هزری سیاسی ئەکادیمیا
د.فایەق گوڵپی

بیست و چوار ساڵ بە سەر ئەزمونی حوکمرانی هەرێمی کوردستاندا تێپەڕی،لەو ماوەیەدازەمینەی بابەتی بۆ پیشخستنی دەستکەوتەکانی گەلی کورد و بۆ خزمەتکردنی خەلکی کوردستان، لە مێژوی گەلی کوردا بێوێنە بووە،بەڵام دەسەلات وەک پێویست سودی لەو زەمینە بابەتیە وەرنەگرت،نە دەستکەوتی نەتەوەیی پێشخران، نە خزمەتی چین و تویژە هەژارو لێقەوماوەکانی کوردستان کرا.
لە دوای راپەرینەوە تا ئەمرۆ،دەسەڵات و کۆمەلگا و تاک،لە روی سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتی و هزریەوە، پیشکەوتنی ئەوتۆی بەخۆوە نەدیوە،ئەوەش لە رابوردودا هەبوە، خەریکە لەدەست دەچێت و کۆمەلگا بۆ دواوە دەگەرێتەوە. لە سەرەتای هێڕشەکانی داعشدا بۆ سەر هەرێمی کوردستان، پاشەکشێی بێ بەرنامەی هێزی پیشمەرگەی کوردستان نیشانیدا، کە هێزی بەرگری هەرێم لە ئاستێکی نزمدایە وجێی متمانەی خەلکی کوردستان نیە.کێشەی دواکەوتنی موچە و بودجەی هەرێم و پاشەکێی چالاکی ئابوری لە ساڵی رابوردوەوە تا ئەمرۆ،هێندەی تر ژێرخانی ئابوری هەرێمی لە روخان نزیک خستۆتەوە.
دوای ٢٤ ساڵ تا ئێستە هەرێمی کوردستان دەستوری نیە،بەشداری کردنی ئۆپۆزسیۆن لە حوکمرانی هەرێمدا بە بێ بونی دەستور و بە بێ ئەوەی هیچ گۆرانکاریەک لە سیستەمی حوکمرانیدا کرابێت،نیشانیدا کە سەرلێشیواوی سیاسی بەردەوامە وبنەما سەرەتاییەکانی دیمۆکراسی لە هەرێمدا وەک بوارەکانی تری ژیان بۆ دواوە دەگەرێنەوە. کەمتەرخەمی دەسەلات لە ئاست هێرشی نابەرپرسانەی کۆمەڵیک مەلا و بانگخوازی ئیسلامی سیاسی توندرەو بۆ سەر پیرۆزیەکانی گەلی کورد و بۆ دابەزاندنی ورەی بەرخۆدان و تێكۆشانی خەلک دژی رێکخراوی تیرۆریستی داعش و دژی دوژمنانی تری گەلی کوردستان،‌ ئاستی هزری دیمۆکراتی و گەشبینی بۆ ژیان و ئینساندۆستی لە ناو تاک و پێکهاتەکانی گەلی کوردا دابەزاندوە. ئێمە وەک کۆمەڵیک خەمخۆری ئەم نەتەوەیە،وەک کۆمەڵە کەسانێک کە هەست بە پرسیارێتی بکەین بەرامبەر نەتەوە و نیشتمان،گەڕاین بە دوای ئەو هۆکارانەی کە قەیرانی هەرێمی کوردستان دروستدەکات و سەرتاپای چالاکیە سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتی و هزریەکانی کوردستانی لە سەر سکەی سروشتی خۆی ترازاندوە و بەلارێیدا بردوە،گەیشتینە ئەو بروایەی کە هۆکارێکی سەرەکی بۆ دروستبونی ئەم قەیرانانەی هەرێم، لاوازی فکری سیاسیە،نەبونی پەروەردەیەکی فکری نەتەوەیی و دیمۆکراتی و ئەخلاقیە بۆ ئەو تاک و پێکهاتانەی بەشداری حوکمرانی و سیاسەتی هەرێمی کوردستان دەکەن.ئەمە لە کاتێکدایە دوژمانن و ناحەزانی کورد و کوردستان،لە پەروەردە و رێکخستنی راستەخۆ و ناراستەخۆی بەردەوامدان تا لە ئاستی جیاجیادا شەری گەلی کورد بکەن و گەلەکەمان لە ئاستێکی دواکەوتودا بهێڵنەوە.
بۆیەهەوڵماندا ئەکادیمیای سیاسەت و هزری دیمۆکراتی دامەزرێنین،تا لەگەڵ تاک و پێکهاتە بەرپرسیارەکانی تری کۆمەلگای کوردستاندا،بەشداری لە ئاگادارکردنەوە و و هەستاندنەوەی تاکی کوردا بکەین و چەمکە هەڵەکانی بواری هزر و سیاسەت و ئابوری و کۆمەڵناسی لە هەرێمی کوردستاندا راستبکەینەوە. ئەکاییمایای سیاسەت و هزری دیمۆکراسی دەزگایەکی نەتەوەیی وهزری زانستیە،،ئامانجی خوێندنەوەی ژێرخانی فکری بوارە جیاکانی ژیانی کۆمەلگای کوردستانە،بۆ ئەوەی تاک و پێکهاتە جیاکانی کۆمەڵگای کوردستان بە دیدێکی زانستی و بە سیاسەتێکی نەتەوەیی و دیمۆکراسی پەروەردە بکرێن،بۆ ئەوەی دنیابینیەکی دیمۆکراتی کە لە خزمەتی دۆزی رەوای گەلی کوردا بێت،لە خزمەتی دادپەروەری کۆمەڵایەتی و هاوسەنگی رەگەزیدا بێت ، لەگەڵ پێوانەکانی سیستەمی سیاسی سەردەمدا بگونجێت،لە کۆمەڵگای کوردستاندا پێشبخرێت.
تێکۆشانی ئەکادیمیا لە ئایندەدا بەم شیوەیە بەریوەدەبرێت:
١.لە ئاستی سیاسەتی ناوخۆدا:
ئەو تاکانەی کۆمەلگای کوردستان کە حزب و رێکخراوی سیاسیان دامەزراندوە،یان لە دامو دەزگاکانی دەسەلاتی هەرێمدا بەشداری سیاسەت و حوکمرانی دەکەن،لەبەر ئەوەی هزری کۆمەلگای خێڵەکیان تێنەپەراندوە و لە ژێر کاریگەری کلتوری داگیرکەراندا تێکۆشان دەکەن، لە پای قوربانیەکی زۆر و تێكۆشانێکی دور و درێژ،هێشتا ئامانجەکانی گەلی کوردیان نەهێناوەتە دی و سەرکەوتنیان بۆ گەلەکەمان بەدەست نەهێناوە، لە باتی چارەسەری کێشەکان و خزمەتکردنی خەڵک،قەیرانیان دروستدەکروە و خەلکی کوردستانیان چەوساندۆتەوە. ئەکادیمیا دەیەوێت لە ریگەی پەروەردەی تاک و کۆوە،بە پەیرەوکردنی بنەماکانی (پەروەردە،ریکخستن، چالاکی)،چەمکە هەڵەکانی سیاسەت و هزر و کۆمەلناسی و ئابوری هەرێمی کوردستان بەلاوە بنێت و چەمکی نەتەوەیی و دیمۆکراسی راستەقینە،چەمکی هاوسەنگی رەگەزی و تەمەنی،چەمکی ئابوری ژینگەیی و دادپەوەری، چەمکی یاسا و ئەخلاق،لە سیاسەت و هزری خەلکی کوردستاندا جێگیربکات.
٢.لە ئاست سیاسەتی دەرەوەدا:
گەلی کورد خاوەنی دۆزێکی رەوایە،داواکاریەکانی دژی بنەماکانی مافی مرۆڤ و سیستەمی دیمۆکراتی نیە،ماف و ئازادی نەتەوە و پێکهاتەکانی دراوسێی پیشێل نەکردوە،بەرامبەر بە سیاسەتی داگیرکردن و دابەشکردنی کوردستان، بەرامبەر بە ئەنفال و جینۆسایدی گەلی کورد،دەستی بۆ تیرۆر نەبردوە ،بە گوێرەی بنەماکانی مافی پاراستنی رەوای نەتەوە یەکگرتوەکان بەرگری لە خۆیکردوە و داوای مافەکانی خۆی کردوە.بۆیە لە شوێنی خۆیدایە کورد وەک گەلێکی بەرێز و ستەملێکراوی کۆمەڵگای مرۆڤایەتی خۆی ببینێت و واز لە گرێی خۆ بە بچوک بینین بێنێت ولە پێناوی مەرحەبایەکی بێگانەدا دەست لە داوا رەواکانی هەڵنەگرێت و بۆ ناساندنی دۆزەکەی لە لای کۆمەلگای نێونەتەوەیی ،دبلۆماسیەتێکی رێکخراو چالاک بگرێتە بەر.
٣.لە ئاستی ئابوریدا:
ساڵانێکی دورو درێژە، لە عراق و هەرێمی کوردستاندا، بە هۆی شەرە بەردەوامەکانەوە،ژێرخانی ئابوری دارماوە،بە هۆی داهاتی نەوتەوە تاک لە بەرهەمهێنان دورخراوەتەوە،ئیشکردن لەبەر چاوی خەلک سوک کراوە،.بە پەیرەوکردنی کارکردن مرۆڤبونە،کار نەکردن و تەمبەڵی دورکەوتنەوەیە لە مرۆڤبون،کارکردن لای تاکی کورد شیرین دەکەین و کارنەکردن و تەمبەڵی ناشیرین دەکەین،تاکی کورد لە تاکێکی بێبەرهەمەوە دەگوازینەوە بۆ مرۆڤێکی بەرهەمهێن و ژێرخانی ئابوری کوردستان راستدەکەینەوە.
٤.لە ئاسیتی کۆمەڵایەتی و دیموکراسیدا:
کۆمەلگای کوردستان کۆمەلگایەکی هەمەرەنگە،چەندان ئاین و مەزهەبی جیای تێدایە،چەندان کڵتور و نەتەوەی جیای تێدایە،کۆمەڵگای کوردستان وەک کۆمەڵگاکانی تری جیهان،لە رەگەز و تەمەنی جیاواز پیکهاتوە(ژن و پیاو،گەنج و کامڵ و پیر)،دواندنی ئەم پێکهاتە جیاوازانە بە گوێرەی تایبەتمەندیەکانیان،رێکخستنیان لە چوارچیوەی تایبەتمەندیەکانیاندا بە گوێرەی دەستور و یاسای هەرێم،دیمۆکراسیبونی کۆمەڵگای کوردستان قوڵدەکاتەوە،ئاشتی کۆمەڵایاتی هەرێمی کوردستان جێگیر دەکات و هێز بە هەرێمی کوردستان دەبەخشێت.
٥.ئەکادیمیا دەزگایەکی دەسەڵاتخواز نیە:
ئەکادیمیە بۆ مەبەستی پەروەردەو راهێنان دامەزراوە،بۆ شوێنکەوتنی بەرژەوەندی باڵای گەل و نیشتمان دامەزراوە،بۆ لێکۆلینەوە لە دیاردە کۆمەڵایەتی و سیاسیەکان دامەزراوە، لە هەمو وڵاتانی جیهاندا ئەکادیمیا و هاوشێوەی ئەکادیمیا هەیە،ئەم جۆرە دەزگایانە ئامانجیان ئەوە نیە خۆیان بگەییننە دەسەلات و جڵەوی حوکم بەدەستەوە بگرن،ئامانجیان ئەوەیە حوکمرانێکی دیموکرات و بەرپرسیار پێبگەیەنن،گەل بە ماف و ئەرکەکانی هوشیار بکنەوە.
ئەکادیمیاکەی ئێمەش، هەوڵدەدات تاکی کورد وا لێبکات بەرژەوەندی باڵا لە سەروی بەرژەوەندی حزب و بەرژەوەندی تایبەتەوە دابنێت،تاک بگەیەنێتە ئەو باوەرە کە باشترین هۆکار بۆ خزمەتی تاک،بە پیشخستن و چالاک کردنی دام و دەزگا گشتیەکانی هەرێم دەبێت،تاکی کورد وا لێبکات بڵیت:مافی گەل و نیشتمانەکەم،مافی حزبەکەم،مافی بنەماڵەکەم ئنجا مافی خۆم. ٩-٤-٢٠١٥ د.فایق گۆلپی سەرۆکی ئەکادیمیا
122 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Wednesday, February 6, 2019
زیاتر
خۆشەویستی کۆن و نوێ
شانیا بورهان
زمانی كوردی له‌ناو كه‌له‌پووری ئیسلامی دا
و قڕانی له‌ توێژینه‌وه‌و تێزه‌كانی په‌یمانگاو كۆلێجی زانسته‌ ئیسلامییه‌كان
هێمن عومه‌ر خۆشناو
ئاڵاو نیشتمانپەروەری
وەرگێڕانی: بژار ئاوات
نان، ئازادی، کەرامەتی ئینسانی
کەریم پەرویزی
چۆن موزیک دەتوانێت لە هەست و ڕەفتاری مرۆڤدا گۆڕانکاری بکات؟
وەرگێڕانی:ڕێبەر عەبدووڵڵا
تارمایی لە چاویلکەی فاشیزمەوە
کەیوان دروودی
لەبارەی تەندروستییەوە
وەرگێڕانی: لاڤە یوسف
عیراق دوای ساڵێك لە شەڕی داعش
بورهان شێخ ڕەئوف‌
کەشتیەکی فریاگوزاری ئەڵمانی ناوی لێنرا (ئالان کوردی)
وەرگێڕانی: ڕەوا فەرمان
پەیوەندییەكانی ئەمریكا- توركیا لە وەرچەرخانێكی مەترسیداردا
فەرید ئەسەسەرد
تۆماس ئیسدۆری نوێل سانكر کێیە؟
وه‌رگێڕانی: چۆڤین علی
کتێبی"لیریکی گۆران لە روانگەی بونیادگەریی کراوەو تەواوکارانەوە" ناوەندی کۆچ بڵاویکردەوە
چین و هندستان دونیا سەوز دەکەن
وەرگێڕانی: ڕەوا فەرمان
ناوەندی کۆچ کتێبی
"مەرگی شۆڕشگێڕێک" بڵاوکردەوە
مێژووه‌ نادیاره‌كه‌ی په‌یكه‌ری ڤینۆس دی میلۆ
وه‌رگێڕانی: چۆڤین علی
کتێبی "ڕۆڵی كوردەكانی ڕۆژهەڵاتی كوردستان لە پێشهاتە سیاسییەكانی ئێران لە (1905-1921ز )"
ناوەندی کەلتوری کۆچ بڵاویکردۆتەوە
ڕوسیا لە جیهانی ئینتەرنێت دا دەبڕێت
وەرگێڕانی : هەرێز طارق
ڕامانێك له‌ ڕاگه‌یاندنی كوردی
لەشکر قادر ڕەسوڵ
هۆشیاریی و ئاگایی
نووسەر: ئیلیان ماگرا
وەرگێڕانی: سایە بەهادین
ئازاری بەندیخانە لای قانع‌ و گۆران
درەو مەهدی
گەندڵی پەتا کوشندەکە
نەوزاد موهەندیس
ڕووتی لە هونەردا: باشی یان خراپەکاری؟
ئاڕت ڕینیواڵ -برایان یۆدەر
لە ئینگلیزییەوە: ساڤان ئاکۆ
بنەمای ئایندەسازیی كوردستان لە ڕێگەی ئابووریی سیاسییەوە
د. سامان سۆرانی
سیاسەتەکانی وڕێنەکردن
زاموا محەمەد
کوڕان و کچانی ماڵەوە، سەردەمی قەیرانی خانوبەرە
وەرگێڕانی: ڕوخۆش عبداللە حسین
پێوویستبوونی دەسەڵاتی مەدەنی لە ئیسلامدا
دیدی سوننە بۆ دەوڵەت لە نێوان دیدی شیعەو عەلمانییەتدایە
ڕاشد غەننوشی
وەرگێڕانی: جەمیل عوسمان
ڕەخنە و تێڕوانینی ئێمە بۆ ڕەخنە
زانیار بەهاری
کەمین پۆڵەتیک
پێویستی دروستكردنی لۆبییەكی كاریگەر
خەڵەف غەفور
نەوت و بودجە دوای گەمارۆکان بۆ سەر ئێران
محەممەد عەلیزادە
گرنگی جیۆپۆلەتیكی نەوت بۆ كورد
د. شێركۆ كرمانج
ئەخلاق و سیاسەت لە روانگەی هێندێک لە فەیلەسوفانەوە
مریەم عەلی پوور
سیاسه‌ت و فاڵگرتنه‌وه‌
سمکۆ محەمەد
ئۆبامای نوێ. . جەنگ یان ئاشتەوایی دەكات؟
عەبدولڕه‌حمان ئەلڕاشد
نیولیبڕاڵیزم و دامه‌زراوه‌ی خێزان
په‌یڕه‌و ئه‌نوه‌ر
جولێت بینۆچی دەڵێت هارڤی واینستین بەشی خۆی چەشتووە
وەرگێڕانی:روخۆش عەبدوڵا حسێن
گرێی مێدیاو دیدێكی مۆدێرن ‌ ‌
دانا ڕه‌ئووف
ئایا داواکەی یەکێتی دادوەران یاساییە؟
پارێزەر /حبیب محمد درویش
لەبارەی مەحویەکەی “هێمن خۆشناو”ەوە …
عەلی مستەفا
ئینسكلۆپیدیایەك
د.عیزه‌دین مسته‌فا
وشەی مامۆستا لە چییەوە هاتووە؟
دوکتۆر حوسێن موحەممەد عەزیز
زمانی كوردی لە باكوور
شادمان مەلا حەسەن
شێرکۆ بێکەس ئیمپراتۆری شیعری هاوچەرخی کوردی
د.لوقمان رەئوف
دروستبوونی زەوقی مۆسیقی
برونۆ دیشان
لە عەرەبییەوە: ئەکبەر حەسەن
ئاخۆ ئه‌کرێت شێعری مودێڕنیش شرۆڤه‌ و شی بکرێته‌وه‌؟
نووسینی : ره‌زا ئولمه‌له‌کی
وه‌رگێڕانی: ره‌ئوف مه‌حموودپوور
گۆرانی وەک بکوژ
گۆران ڕەسووڵ
“خوێندنەوەیەک بەکەڵک وەرگرتن لەپارادایمی دابرانی ئێروین پانۆفسکی”
شاهۆ حوسینی
گۆرانی وەک بکوژ
گۆران ڕەسووڵ
چۆن دەبیت بە فەیلەسوف
ئیان راڤێنسۆفت
لە ئینگلیزییەوە: نەبەز سەمەد
جۆره‌كانی‌ هزری‌ میدیایی‌
م.كاروان محەمەد
به‌شی‌ راگه‌یاندن – زانكۆی‌ سلیمانی
ژمارەی نوێی گۆڤاری کۆچ‌و کتێبێک لەبارەی مەولەوییەوە بڵاوبوویەوە
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010