چین و هندستان دونیا سەوز دەکەن
وەرگێڕانی: ڕەوا فەرمان

چین و هندستان یەکێکن لە وڵاتە گەورەکان و ڕیژەی دانیشتوانیشیان زۆرە و لەڕوی کشتوکاڵیشەوە پێشکەوتون وە ئەمەش بۆ تە هۆی چاندنی بریکی زۆر لە نەمام کە کاریگەری زۆری هەیە لەسەر سەوزبونی ژینگە لە ئیستادا زیاتر لە ٢ ملیۆن میلی چوارگۆشە سەوزای هەیە کە لە چاو ساڵی ٢٠٠٠ دا ڕێژەکە بە لە ٥٪ زیادی کردووە زۆربونی سەوزای و گەلای دارەکان یارمەتی دەری ئەوەن کە کەش و هەوا بە ڕیژەیەکی کەمتر گۆڕانکاری بەسەردا بێت بەڵام لێکۆڵەران دەڵێن کە ئەم ڕێژە زۆرەی سەوزای دەبێتە هۆی گەرم بونی زەوی . هۆزێکی هندستان وازیان لە ڕاوکردن هێناوە بۆ پاراستنی دارستانەکان.
چی ڕە دەدات بە تەواوی ؟ داتای مانگە دەسکردەکانی ناسا وای دەردەخەن کە کە لەماوەی ٢٠ ساڵی رابردودا ڕێژەیەکی زۆر سەوزای زیای کردووە کە فراوانیەکەی هێندەی دارستانی ئەمەزۆن دەبێت. وە یەکەم کاری سەوزکردن لە ساڵی حەفتاکاندا بوو.زاناکان وای بۆ دەجن کە دوانە ئۆکسیدی کاربۆن یارمەتی دەری گەشەی سەوزاییە و وە ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی کە کەشێکی گەرم و شێدار دروست ببێت.
بەڵام ئەوەیان نەدەزانی کە گۆڕانکاری لە کشتوکاڵدا دەبێتە هۆی گۆڕانکاری. وە بەهۆی ئامێرێکی ناساوە بە ناوە (مۆدیز) کە بە دەوری گۆی زەیدا دەسوریتەوە بۆمان دەرکەوتوە کە هەردولا کاریگەرییان هەیە لەسەر سەوزبونی ژینگە . بۆچی چین و هنستان لە ریزی پێشەوەدان؟
سیاسەتێکی نوێ لە لایەن هەردو لاوە داندراوە بۆ ریگە گرتن لە پیش بونی ژتینگە و خاک و هەوا. ڕێژەی ٣٢٪ سەوزای هەیە کە لە ٨٢٪ لە ڕێگای کشتوکاڵی چڕەوە دروست دەبێت بۆ وەدەستهێنانی خواردەمەنی بە هۆی سەمادەوە . وە رێژەی میوەجات و سەوزەوات و بەرهەمەکانی تر لە ٣٠٪ ب٠ ٪٤٠ زیادی کردوە لە ساڵی ٢٠٠٠ وە بۆیە هەردو دەوڵەت دەتوانن خواردن بۆ ڕێژەیەکی زۆر لە دانیسشتوان دابین بکەن ئایا کاریگەری دەبێت لەسەر گۆڕینی کەشو هەوای زەوی؟
ڕاما نیمانی لە سەنتەری لیکۆڵینەوەی ئامیس لە ناسا دەڵێت : دوای ئەوەی زانیمان کە کاریگەری مرۆڤ بەسەر ڕاستەوخۆ کاردەکات لە سەوزبونی زەوی پێویستە ئەمانەش زیاد بکەین بۆ ئەو نمونانەی کە کاریگەریان بەسەر گۆڕانی ژینگەوە هەیە.
پرۆفیوۆر راغنا مینی لە زانکۆی بۆستنەوە کە بۆ یەکەم جار ئەوەی دەرخست کە پلەی گەرمی بەرز دەبێتتەوە بە BBC نیوزی ڕاگەیاند کە گەشەی سەوزای نابێتە هۆی کەم بونی گەرمبونی زەوی و بەرزبونەوەی ئاستی روبارەکان و توانەوەی ڕوبارە سەهۆلینەکان و ترش بونی زەریاکان و لەدەستدانی دەریای بەستوو. ئەم لیکۆڵینەوەیە لە کاتێکدا دێت کە دامەزراوەی IPPR کە لە ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئامەریکایە دەڵێت پێویست ناکات حکومەتەکان جاویان بەتەنها لەسەر یەک کیسەی بچوکی ژینگە بێت وە پێویستە چوایان بەگشتی لەسەر هەموو ئەو کیسانە بیت کە روبەروی جیهان دەبنەوە بە تایبەت لە دەستانی خاک کە دەبێتە هۆی کەم بونی گەشە لە هەندێک ناوچەدا .
سەرچاوە:
https://www.bbc.com/news/science-environment-47210849
48 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Friday, February 15, 2019
زیاتر
مێژووه‌ نادیاره‌كه‌ی په‌یكه‌ری ڤینۆس دی میلۆ
وه‌رگێڕانی: چۆڤین علی
کتێبی "ڕۆڵی كوردەكانی ڕۆژهەڵاتی كوردستان لە پێشهاتە سیاسییەكانی ئێران لە (1905-1921ز )"
ناوەندی کەلتوری کۆچ بڵاویکردۆتەوە
ڕوسیا لە جیهانی ئینتەرنێت دا دەبڕێت
وەرگێڕانی : هەرێز طارق
ڕامانێك له‌ ڕاگه‌یاندنی كوردی
لەشکر قادر ڕەسوڵ
هۆشیاریی و ئاگایی
نووسەر: ئیلیان ماگرا
وەرگێڕانی: سایە بەهادین
ئازاری بەندیخانە لای قانع‌ و گۆران
درەو مەهدی
گەندڵی پەتا کوشندەکە
نەوزاد موهەندیس
ڕووتی لە هونەردا: باشی یان خراپەکاری؟
ئاڕت ڕینیواڵ -برایان یۆدەر
لە ئینگلیزییەوە: ساڤان ئاکۆ
بنەمای ئایندەسازیی كوردستان لە ڕێگەی ئابووریی سیاسییەوە
د. سامان سۆرانی
سیاسەتەکانی وڕێنەکردن
زاموا محەمەد
کوڕان و کچانی ماڵەوە، سەردەمی قەیرانی خانوبەرە
وەرگێڕانی: ڕوخۆش عبداللە حسین
پێوویستبوونی دەسەڵاتی مەدەنی لە ئیسلامدا
دیدی سوننە بۆ دەوڵەت لە نێوان دیدی شیعەو عەلمانییەتدایە
ڕاشد غەننوشی
وەرگێڕانی: جەمیل عوسمان
ڕەخنە و تێڕوانینی ئێمە بۆ ڕەخنە
زانیار بەهاری
کەمین پۆڵەتیک
پێویستی دروستكردنی لۆبییەكی كاریگەر
خەڵەف غەفور
نەوت و بودجە دوای گەمارۆکان بۆ سەر ئێران
محەممەد عەلیزادە
گرنگی جیۆپۆلەتیكی نەوت بۆ كورد
د. شێركۆ كرمانج
ئەخلاق و سیاسەت لە روانگەی هێندێک لە فەیلەسوفانەوە
مریەم عەلی پوور
سیاسه‌ت و فاڵگرتنه‌وه‌
سمکۆ محەمەد
ئۆبامای نوێ. . جەنگ یان ئاشتەوایی دەكات؟
عەبدولڕه‌حمان ئەلڕاشد
نیولیبڕاڵیزم و دامه‌زراوه‌ی خێزان
په‌یڕه‌و ئه‌نوه‌ر
جولێت بینۆچی دەڵێت هارڤی واینستین بەشی خۆی چەشتووە
وەرگێڕانی:روخۆش عەبدوڵا حسێن
گرێی مێدیاو دیدێكی مۆدێرن ‌ ‌
دانا ڕه‌ئووف
ئایا داواکەی یەکێتی دادوەران یاساییە؟
پارێزەر /حبیب محمد درویش
لەبارەی مەحویەکەی “هێمن خۆشناو”ەوە …
عەلی مستەفا
ئینسكلۆپیدیایەك
د.عیزه‌دین مسته‌فا
وشەی مامۆستا لە چییەوە هاتووە؟
دوکتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز
زمانی كوردی لە باكوور
شادمان مەلا حەسەن
شێرکۆ بێکەس ئیمپراتۆری شیعری هاوچەرخی کوردی
د.لوقمان رەئوف
دروستبوونی زەوقی مۆسیقی
برونۆ دیشان
لە عەرەبییەوە: ئەکبەر حەسەن
ئاخۆ ئه‌کرێت شێعری مودێڕنیش شرۆڤه‌ و شی بکرێته‌وه‌؟
نووسینی : ره‌زا ئولمه‌له‌کی
وه‌رگێڕانی: ره‌ئوف مه‌حموودپوور
گۆرانی وەک بکوژ
گۆران ڕەسووڵ
“خوێندنەوەیەک بەکەڵک وەرگرتن لەپارادایمی دابرانی ئێروین پانۆفسکی”
شاهۆ حوسینی
گۆرانی وەک بکوژ
گۆران ڕەسووڵ
چۆن دەبیت بە فەیلەسوف
ئیان راڤێنسۆفت
لە ئینگلیزییەوە: نەبەز سەمەد
جۆره‌كانی‌ هزری‌ میدیایی‌
م.كاروان محەمەد
به‌شی‌ راگه‌یاندن – زانكۆی‌ سلیمانی
ژمارەی نوێی گۆڤاری کۆچ‌و کتێبێک لەبارەی مەولەوییەوە بڵاوبوویەوە
زمانی كوردی له‌ناو كه‌له‌پووری ئیسلامی دا
و قڕانی له‌ توێژینه‌وه‌و تێزه‌كانی په‌یمانگاو كۆلێجی زانسته‌ ئیسلامییه‌كان
هێمن عومه‌ر خۆشناو
بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
کەریم پەرویزی
سەرمایەداری و دوژمنایەتی كردنی كۆمەڵگە
جوتیار كەمانگەر
تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
کەیوان دروودی
ئەلبێر كامۆ:مرۆڤی یاخی
ریچارد كامبەر
لەفارسیەوە: ئەكرەمی میهرداد
عیراق دوای ساڵێك لە شەڕی داعش
بورهان شێخ ڕەئوف‌
کاریگەری تەلەفزێۆن لەسەرگەشەی زمانی منداڵ
د.ڕێدار محەمەد ئەمین
پەیوەندییەكانی ئەمریكا- توركیا لە وەرچەرخانێكی مەترسیداردا
فەرید ئەسەسەرد
کورد لەنێوان هزری کۆیلەبوون و دروستکردنی دەوڵەتدا
بەهرە حەمەڕەش
کتێبی"لیریکی گۆران لە روانگەی بونیادگەریی کراوەو تەواوکارانەوە" ناوەندی کۆچ بڵاویکردەوە
هەرای هەڵبژاردنەکانی عێراق
دوور لەسیاسەت، نزیک لە یاسا
حەبیب محمد دەروێش
ناوەندی کۆچ کتێبی
"مەرگی شۆڕشگێڕێک" بڵاوکردەوە
کێ دوژمنی خەلکی کوردستانە؟
حاکم شێخ لەتیف
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010