کاشکا کاسپەر (Casper) بوومایە!
ماجد خەلیل

یەکێک لەو کارتۆنانەی کە هەمیشە خەیاڵمی خوێڕی کردبوو، کارتۆنی کاسپەر یان کاسپێر بوو. خەیاڵم وەک زاڕۆیەکی هاروهاجی لاکۆڵان، دەبرایە دەرێ و نەک بانگی ئێوارێ، هیچ کات نەدەهاتەوە کاسەی کولبە ئەحزانەکەی کەللەی سەرم.
کاسپێر بە کەیفی خۆی، خەیاڵمی کەمەندکێش دەکردوو نەیدەهێشت تاوێ بێتەوە ماڵێ، کاسپەر هاوڕێیەکی خراپی خەیاڵم بوو، جارنەبوو نەمکات بەخۆی و جارنەبوو سەروگوێلاکی کێم بووێ نەیشکێنم و جارنەبوو جانەوەرو جنۆکەئاسا، کێم بویستایە کەتنم پێنەکردایە.
کێم بویستایە فەلاقەم دەکردو لە دوواوە شەقکاریم دەکرد، بەناو دیواری باخ و بێستان و باڵەخانە بەرزەکاندا، بەئەسپایی دەچومە ژوورێ، لەبەردەم گای هارو سەگە دڕو هەراشەکاندا فیفیم لێدەهات و کێچێ میوانم نەبوو. کارتۆنی کاسپێر کارەکتەرێکی خێوئاسای شێوە شەبەحی چکۆلە بوو، رۆحێکی سپیئاساو چکۆلەو میهرەبان بوو، دەیتوانی خۆی ونکات و بەناو داروبەردا دەچووە ژوورێ. هەر هێندەم بیرماوە، تاپۆیەکی سپی و سادەبوو، لەشێوەی شکڵی زاڕۆیەکدا. بەردەوام بەدەم دەوروبەرەوە بوو، کەچی ئەوان لێی تۆقیبوون.
بۆنموونە دایکێک زاڕۆکەی لەناو بوخچەیەکدا بوو، بەکۆڵییەوە توند بەستبووی، داڵە کەرخۆرەیەک پەلاماری زاڕۆکەی دەداو دەیڕفاند، لەم کاتەدا کاسپێر دەهات و زاڕۆکەی دەگەڕاندەوە بۆ دایکی. کارتۆنەکە ساڵی ١٩٦٣ دەستکراوە بە بەرهەم هێنانی. گەلێ چیرۆکی سەیرو سیحراوی دەگێڕێتەوە، کە تێیدا کاسپەر وەک پاڵەوانێک پیشانماندەدرێت.
لەڕاستیدا بیرۆکەی کارتۆنەکە کۆنەو هەڵهێنجراوی خورافەیەکی دێرینەو لەپەرتوکێکدا ساڵی ١٩٣٩ چیرۆکەکانی لە ئەمەریکا چاپکراون.
ئێمە کەمنداڵی هەشتاکانی ناوجەنگی ئێراق و ئێران بووین، ئێواران، دووای ئەوەی (میقداد موراد)ی بێژەر، هەواڵەکانی جەنگ بخوێنێتەوە، لە ماوەی منداڵاندا تەماشای کاسپێرو کوجی و ساسۆکی و جۆنگەرمان دەکرد. کاسپێر، کۆڵێکی توندوتۆڵی پڕ لە خەونی زاڕۆییمان بوو، چی حەسرەت و حەرامکراوەکانی زاڕۆیی بوو، لە خەیاڵی زاڕۆیماندا، گرێی دووخوێنەکەیان دەکرایەوەو رووتی دەکردنەوە، رێک دەیبردینەوە سەر پلێتە پاکژوخاوێنەکەی منداڵبوون.
ئیدی گەر دەستمان بە داری هەنارو هەنجیری حەوشەی دراوسێکەمان نەگەشتایە، بە سانایی، سیحری کاسپێر، خەیاڵی هاردەکردین و بە دارو دیوارا هەڵدەزناین و بە خەیاڵ لێمان دەکردەوەو هیچ نەبووایە دەممان پڕ دەبوو لە ئاو. ئیدی گەر بابمان بایی ئەوە پوڵی نەبووایە پاسکیلێکی سێ تایەمان بۆ بکڕێت، ئەوا بە خەیاڵ دەبووینە کاسپێرو بە نێو دەڕابەی پاسکیل فرۆشەکەدا دەچوینە ژورێ و پاسکیلی دڵپەسەندی خۆمان لێدەخوڕی. هەموو جارێ دەستمدەکرد بەناو پاقلەو لەبلەبیی دەستگێڕەکانداو گوڵەبەڕۆژەو عەمبەربەری خەیاڵم بەلاش و حەلاش بوون.
هەر لە خەیاڵما گوندەی گەڕەک بووم، دەچومە ناو کولانەکان و هێلکەم دەدزی، فەقیانەی پیرەژنەکانم دەکردەوەو ڕوبعییە ئاسنەکانم دەبردن، دەرگای قەفەزی کەوەکانم دەکردنەوەو کەوەکان دەفڕین. زۆرجار بەسەر لمی ڕۆکراوی بەر حەوشەکەماندا، قرچەی نیوەڕوان نەچوومەتە ژورێ، لەوێ لەناو لمەکەدا مشتم دەکردە ماتۆڕو بەناو لمەکەدا لێمدەخوڕی، هاتوهاوارێکم دەنایەوە، گوایە پێم ناوە بە بەنزینا. بەڵێ کاسپێر راهێنانێکی باش بوو بۆ خەیاڵی سەرمان، هەموو ئەو شتانەی دەستمان پێیان رانەدەگەیشت، خەیاڵی کاسپێربوون، بۆیدادەگرتین، هەموو ئەو زاڕۆیانەی دەرەقەتیان نەدەهاتم، بەخەیاڵ دەبوومە کاسپێرو لە دوواوە سەرو شەقم تێهەڵدەدان. دەیانجار بوومەتە کاسپێرو دەستم بردووە بەنێو تەپەدۆری چلورە فرۆشاو چۆڕەم لە چلورەکان بڕیوە، دەیانجار ئەو مامۆستایانەی بە دارێکەوە لەسەرسەرمان رادەوەستان و رەقڕەفتار بوون، لە خەیاڵی پۆلێدا، هەر بەدارەکەی دەستی تا جوڵاون جماندوومن.
بەخەیاڵ بۆینباخەکەیم راکێشاوە، تەنورەکەیم هەڵداوەتەوە، قژیم تێکداوەو پاشقولم لێگرتووەو بۆزم پێوە ژەندوون. ئەو پیرە مێردانەی لە کۆڵانەکەماندا بەڕیز دادەنیشتن و ماتڵی بانگی بەربانگ بوون و مۆڕەیان لەو تۆپە پەڕۆینەی گەمەی زاڕۆییمان دەکرد، خەیاڵم کردومی بە کاسپێرو لەدوواوە جامەدانی یەکبەیەکیانم بەرزکردووەتەوەو دەستم هێناوە بەسەری سافو ڕووشیانداو هێلکە گونیانم گرتوون. بەرەبەرە گەورە بووین، ئیدی عەقڵمان بوویە کاهینێکو سیحری کاسپێربوونی پێ بەتاڵ دەکردینەوە.
بەرە بەرە گەورە بووین، ئیدی کاسپێر نەیدەتوانی تەقە لەدەرگای خەیاڵمان بکات و بۆیبکەینەوە.
بەرەبەرە گەورە بووین، ئیدی کاسپەر کەمکەم سەردانی دەکردین.
چەند جارێ دەبوومە کاسپێرو فڕۆکەوانی ئەو فڕۆکەیەم دەهێنایە خورێ کە هەڵەبجەو هەورامانی بۆردوماندەکرد، دەبوومە کاسپەرو دەستڕێژم دەکرد بەنێو مەجلیسی قیادەی سەورەو سەدامدا، دەبوومە کاسپەرو لە بیرە وشکەکەی حەوشەکەماندا ئاوم دەردەهێنا، دەبوومە کاسپێرو دەچوومە ژووری ئەو کچانەی وەک جەلادێکی دڵڕەق کوچەوکۆڵانی دڵی هەرزەکارەکانیان خوێناوی کردبوو.
بەڵێ ئێستایشی لەگەڵدابێ، هەر بەخەیاڵی کاسپەرەوە، چەندین بانکی پارەی دزراوی ئەم میللەتەم بڕیوە، چەندینجار شۆفێری تەنکەرە نەوتەکانم هێناوەتە خوارێ و ریزە بەرمیلێکی بۆشی گەڕەکێکی وڵوبەو قڕگەم پێپڕکروون. ئێستایشی لەگەڵدابێ دەفتەرو دۆلاری ژێرزەمینەکانم بەکۆڵی خۆم هێناونەتە دەرێ، بەڵێ بردومن بۆ ئەو هەژارانەی لە بەردەم کامێرای دەزگا خێرخوازییە سیاسییەکاندا ریزکراون، کامێراکانم کوژاندووەتەوەو وتوومە وەرن، مافی ئێوە لێرەوەیە. ئێستەشی لەگەڵدابێ هەر ماشینێکی جامتاریک بەخێرایی بەلایدا دابم، بە دەمانچەیەکی چواردەخۆری خەیاڵم لە کەللەیاندا خاڵی کردووەتەوە. چەندین جار داعشم تێکشکاندووە، دەیانجار چوومەتە سەری رەش و کێوماڵی کاخ و کارخانەکانی ئەوێم کردووە. چومەتە ژووری نوستنی ترامپ و کیم یۆنگ و تەنانەت عادل عەبولمەهدیشەوە، بزانم چەند تڕکەنن وەختێ لەپاڵ ژنەکانیاندا بە بیجامەیەکی خەتخەتەوە کولەپەنجیان کردووە.
ئەزانن زۆر سەیرە خەیاڵ، زۆر هیوابەخشە خەیاڵ، زۆرجار چومەتەژووری بەڕێوبەرەکانەوە، ئەوانەی هەمیشە سکرتێرەکانیان دەڵێن: لە کۆبوونەوەدان. رەحمەت لە پێشینان کە گتویانە: شوانە خۆی باشە، سەگەکەی خراپە. لەوێ هەم سکرتێرەکەم داوەتە بەر شەق، هەمیش مۆرو واژۆی بەڕێوبەرەکەم کردووە.
بەڵێ زۆر جار جانتای دکتۆرو مامۆستا ئەفەندییەکانم کردووەتەوە، ئەوانەی وەک رۆبۆت دەچن بەڕێوەو زەڕەیەک رووخۆشی و رەونەقیان لێنابارێ، ئەوانەی بە تڕوعینوانەوە لە ماشین دادەبەزن و وەک فلمەکان دوگمەی چاکەتەکانیان دەکەنەوە، بەڵێ چوم و قرتقرت دوگمەی جانتاکانیانم کردووەتەوەو پرسیارەکانیانم دزیوەو داومەتە دەست خوێندکارە هەژارەکانی بەشی ناوخۆیی و وتومە: پێویست ناکا خۆتان بۆ وەڵامی ئەم پرسیارە بێ مانایانە سەرقاڵ بکەن، وتومە سەعی مەکەن و بچن دوو دێڕ لە کتێبە بەهادارەکان بخوێننەوە!
69 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Sunday, May 10, 2020
زیاتر
برینی (زۆرینە)ی پەرلەمانی و جوڵەی بەرەنگاربوونەوە!
عەدالەت عەبدوڵڵا
ڤایرۆسی کۆرۆنا و سەرمایە و سیستم
د.دارا محەمەد
پێشنیارێک بۆ گۆڕینی حوکمداری لەهەرێمدا
حەبیب محەممەد دەروێش
چى بكه‌م؟ ئیتر كولتووره‌
د. تۆڵە فەرەج
ئــــــــــاه ونـــــــزولـــــــەی مــەولــــەوی
حەبیب محەمەد دەروێش
كۆرۆنا و ژینگه‌
سدیق سه‌عید ڕواندزی
ژنان لە نێوان خواستی بەشداریی سیاسی و بەربەستەكاندا
شاناز هیرانی
مرۆڤبوون له‌ ناو سیستمدا
حسەین لەتیف
پەیوەندی نێوان مرۆڤ و ژینگەکەی دەبێ چۆن بێت؟
د. مه‌دیحه‌ سۆفی*
ئیخوان موسلمین
رزگار شەوکەت
هەوڵێک بۆ نزیکبوونەوە لە ئیکیگای
ڕازی یابانی بۆ تەمەنێکی درێژی بەختەوەرئامێز
ئا: هەرێم عوسمان*
ڕەمەزان و كۆرۆنا
عەلی زەڵمی
دورکەوتنەوەی کۆمەڵایەتیی سەرکردەکان لە خەڵک لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست
مایكل رۆبن
سوێندەکەى هیپۆکرات:
هاوار محەمەد
چاوپێکەوتن لەگەڵ نوام چۆمسکیی لەبارەی پەتای ڤایرۆسی کۆڕۆنا
چاوپێكه‌وتن: كریس بڕووكس
وەرگێڕانی: سەنگەر حەسەن
په‌یوه‌ندییه‌ داراییه‌كانی نێوان هه‌رێم و به‌غدا.. ته‌ونێك له‌ ماڵی جاڵجاڵۆكه
جیهانگیر سدیق
بژاردە قورسەكانی خوێندن لە سایەی پەتای كۆڤید 19
د.سەڵاح عەزيز
ئایا تیشكە سەرو وەنەوشەییەكان ڤایرۆسی كۆڤید-19 لە ناو دەبەن؟
د.خەرمان أكرم فرج*
سۆشیالیزم‌و جۆرەکانی
نوسینی :ریچارد داگەر و تێرنس بۆڵ
لەئینگلیزیەوە: دانا نازەنین
ئایا پەتای کۆڤید-١٩ لە مانگی پێنجدا کۆتایی دێت؟
د. نازک محمد عزیز*
وەرگێڕانی : د. ئازاد حسن فتاح
تۆڵەی دەوڵەتی رووخاو بە قۆستنەوەی لێكەوتەكانی كۆرۆنا*
بەراوردێک لەنێوان ماسکی نەشتەرگەری، ماسکی N95 و ماسکی دەستکرد لەرووی پێکهاتەو توانای پارێزگاریەوە
ئا: د.گوڵستان سیروان*
“غەزای ڕەمەزان” وەك وێستگەیەكی دەركەوتنەوەی داعش
یاسین تەها
ئایا جیهانێکی نائاسایشتر بەڕێوەیە؟
نیگار نادر
هەڵوەشاندنەوەی هەرێمی کوردستان یان کەمکردنەوەی دەسەڵاتەکانی بەپێی دەستوور
سەرکەوت جەلیل
تیشکی له‌یزه‌ر و خێراترین شێوازی تێستی ڤایرۆسی کۆرۆنا کۆڤید ١٩
ئا:د.عبدالقادر گلۆمانی*
دەسەڵاتی پێترۆدۆلاری کوردی و نەفرەتی نەوت
د. دارا محەمەد
ئاو لە ململانێی دەستەڵاتخوازیی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا
مەدیحە سۆفی
سەربەخۆیی بە کێ دەکرێت
حەسەن هەمزە
تێگەشتن لەم دابەزینەی نرخی نەوت (هەموو نەوتێک نەبووە بە بەلاش)
پێشەوا
لامەرکەزیەت یان فیدراڵیەت بۆ ناوچەی سلێمانی
حەبیب محەمەد جاف
عەشق نیشانەی بوونی ڕۆحە
دیدار لەگەڵ ئازاد قەزاز
ئا: هەرێم عوسمان
رێكخراوی ته‌ندروستی جیهانی، متمانه‌ و چاره‌نووسی نادیار!
د .زاهیر سوران، پسپۆری نه‌خۆشییه‌ درمییه‌كان و گشتییه‌كان ، سلێمانی.
ڕۆح لە خواوە سەرچاوە دەگرێت
دیدار لەگەڵ مامۆستا نەبەز هەورامی
ئا: هەرێم عوسمان
کۆرۆنا و دەستەخوشکەکانی لەبەرەبەیانی ھەزارەی سێیەمدا:
وریا ئەحمەد
فەلسەفە ناگاتە یەقین
دیدار لەگەڵ مامۆستا حەسەن هەمزە
ئا:هەرێم عوسمان
گرفتی بوونی خراپە لە فەلسەفەدا
دلشاد عبدالرحمان
كۆرۆنا و بەرهەمهێنانەوەی دوو ڕەگەزە بنەڕەتیەكەی شوناسی كوردی
هیوا تاوگۆزی*
لە غیابی مەعنەویەتدا جیهان ڕووبەڕووی كارسات دەبێت
سەلمان نادر
ململانێ ئەستەمەکان لە عێراق و هەرێمى کوردستان*
توێژەران: د.یوسف گۆران، د.ئومێد رفیق فتاح، د.عابد خالد رسول، د.هەردى مهدى میکە، م.یاسین طه محمد
ئەو چیرۆکانەی دەبێت بزانرێن
(بە دیدار شادبوونی کوردۆلۆژی مەزن تۆفیق وەھبی)
محەمەد ئەمین پێنجوێنی
هزری سیاسیی كوردی
ئاراز رەمەزان
ژەنەڕاڵی پاییز، شیعری "ئێوارەی پاییز"ی بۆ کێ نووسیوە؟
بەرزان هەستیار
هیچ خەبات و مافێک بە گرینگتر و ڕەواتر لە سەروەری سیاسی بۆ کورد نازانم
د.ئەحمەد محەمەد پور
مزگه‌وته‌كانیان بۆ بكه‌نه‌وه‌
ئیسماعیل حمە ئەمین
کیمیای ناوکی!
دیارکۆ جەلال
بۆ مێژوو.. یادەوەری و دوو بەسەرهات..!!
سەلام سابیر
"شاکاری هێمن"
کەمال حاجی محەمەدی
ئایا ئەو کونەی لە چینی ئۆزۆندا هەبوو هێشتا ماوە؟
ئا: دیارکۆ جەلال
دەروێــــش لای حـــــــــافــزی شــــــیــــــــرازی
حەبیب دەروێش
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010