هزری پوچگەرایی
سابیر بۆکانی

هێشتا پێشكەوتنەكانی بواری زانست و مەعریفەو تەكنۆلۆژیا، نەیانتوانیوە مرۆڤایەتی لەهزری پوچ و خورافەئامێز دور بخەنەوەو ڕزگاری بكەن. هەتا ئێستا لەنێو تەواوی مرۆڤایەتیدا بەجیاوازی ڕەنگ و نەژادو نەتەوەو ڕەگەزو شوێنی جوگرافی و ئاستی... خوێندەواری و رۆشنبیرییەوە، هزری پوچگەرا برەوی هەیەو خەڵكی بۆ لێكدانەوەی دیاردە لێڵ و تەمومژاوییەكان، كەم تا زۆر پەنای بۆ دەبەن. خورافە لەهەموو قۆناغەكانی مێژووی مەعریفەی مرۆڤایەتیدا، هەمیشە دژ بەزانست بووەو نەبۆتە ڕێگایەكی بابەتی دۆزینەوەی حەقیقەتەكان. هەردەم بارگاوی بووە بەترس و سۆزو لەسنورەكانی خەیاڵ دەرنەچوەو لەگەڵ فاكتەرە واقیعییەكاندا یەكینەگرتۆتەوە.
خورافە هەنگاوێكی سادەو ساكاریی زانستیی نییەو بەهەوڵ و كۆششێكیش دانانرێت بۆ گەیشتن بەڕاستییەكان. بەپێچەوانەوە هەموو ئەو هەوڵانەیە كە بەبەردەوامی یاساكانی سروشت تێكدەشكێنن، خورافە ئەو هزرە پوچ و بێ مانایە، لەژینگەیەكی كۆمەڵایەتی تاریكداو بەهەوێنی ترس؛ لەئەندێشەی جاهیلێكەوە لەدایك دەبێ و خەڵكی نەزان پەروەردەی دەكەن و پاشان دەیكەنە سەرداری عەقڵیان. ئەو كاتەی ژینگە بەتیشكی میتۆدی زانست ڕۆشن بوەوەو ترسێك لەئارادا نەماو خەڵكی چاویان كرایەوە، ئیدی ئەویش دەپوكێتەوەو بستێك زەمینی بۆ نامێنێتەوە تیایدا بژی. ئەگەر بیركردنەوەی پوچ و بیركردنەوەی زانستی؛ هاوزەمان لەشوێنێكدا لەئارادابوون، ئەوا بەبەردەوامی لەململانێ و ناكۆكی و شەڕی دەستەویەخەدان و بۆ چركەساتێك بەئاشتی پێكەوە نەژیاون و ناژین. هەر كامێكیان دیارنەبوو ئەویتریان باڵادەستە. هەرلایەك دەسەڵاتی نەما؛ ئەویتریان دەسەڵات دەگرێتە دەست. ئەم ڕاستییانە تەنها لەسەر ئاستی كۆمەڵگەدا بوونیان نییە، بەڵكو بۆ ئاستی تاكەكەسیش دابەزیون. مادام لەسەردەمی منداڵیدا بەهزری پوچ گۆش كراوین و گۆش دەكرێن، كە گەورەش بووین هەرچەند عەقڵانی بین، هێشتا نێچیری بێ باڵ و پێی هزری پوچین و مێشكی هەریەكێكمان بۆ سەوز بوونی هزری پوچ؛ ئامادەگی تێدایەو كێڵگەیەكی بەپیتەو بەئاسانی تیایدا دەڕوێتەوە پاشان بۆ دواوە دەمانگێڕێتەوە. ئاشكرایە هەموو كۆمەڵێك خورافەی تایبەت بەخۆی هەیە، بەهەمان شێوە هەر تاكەكەسێك لەهەر قۆناغێكی تەمەنیدا لەهەر پێگەی كۆمەڵایەتی و سیاسی و لەهەر ئاستێكی خوێندەواریدا بێت، خورافەی تایبەتی هەیەو بێدركێنێ یان نا، لەگوفتارو ڕەفتارەكانیدا ڕەنگدەداتەوە.
هزری پوچ هەموو ئەو ڕاڤەكردنانەیە كە لەگەڵ واقیعی بابەتیدا یەكناگرنەوە بەو بەمەرجەی خەسڵەتی بەردەوامییان هەبێت دەنا بەپوچ هەژمار ناكرێن. زۆرجار بۆ هۆكاری كێشەو ڕوداوێكی كتوپڕ كە هێشتا زانستیانە لێكنەدراوەتەوە، لەوانەیە بەسەرپێی بۆ ئەو ڕووداو دیاردانە بڕوانین و نەپەرژێینە سەر ئەوەی لەڕێگای زانستەوە لێكیبدەینەوە یاخود نەزانین و پەی پێنەبەین، لەم هەڵوێستەدا دەشێت بەتەواوی نوقمی خورافە بین. ئەگەر مامەڵەكردن لەگەڵ ئەم ڕەوشەدا كاتیی بوو، واتا هەروا نەماینەوەو ڕێگەیەكی ڕۆشن و عەقڵانیمان گرتەبەر، ئەو كاتە ئەو هزرە پوچەش كۆتایی پێدێت و شوێنەوارێكی نامێنێت. بەڵام ئەو كاتەی وابەستەین پێیەوەو دەستبەرداری نابین و هەر بەهۆكاری ڕاستەقینەی ئەنجامەكانی دادەنێین، ئەو دەمە پێمان خۆش بێت یان نا، ئێمە هزر وەستاوین و بیركردنەوەمان خورافییە. كەواتە هزری پوچ زادەی بیركردنەوەیەكە كە لەنێو خەڵكێكی زۆردا تەشەنە دەكات و دوورە لەواقیعی بابەتییەوە، لەنێویدا هۆكارو دەرئەنجام هیچ پەیوەندییەكی لۆژیكی؛ بەیەكەوە نایانبەستێتەوە، بەتایبەتیش ئەگەر زمان و فەرهەنگی ئەو بیركردنەوەیە پشتی بەچەمكە هەرزانەكانی بەخت و ناوچەوان و چاوپیسی و قەدەرو ... تاد، بەستبوو.
پەیوەندییەكی سایكۆلۆژی نادیار لەنێوان هزری پوچ و ئاسوودەییدا هەیە، ئەو كەسەی باوەڕەی بەهزری پوچ و نازاستییە، تەمەڵێكی نەریتخوازەو وەكو تاكەكەس بوونی خۆیان ناسەلمێنێت و چەمكی (خود)ی لەنێو چەمكی (ئێمە)ی كۆمەڵەكەیدا تواوەتەوە، ڕەنگە ئاسوودەتر ڕۆژگاری بگوزەرێنێت بەبەراورد لەگەڵ ئەوانەدا كە عەقڵانین و بەلۆژیكیی بیر دەكەنەوە. هزرپوچ بەئاسوودەیی وەهمیش ڕازییە، بەڵام ئەوانەی بەهێزی لۆژیك و زانستەوە بۆ دیاردەو ڕوداوەكان دەڕوانن، لە گومانەوە دەست پێدەكەن و بەهەموو لێكدانەوەیەك ڕازی نین و بەلایانەوە سروشتییە لەگەڵ كۆدا هاوڕا نەبن، ئەو دەمەی بەتێفكرین و ماندوو بوون بەڕاستییەكان دەگەن؛ ئاسوودەن... بەڵام ئاسوودەگی ڕاستەقینە نەك وەهمی.
55 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Wednesday, April 17, 2019
زیاتر
چەمکی ئازادی لە هزری حوکمڕانی کوردیدا
سیروان مەحمود
پەیكەرێك ئازادی بەدەست دەهێنێت
نووسەر: ئالیس یوو
وەرگێڕانی: چۆڤین محمدئەمین
تەماتە:سەرچاوەیەکی گرنگی خۆراک و تەندروستیە
ڤارین ساڵح
حه وت ھونەری خەیالی ڤاتگۆ لەسەرگوڵەبەرۆژە
وەرگێڕانی:شانیا بورهان
پێویستە چەند ئاو بخورێتەوە لە ڕۆژێکدا؟
وەرگێڕان: شادیار ھۆشیار
داعشەکانی مێدیای کوردی
ئامانج شاکەلی
تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
کەیوان دروودی
لە بارەی وتاری ئەدەبی و وتاری رۆژنامەوانیەوە
ئه‌رسه‌لان ره‌حمان
ئه‌ردۆغان و هاوڕێكانی
په‌یڕه‌و ئه‌نوه‌ر
وتاری ئەدەبی و ڕۆشنگەری
ژینۆ عەبدوڵڵا
بۆنه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان وه‌ك پڕۆژه‌ی به‌رهه‌مێنانه‌وه‌ی شوناس
نوری بێخاڵ
بووکە تەمەن ٢٩ ساڵەکەی داعش گەڕایەوە بەریتانیا
وەرگێڕانی: ڤارین سالح
بە ھەڵە دیاریکردنی شێرپەنجەی کۆڵۆن
وەرگێڕانی:هێرۆ ماهیر
چۆن پارێزگاری لە تەندروستیت دەکەیت
وەرگێڕانی:یۆنان مقداد
زانینی كۆلیسترۆڵ وەك ژمارەی نهێنیت
وەرگێڕانی: شایی یاسین
خەوتن و ئارامی تەندروستبوون
زێوار ئەحمەد
سیستەمی ئابووری هەرێمی كوردستان
ئابووری هەرێم نێچیرێكی باشی ئابوورییە دەرەكییەكانە
سەردار عەزیز
چەمکی ئازادی لە هزری حوکمڕانی کوردیدا
سیروان مەحمود
ئابوری سلێمانی‌و مەترسی هەرەسهێنان
هونەر تۆفیق
هزری سیاسی ئەکادیمیا
د.فایەق گوڵپی
کیم جۆن ئون کۆریای باشوری بە جیهێشت بۆ ڤێتنام بە شەمەندەفەر
وەرگێرانی:شادیار هۆشیار
خۆشەویستی کۆن و نوێ
شانیا بورهان
بۆچی ئەو پیاوانەی کە توانای ٤٠شناویان هەیە تەندروستی دڵیان باشترە؟
وەرگێڕانی: ڕێژین ئیبراهیم
ئاڵاو نیشتمانپەروەری
وەرگێڕانی: بژار ئاوات
‎چی بخورێت پێش ڕاهێنانكردن
وەرگێڕانی: سەفین سەعید
چۆن موزیک دەتوانێت لە هەست و ڕەفتاری مرۆڤدا گۆڕانکاری بکات؟
وەرگێڕانی:ڕێبەر عەبدووڵڵا
"ئەگەر بخزێت، دەکەوێت، ئەگەر بکەوێت، دەمرێت"
وەرگێڕانی: هێڤار هیوا
لەبارەی تەندروستییەوە
وەرگێڕانی: لاڤە یوسف
تەلسکۆپی زەبەلاحی ماجەلان GMT
وەرگێڕانی: زیوار ئەحمەد
کەشتیەکی فریاگوزاری ئەڵمانی ناوی لێنرا (ئالان کوردی)
وەرگێڕانی: ڕەوا فەرمان
بەرنامەی فەیس بووک بەکارهێنراوە بۆ سیخوریکردن
وەرگێڕان:هەرێز تارق
تۆماس ئیسدۆری نوێل سانكر کێیە؟
وه‌رگێڕانی: چۆڤین علی
چین بەخێرهاتنی ساڵی نوێ بەراز دەكات
وەرگێڕانی: دلارا حەمید ڕەشید
چین و هندستان دونیا سەوز دەکەن
وەرگێڕانی: ڕەوا فەرمان
پێوه‌ندییه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان و پرسی ئه‌رمه‌نه‌كان وه‌ك قوربانی
په‌یڕه‌و ئه‌نوه‌ر
مێژووه‌ نادیاره‌كه‌ی په‌یكه‌ری ڤینۆس دی میلۆ
وه‌رگێڕانی: چۆڤین علی
دیموكراسى كوردى خۆماڵییه‌
یوسف له‌تیف
ڕوسیا لە جیهانی ئینتەرنێت دا دەبڕێت
وەرگێڕانی : هەرێز طارق
رۆژی جیهانی زمانی دایکی و حکوومەتی ئێران
ئیسماعیل ئیسماعیل زادە
هۆشیاریی و ئاگایی
نووسەر: ئیلیان ماگرا
وەرگێڕانی: سایە بەهادین
چۆن لە ژیاندا کۆتای بە بێزاری دەهێنین؟
نووسینی:دەیڤد جی ئایلان
وەرگێڕانی: ڕێبەر عبدلڵە
گەندڵی پەتا کوشندەکە
نەوزاد موهەندیس
زەوی تەختە؟
وەرگێرانی: ڕەوا فەرمان
بنەمای ئایندەسازیی كوردستان لە ڕێگەی ئابووریی سیاسییەوە
د. سامان سۆرانی
‎هێلكه‌یه‌ك ژماره‌ی پێوانه‌ی تۆمار كرد
وەرگێڕانی: سەفین سەعید
کوڕان و کچانی ماڵەوە، سەردەمی قەیرانی خانوبەرە
وەرگێڕانی: ڕوخۆش عبداللە حسین
تەقەکردنی لە دەمی چاوپێکەوتندا
وەرگێران: ڤارین سالح
ڕەخنە و تێڕوانینی ئێمە بۆ ڕەخنە
زانیار بەهاری
گەورەترین ئاگر هەتاوەکو ئێستا لە کالیفۆرنیادا کەوتبێتەوە
ئاکام ئومێد
نەوت و بودجە دوای گەمارۆکان بۆ سەر ئێران
محەممەد عەلیزادە
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010