مەرگ بە کۆرۆنا یا بە برسییەتی؟
دانا هەڵەبجەیی

دەوڵەتداری بە میزاج و مزگێنی ناکرێت، حکومەتداری بە هاش و هوش ناکرێت، دەسەڵاتداریش بە ترس و تۆقاندن بەڕێوە ناچێت. کاتێک کە گەڵێکی پێنج ملیۆنی لە ناو قەبارەیەکی بێ دەوڵەتی دانپێنەنراوی سەر پارچەیەک لەم زەوییە، توشی قەیرانێکی جیهانیی تەندروستی وەک کۆرۆنا ئەبێت؛ یا ئەبێت لۆکاڵییانە جڵەو و چارەی بکرێت، یا ئەبێت بە ڕەزم و ڕێتمی جیهانیانە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت.
لەمە زیاتر هەرچییەکی تر، ئیتر خەڵک و خود خەڵاتاندنە. لە ناوەڕاستی مانگی ئازارەوە خەڵک بۆ ماوەی چل ڕۆژ زۆر دڵسۆزانە و هۆشیارانە پابەند بوون و خۆیان کەرنتینە کرد، پاشان مانگێکی ڕەمەزانیش هاتە سەر، جەژنیشی پێوە لکێندرا، شەپۆلە گەورەکەی کۆرۆنایان ڕایی کرد و خۆیان لە مەترسییە گەورەکە پاراست. ئەگەر لەنێوان خەڵک و حکومەت دادوەری بکرێت، خەڵک زۆر پابەند بوون بە ئەرکەکانی خۆیان. نزیکەی سێ مانگ خەڵک خۆی ترازانبوویەوە ماڵەوە، خۆیان و خەڵکیشیان لە ئافاتەکە پاراست. ئەی حکومەت چی کرد؟، موچەی دا، خزمەتگوزاری پێشکەش کرد، هاوسەنگی ئابووریی خەڵکی ڕاگرت؟، بێ گومان نەخێر. لەم قەیرانە جیهانییە، کابینەی نۆیەم نەک جیهانییانە مامەڵەی نەکرد، بەڵکو لۆکاڵییانەی پۆلیسیانە و ئاسایشییانە لەگەڵ دۆخەکەدا بەرخوردی کرد. میللەت لە نێوان مردن بە نەخۆشی کۆرۆنا یا مردن لە برسا؛ کرۆناکەی هەڵبژارد، چونکە؛ حکومەت وەک وڵاتانی دونیا نەک هاوکاریی دارایی بژێوی دابین نەکرد بەڵکو موچەی ئەو چەند مانگەشی بۆ مسەوگەر نەکردن.
ئیتر مەرگێک بە نەخۆشی کۆرۆنا کە قابیلی چارەیە، هەڵبژارد نەک مەرگێک بە برسییەتی و ڕیسوابوونیان لە بەردەم هاوسەر و منداڵ و خاوەن ماڵ و دوکان و قەرزارەکانیاندا. کەسێک کە هەر بەوە ئەژی کە ئەو ڕۆژە پەیدای ئەکات، لە نێوان ئافات و برسیەتی، ناچارە ئافاتەکە هەڵبژێرێت، چونکە بەلایەنی کەمەوە ئەمە دەردێکی جیهانییە، بەڵام برسییەتی دۆخێکی تاکەکەسی و خێزانییە کە بەرگەگرتنی ئەوەندە سەختە کە بۆی هەیە مرۆڤ بەرەو تاوان و هاری بەرێت.
کورد ئەڵیت؛ برسییەتی ڕەگی هاری پێوەیە، و کاسەی پڕ ئاشتی ماڵە، کە برسیت بێت و کاسە پڕ نەبێت بێگومان چاوەڕێی هاری و جەنگ ئەبێت بکرێت. لە ئەمریکا پۆلیسێک بە کارێکی ناڕەوا، هەموو ئەمریکای ڕژانە سەر شەقام و داوای دادپەروەرییان بەرز کردەوە، سەرەڕای بوونی چڕی کۆرۆناش. ئەوەتا دوێنێ بە سەدان کەس ڕژانە مەیدانی دامی ئامستردام، لە دژی ڕووداوەکە ی ئەمریکا، کە من دڵنیام بۆ ولاتانی دیکەی یەکێتیی ئەورپاش تەشەنە ئەکات.
ئیتر میللەتانی دونیا بەرگەی داپڵۆسین و توندووتیژی دەسەڵات و پۆلیس ناگرن، ئیدی دوای کۆرۆنا جیهان و بەروبوومەکەی هەر بۆ دەسەڵاتداران نییە و نابێت، بەڵکو میللەت و خەڵکیش خاوەنییەتی. ئەمە گۆڕانکارییە مەزنەکەیە کە ئەبێت دوای کۆرۆنا ڕووبدات، کە جیهان و خێروبێرەکەی هی هەمووانە نەک تاقمێک و بنەماڵەیەک و حکومەتێک.
کابینەی نۆی حکومەتی هەرێم، کە سەرۆک حکومەتەکەی و وەزیری ناوخۆکەشی، کەسانی پسپۆر و قاڵبووی پاراستن و ئاسایش و پۆلیسیین، کاتێک کە بۆ خەڵک ئەدوێن، وا ئەزانن بۆ خەڵکانی زیندانی ئەدوین و سزا و یاسا و چاوسوورکردنەوە، تاکە میتۆدی پەیامەکانیانە. خەڵک بە حکومەتێکی دیموکراسی و ئازادی وەک ئەمریکا ڕازی نییە کە دەسەڵات ئەداتە دەست پۆلیسێک، کە مرۆڤێک بکوژێت، ئەی ئەگەر لە حکومەتێکی نادیموکراسی و نائازادیدا بژیت و دەسەڵاتەکەش خۆی پۆلیسی بێت؛ چاوەڕێی چی لێ ئەکرێت؟.
48 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Monday, June 1, 2020
زیاتر
هزری سیاسیی كوردی
ئاراز رەمەزان
ئــــــــــاه ونـــــــزولـــــــەی مــەولــــەوی
حەبیب محەمەد دەروێش
(یەکێتیی) نوێ و کۆسپەکانی بەردەم نوێبوونەوە
نیاز سەعید عەلی
ژنان لە نێوان خواستی بەشداریی سیاسی و بەربەستەكاندا
شاناز هیرانی
بۆچی شەپۆلی كۆرۆنا، لە کەناری سلێمانی لەنگەری گرت؟
د. زاهیر سوران
پسپۆری نه‌خۆشییه‌ درمییه‌كان و گشتییه‌كان، سلێمانی
پەیوەندی نێوان مرۆڤ و ژینگەکەی دەبێ چۆن بێت؟
د. مه‌دیحه‌ سۆفی*
خۆرهەڵاتی ناوەڕاست لە گێژاودایە
نووسینی: مەها یەحیا
وەرگێرانی: حسێن ئەحمەد حسێن
هەوڵێک بۆ نزیکبوونەوە لە ئیکیگای
ڕازی یابانی بۆ تەمەنێکی درێژی بەختەوەرئامێز
ئا: هەرێم عوسمان*
ئەنجومەنی دادوەری دەبێ یاسا جێبەجێ بکات
حاكم شێخ له‌تیف
دورکەوتنەوەی کۆمەڵایەتیی سەرکردەکان لە خەڵک لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست
مایكل رۆبن
بە رۆژوبون لە مەعریفە!
د. سه‌ردار عه‌زیز
چاوپێکەوتن لەگەڵ نوام چۆمسکیی لەبارەی پەتای ڤایرۆسی کۆڕۆنا
چاوپێكه‌وتن: كریس بڕووكس
وەرگێڕانی: سەنگەر حەسەن
لێكەوتە ئابوورییەكانی ڤایرۆسی كۆرۆنا
ئەكیرا كاوامۆتۆ
بژاردە قورسەكانی خوێندن لە سایەی پەتای كۆڤید 19
د.سەڵاح عەزيز
تا ئێستا یەكلانەبووتەوە كۆرۆنا سەربەچ حزبێكە؟
محەمەد نوری
سۆشیالیزم‌و جۆرەکانی
نوسینی :ریچارد داگەر و تێرنس بۆڵ
لەئینگلیزیەوە: دانا نازەنین
سامانی ئاو وەکو فشارێکی سیاسی
د. مه‌دیحه‌ سۆفی*
تۆڵەی دەوڵەتی رووخاو بە قۆستنەوەی لێكەوتەكانی كۆرۆنا*
چاكسازیی ڕاگوزەر
هەردی مەهدی میکە
“غەزای ڕەمەزان” وەك وێستگەیەكی دەركەوتنەوەی داعش
یاسین تەها
بۆچوونی یۆرگن ھابرماس سەبارەت بە كۆرۆنا
و: هەورامان فەریق
هەڵوەشاندنەوەی هەرێمی کوردستان یان کەمکردنەوەی دەسەڵاتەکانی بەپێی دەستوور
سەرکەوت جەلیل
گرنگى عەفرین بۆ کورد و تورکیا لە ڕووى سەربازیى و سیاسیەوە
نوسینی: د.ئومێد رفیق
دەسەڵاتی پێترۆدۆلاری کوردی و نەفرەتی نەوت
د. دارا محەمەد
ھەولێر لە بەغدا و بەغداش لە کەنداو
سەربەخۆیی بە کێ دەکرێت
حەسەن هەمزە
بکەری مێژوویی تاكڕەو!
رزگار عومەر
لامەرکەزیەت یان فیدراڵیەت بۆ ناوچەی سلێمانی
حەبیب محەمەد جاف
بە تەنیا لە دەرەوەی مێژوودا
کامەران قازی
رێكخراوی ته‌ندروستی جیهانی، متمانه‌ و چاره‌نووسی نادیار!
د .زاهیر سوران، پسپۆری نه‌خۆشییه‌ درمییه‌كان و گشتییه‌كان ، سلێمانی.
بیرکردنەوەی ڕەخنەیی
لەشکر قادر ڕەسوڵ
کۆرۆنا و دەستەخوشکەکانی لەبەرەبەیانی ھەزارەی سێیەمدا:
وریا ئەحمەد
بڕیارێكی نا به‌رپرسانه، زیانێكی فره‌ مه‌ترسیدار
د. زاهیر سوران پسپۆڕی
نه‌خۆشییه‌ درمییه‌كان و گشتییه‌كان ، سلێمانی .
گرفتی بوونی خراپە لە فەلسەفەدا
دلشاد عبدالرحمان
کۆمەڵگە لە کوێ پەروەردە دەبێت؟
عەبدوڕەحمان ئەحمەد وەهاب
لە غیابی مەعنەویەتدا جیهان ڕووبەڕووی كارسات دەبێت
سەلمان نادر
پەیوەندی نێوان خۆپیشاندان و گەنجان: ئاگادارکردنەوەیەک بۆ دەستەڵات
ڕێبوار ڕەوف ساڵەح
ئەو چیرۆکانەی دەبێت بزانرێن
(بە دیدار شادبوونی کوردۆلۆژی مەزن تۆفیق وەھبی)
محەمەد ئەمین پێنجوێنی
گەڕانەوە بۆ سەرەتاکان: پەیمانی کۆمەڵایەتیی
مەریوان وریا قانع
ژەنەڕاڵی پاییز، شیعری "ئێوارەی پاییز"ی بۆ کێ نووسیوە؟
بەرزان هەستیار
مەم و زین:
بەردی بنچینەی ناسنامەی کوردە،
وەک خەیاڵێکی نادیار نەتەوە و دەوڵەت نمایش دەکا
عەلی ئەلشامی
وەرگێڕانی:فەریاد فازیل
مزگه‌وته‌كانیان بۆ بكه‌نه‌وه‌
ئیسماعیل حمە ئەمین
ئالنگاریكردنی (چالێنجی) قەرزەكانی حكومەت
د. نیاز نەجمەدین
بۆ مێژوو.. یادەوەری و دوو بەسەرهات..!!
سەلام سابیر
کاشکا کاسپەر (Casper) بوومایە!
ماجد خەلیل
ئایا ئەو کونەی لە چینی ئۆزۆندا هەبوو هێشتا ماوە؟
ئا: دیارکۆ جەلال
برینی (زۆرینە)ی پەرلەمانی و جوڵەی بەرەنگاربوونەوە!
عەدالەت عەبدوڵڵا
ڤایرۆسی کۆرۆنا و سەرمایە و سیستم
د.دارا محەمەد
پێشنیارێک بۆ گۆڕینی حوکمداری لەهەرێمدا
حەبیب محەممەد دەروێش
چى بكه‌م؟ ئیتر كولتووره‌
د. تۆڵە فەرەج
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010