زانست به‌ ناوه‌كه‌یه‌وه‌ گرێدراون.
گەمەی ھەڵبژاردنی ئەمجارەو ترسی لایەنەکان
عەتا قەرەدا‌غی


ئەوە ئاشکرایە لە رووی بنەماکانی دیموکراسیەوە ھێشتا کوردستان لەسەرەتای رێگادایە بە تایبەتی لەبەر ھەندێ ھۆکاری بنیادیء فەرھەنگی کە ناکرێت لەسەرەوە بڕیار لەوە بدرێت کە ئەم وڵاتە بووەتە وڵاتێکی دیموکراسی ئەوتۆ کە زۆرینەی ئەو مەسەلانەی بنەمان بۆ پێناسەکردنی سیستێمێکی دیموکراسی فەراھەم بووبنء لەوێشەوە بتوانرێت باوردۆخی سیاسیء ئیداریء مەسەلەکانی ئازادی وەھا بەرجەستە بکرێن وەکو ئەوەی لە سیستێمێکی دیموکراسی خاوەن شووناسدا ھەن. دیارە لەو بنەما بنیادیانەی کە بەبێ بوونیانیان دیموکراسیء مەسەلەکانی ئازادی بیرو ئازادی تاکەکەس لە ئاستێکی سنووردارو لاوازدا دەمێننەوە. پێش ھەموو شتێک پێگەیشتنی تاکەکەسە لەو رووەوە کە بووبێتـە تاکێکی خاوەن شووناس کە بتوانێت لەسەر پێی خۆی رابووەستێتء لە ھەر چرکەساتێکدا بتوانێت بڕیاری راستەقینەی خۆی بدات لە دەرەوەی دەستەو گروپ یان بەبێ کەوتنە ژێر کاریگەری فاکتەری سۆزو عاتیفەوە. بە واتایەکی دی تاکی خاوەن شووناس تاکێکە لەبری سۆزو عاتیفەو وابەستەبوونی ژێر کاریگەری ئەم دوو فاکتەرە پێکەەوە بەستراوە، فاکتەری تێڕامانء لێکدانەوەو ھەڵسەنگاندن بڕیاری پێدەدەن کە لەپشتی ئەمانەشەوە ھوشیاریء عەقڵ ئامادەبوونیان ھەیە.
جینۆسایدی فەرهەنگی لە یاسای نێودەوڵەتیی گشتیدا
ئازاد وەڵەدبەگی


تۆماس مەکولای (ئەندازیاری سیاسەتی فێرکردنی زمانی ئینگلیزی بە گەلانی ژێردەستە): "لەو باوەڕەدا نیم هەرگیز بتوانین بەسەر ئەم وڵاتەدا (هندوستان) زاڵ ببین ئەگەر نەتوانین بڕبڕەی پشتی بشکێنین، کە بریتییە لە زمانەکەی و کەلتوورەکەی و کەلەپوورە ڕۆحییەکەی."

رۆڵی پەروەردە لە پێشكەوتنی تاك و كۆمەڵگەدا‌‌*

مرۆڤ بوونەوەرێكی جیاوازو تایبەتە، یەكێك لە تایبەتمەندییەكانی پێشكەوتنە، هیچ كاتێك ڕەوڕەوی مێژوو نەك ناگەڕێتەوە بۆ دواوە، بەڵكو لە شوێنی خۆشیدا ناوەستێت، پەروەردەش هاوكارێكی باش و گرنگە بۆ ئەوەی پێشكەوتنانە دروست بن و لە خۆیدا بەكار بهێنرێن، پرسی پەروەردو پێشكەوتنیش دوو پرسی یەیوەست و گرنگن بە مرۆڤەوە، بۆیە لێكۆڵینەوە لەو دوو چەمكە بایەخی خۆیان هەیە.
پەیوەندیی نێوان ئامرازەکانی ڕاگەیاندن و دەسەڵاتی سیاسی
هیوا مەجید خەلیل


لە نیوەی دووەمی سەدەی بیستەمدا، گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە بواری ڕاگەیاندندا، سەرتاپای بیر و بۆچوونەکانی سەبارەت بە دەسەڵاتی سیاسی گۆڕی. بەرفراوانبوونی ئامرازەکانی ڕاگەیاندن و پەیوەندیکردن، بوو بە ھۆی تێکھەڵکێشانی کات و شوێن و شکاندنی سنوورەکان و لێکنزیککردنەوەی پانتاییی ژیانی تایبەت لە پانتاییی ژیانی گشتی. بە ھۆی ئەم ئامرازانەوە، ڕووداوەکان بە خێرایییەکی بێوێنە بڵاو دەکرێنەوە، یاخود ڕووداوەکان دەتوانن بە زمانی وێنە قسە بکەن و پەیامی خۆیان بە بینەر بگەیه‌نن و گۆڕان بەسەر ڕا و بۆچوونەکاندا دروست بکەن. ئەمەیش وای کردووە کە دەسەڵاتی سیاسی ڕووبەڕووی تەحەددایەکی گەورە ببێتەوە.

كورد ...
گرنگترین پێكهاتەی گەشەی سەرمایەداری توركییە
دیدار لەگەڵ د. سەردار عەزیز
ئا: هەرێم عوسمان
ئیشكالییەتی ئاشتی لە توركیا
هەڤپەیڤین لەگەڵ د. شێركۆ كرمانج
مامۆستای زانكۆ، لە زانكۆی ئۆتارا، مالیزیا
هەڤپەیڤین: هەرێم عوسمان
پارادایم دەتوانێ ئێمە لە شێواوی فیكری و زانستی رزگار بكات؟
دیدار لەگەڵ د. ئەحمەد محەممەد پوور(*)
چاوپێكەوتن: هەرێم عوسمان
دیمانە لەگەڵ دوکتۆر بەختیار سەجادی
سازدانی: دوکتور مەسعوود بینەندە
کتێبخانەی کوردی
گه‌لگامیش بۆ توێژینه‌وه‌ی زانستی
سایتی هاوڵاتی
سايتى الاوان بؤ تويَزينةوةى زانستى
سایتی کەوانە
گۆڤاری - هه‌ژان- لێره‌وه‌ بخوێنه‌ره‌وه‌
سایتی دەنگەکان
رۆژنامه‌ی ئاوێنه‌ لێره‌وه‌ سه‌یر بكه‌
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010