هزری نوێخوازانه‌ له‌ شیعری بێكه‌سدا
سه‌دیق سه‌عید رواندزی

یه‌كێك له‌و تایبه‌تمه‌ندیانه‌ی,ئه‌زموونی شیعری بێكه‌س,له‌ ئه‌زموونی شیعری شاعیره‌ هاوته‌مه‌نه‌كانی، تاڕاده‌یه‌كی زۆر جیاده‌كاته‌وه‌,ئه‌و كاركردنه‌ هزریه‌یه‌ كه‌ بێكه‌س له‌ دووتوێی شیعره‌كانیدا به‌رجه‌سته‌ی كردوه‌.به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌كه‌م شیعری ئه‌و شاعیره‌ هه‌یه‌,تیایدا هه‌وڵی هوشیاركردنه‌وه‌ی تاك‌وكۆمه‌ڵگه‌نه‌دات.به‌شێكی سه‌ره‌كی گوتاری شیعری ئه‌و شاعیره‌,هه‌ڵَگری ئه‌و بنه‌ما هزریه‌ نوێخوازانه‌ن,كه‌ هزری مرۆڤ ڕووه‌‌وپێشكه‌وتن‌وڕۆشنگه‌ری‌ونوێخوازی ئاراسته‌ ده‌كه‌ن‌و له‌ په‌راوێزی ئه‌مه‌شه‌وه‌ هه‌وڵی هوشیاركردنه‌وه‌ی تاكه‌كان ده‌دات.واته‌ گوتارو په‌یامی شیعری بێكه‌س,ده‌كرێ بڵێین, په‌یامێكی هزری‌وده‌روونی,هاوكات كۆمه‌ڵایه‌تی‌و په‌روه‌رده‌ییشه‌.چونكه‌ هه‌میشه‌ هانی تاكه‌كان ده‌دات,بۆ پێشكه‌وتن‌و هوشیاربوونه‌وه‌وژیانێكی نوێتر.به‌ شێكی كه‌می ئه‌و شیعرانه‌ی لێده‌رچێت,كه‌ تیایدا بێكه‌س وه‌ك كاردانه‌وه‌یه‌كی ده‌روونی به‌رامبه‌رعیلم‌ومه‌عریفه‌ نووسیویه‌تی وه‌ك( تف له‌ عیلم‌و سه‌نعه‌ت‌و سه‌دكاره‌با)ده‌نا زۆربه‌ی شیعره‌كانی كاركردنه‌ له‌ سه‌ر چه‌مكه‌كانی وه‌ك:_(عیلم,خوێنده‌واری,كار,سه‌رمایه‌,یه‌كسانی نێوان ژن‌و پیاو,پێشكه‌وتن,كاركردن)تا ده‌گاته‌ هاتنه‌وه‌ به‌ گژهزری لاهوتیانه‌و ئایینی.بێگومان هه‌موو ئه‌مانه‌ش به‌رهه‌می هزرێكی كراوه‌ن بۆژیان,نه‌ك سۆز‌وڕۆمانسیه‌ت.به‌ومانایه‌ی ئه‌و چه‌مكانه‌ی بێكه‌س له‌ شیعره‌كانیدائاماژه‌یان پێده‌كات,به‌رهه‌می بیركردنه‌وه‌یه‌كی ڕاسیۆنالین,نه‌ك سۆزگه‌رایی,وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ به‌شێكی زۆری شیعری كوردی ده‌یبینین.بۆنموونه‌:بێكه‌س نایه‌ت وه‌ك گۆرانی شاعیرئه‌و هه‌موو كاره‌ له‌ سه‌ر سر‌ووشت‌وجوانی‌و ڕۆمانسیه‌ت بكات.به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ به‌ لكو هه‌میشه‌ باس له‌ زانست‌و خوێنده‌واری‌وكاركردن‌و یه‌ كسانی نێوان ژن‌و پیاوده‌كات،كه‌ به‌ روونی له‌ شیعره‌كانیدا ڕه‌نگیداوه‌ته‌وه‌.ئه‌مه‌ش ئاماژه‌یه‌كه‌ بۆ ئه‌وه‌ی كه‌بێكه‌س هه‌ر ته‌نها شاعیرێك نه‌بوه‌.به‌لكو خاوه‌نی هزرێكی كراوه‌و تێڕوانینێكی زانستی‌و نوێخوازانه‌ش بوه‌ بۆ ژیان.هه‌ر ئه‌مه‌ش بێكه‌س له‌ شاعیرانی تر تاڕاده‌یه‌كی زۆر جیا ده‌كاته‌وه‌.چونكه‌ ئه‌گه‌ر له‌ ئه‌زموونی شیعری شاعیرانی تردا,سۆزورۆمانسیه‌ت‌وسرووشتگه‌رایی بنه‌ماكانی ئه‌زموونی شیعری بن,ئه‌وا له‌ ئه‌زموونی بێكه‌سدا,به‌پێچه‌وانه‌وه‌هزرگوتاری سه‌ره‌كی به‌شێكی زۆری شیعره‌كانه‌. به‌و مانایه‌ی ئاماژه‌كردنه‌ بۆ هه‌موو ئه‌و چه‌مك‌ودیاردانه‌ی په‌یوه‌ستن به‌ ئه‌قڵه‌وه‌.واته‌ ئه‌قڵ ڕۆڵی بنچینه‌یان تیادا ده‌بینێت.یاخود به‌ ده‌ربڕینێكی تر كه‌ ده‌بێ له‌ پشت ئه‌و چه‌مكانه‌وه‌,دیدگایه‌كی ئه‌قڵانی بوونی هه‌بێت.بێكه‌س به‌و پێیه‌ی قوتابیه‌كی زیره‌ك بوه‌و هه‌موو سالێك به‌ پله‌ی یه‌كه‌م ده‌رچوه‌و,دواجاریش ده‌بێته‌ مامۆستاو قوتابخانه‌یه‌ك ده‌كاته‌وه‌,كه‌ له‌ زیندان دێته‌ ده‌ره‌وه‌,بۆ ئه‌وه‌ی ببێته‌ مامۆستاووانه‌ی تیا بڵێته‌وه‌,ئیدی ئه‌مه‌ وایكردوه‌,هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ مرۆڤێكی هوشیارو بیر كراوه‌بێت‌وبه‌ تێڕوانینێكی نوێخوازانه‌وه‌ بڕوانێته‌ دیارده‌كانی ژیان‌و ده‌وروبه‌ر. بۆیه‌ ئه‌گه‌ر به‌وردی سه‌رنج له‌ شیعره‌كانی بده‌ین,ده‌بینین ناوه‌رۆكی به‌ شێكی زۆری شیعره‌كانی,په‌یوه‌ستن به‌ بنه‌ما هزریه‌كانه‌وه‌.لێره‌وه‌ش بێكه‌س وه‌ك شاعیرێك,دركی به‌و لایه‌نانه‌ی ژیان كردوه‌,بۆیه‌ شه‌ له‌ دنیابینی خۆیدا ڕه‌نگیداوه‌ته‌وه‌,دواجاریش وه‌ك گوتارێكی شیعری,له‌ ده‌قه‌كانیدا به‌ رجه‌سته‌ی كردوه‌.بۆنموونه‌:له‌ زه‌مه‌نێكدابێكه‌س هانی ژنی كورد ده‌دات,كه‌ په‌چه‌ی شه‌رم فرێبدات,كه‌ قۆناغێكی دواكه‌وتووی ژیاری‌ومێژووی‌و كۆمه‌ڵایه‌تی بوه‌,له‌و سه‌رده‌مه‌دا,كاركردن بۆ پرسێكی كۆمه‌ڵایه‌تی‌و هزری له‌و شێوه‌یه‌, ئه‌گه‌ر هه‌ڵگری هزرێكی نوێخوازانه‌ نه‌بێت چ مانایه‌كی تری ده‌بێت؟بێكه‌س دیاره‌ له‌ تێڕوانین‌و بیركردنه‌وه‌ی خۆیدا,بڕوای به‌مافه‌كانی ئه‌و ڕه‌گه‌زه‌ هه‌بوه‌،هاوشێوه‌ی ره‌گه‌زه‌كه‌ی تر.له‌كاتێكدا ئه‌و سه‌رده‌مانه‌,سه‌رده‌می دواكه‌وتوویی كۆمه‌لگه‌ به‌ گشتی‌و ڕه‌گه‌زی مێ به‌ تایبه‌تی بوه‌.كه‌چی له‌ قۆناغێكی وادا,بێكه‌س هه‌وڵی به‌ رجه‌سته‌كردنی یه‌ كسانی نێوان ژن‌و پیاو ده‌دات.پرسیار ئه‌وه‌یه‌,مرۆڤێك چۆن ده‌توانێت,به‌ شێوه‌یه‌كی یه‌ كسان بڕوانێته‌ ڕه‌گه‌زی نێر‌و مێ,ئه‌گه‌ر بڕوای پێ نه‌بێت؟وێرای ئه‌مه‌ش یه‌ كسانی نێوان ژن‌و پیاو هه‌رگیز به‌ رهه‌می ئه‌قڵێكی دواكه‌وتوو خێله‌كی‌وداخراو نییه‌.به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ به‌لكو ئه‌م دنیابینیه‌, به‌رهه‌می ئه‌قڵێكی كراوه‌و ڕۆشنگه‌رانه‌یه‌.مرۆڤ ئه‌و كاتانه‌ هه‌وڵی یه‌كسانی نێوان هه‌ردوو ڕه‌گه‌زه‌ جیاوازه‌كه‌ ده‌دات، كه‌ خۆی بروای پێی هه‌بێت‌و كاری بۆ بكات.بۆیه‌ ناشێ بێكه‌س، له‌ شیعره‌كانیدا، هه‌وڵی یه‌ كسانی نێوان ژن‌و پیاو بدات، ئه‌گه‌ر له‌ بنه‌ره‌تدا،خۆی باوه‌ری به‌و یه‌كسانیخوازیه‌ نه‌بێت.به‌ تایبه‌تیش كه‌ هه‌موومان ده‌زانین، بێكه‌س به‌ پیشه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیانه‌ مامۆستا بوه‌و بێگومان مامۆستاش، له‌و كات‌و سه‌رده‌مه‌ دواكه‌وتوو خێڵه‌كیانه‌دا،وه‌ك پێشه‌نگێك‌وڕۆشنبیرێك سه‌یر كراوه‌.ئه‌مه‌ش راسته‌و خۆ كاریگه‌ریه‌تی له‌ سه‌ر دنیابینی گوتاری شیعری بێكه‌س هه‌بوه‌.وێرای ئه‌مه‌ش له‌وهه‌ڵومه‌رجه‌ی بێكه‌س تیایدا ژیاوه‌، كه‌ له‌رووی مێژووییه‌وه‌ ده‌كه‌وێته‌ زه‌مه‌نی نێوان نیوه‌ی یه‌كه‌می سه‌ده‌ی رابردوو،له‌ڕووی كۆمه‌ڵایه‌تی‌و ژیاریی‌و پێشكه‌وتنه‌وه‌،كۆمه‌لگای كوردی له‌ ئاستێكی دواكه‌وتوو دابوه‌.راسته‌ له‌و كاته‌دا،چه‌ندین رۆژنامه‌و گۆڤار‌وبڵاوكراوه‌ بوونیان هه‌بوه‌.به‌ڵام به‌مانا سۆسیۆلۆژیه‌كه‌ی،كۆمه‌لگای كوردی كۆمه‌لگایه‌كی كراوه‌و ڕاسیۆنالی نه‌بوه‌.به‌ تایبه‌تیش كه‌ سه‌رنج له‌ به‌شێكی زۆری شیعره‌كانی بێكه‌س ده‌ده‌ین،ده‌بینین خودی شیعره‌كانی گه‌واهین بۆ ئه‌و واقیعه‌.چونكه‌ گوتاری شیعره‌كان هه‌وڵدانه‌ بۆ رۆشنكردنه‌وه‌ی كۆمه‌لگه‌وهوشیار كردنه‌وه‌ی تاكه‌كان‌وكاركردن له‌ سه‌ر چه‌مكه‌كانی زانست‌وخوێنده‌واری‌و زانیاری‌ویه‌كسانی نێوان نێر‌ومێ‌وبوه‌.ئه‌مه‌ش ده‌ریده‌خات،كه‌له‌و زه‌مه‌نه‌ی بێكه‌سی شاعیر تیایدا ژیاوه‌،چه‌ندین ترادیسیۆنی دواكه‌وتوو،بیری خێڵه‌كی‌وئایینی بوونی هه‌بوه‌.بۆیه‌ هه‌وڵی بێكه‌س له‌ شیعره‌كانیدا له‌ ئاستی یه‌كه‌م هه‌وڵدانه‌ بۆ هوشیار كردنه‌وه‌ی مرۆڤه‌كان‌وگرنگیدان به‌ زانست‌و زانیاریی‌و هه‌موو ئه‌و دیاردانه‌ی كۆمه‌لگه‌ پێشده‌خه‌ن.بۆیه‌ ده‌بینین له‌ چه‌ندین شیعردا، ئه‌و په‌ یامه‌ ده‌گه‌یه‌نێت.بۆنموونه‌ بێكه‌س له‌ یه‌كێ له‌ شیعره‌كانیدا ده‌ڵێ:_
به‌سیه‌تی ئه‌م فیكره‌ پیسه‌..
غه‌فله‌ت‌ونووستن به‌سه‌..
سه‌یری ئه‌قوامی غه‌رب كه‌ن..
كه‌شفی ناو ئاسمان ئه‌كا...
هه‌ڵبه‌ته‌ بێكه‌س وه‌ك شاعیرێك، ئاگاداری پێشكه‌وتنه‌كانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی مرۆڤایه‌تی‌و به‌ تایبه‌تیش خۆر ئاوا بوه‌، بۆیه‌ له‌ شیعردا ئاماژه‌یان پێده‌دات.ناشێ بێكه‌س ئاگاداری پێشكه‌وتنه‌كانی ئه‌قوامی غه‌رب نه‌بێت‌و باسیشیان بكات.ئه‌مه‌ له‌لایه‌ك، له‌لایه‌كی تره‌وه‌، مه‌به‌ستی بێكه‌س له‌و ئاماژه‌ پێكردنه‌ هه‌ر ته‌نها له‌وێدا كۆتایی نایه‌ت، كه‌ ئه‌قوامی غه‌رب كه‌شفی نێو فه‌زا ده‌كه‌ن، به‌و مانایه‌ی هێنده‌ پێشكه‌وتوون.له‌ پاڵ ئه‌مه‌دا مه‌رام‌و مه‌به‌ستی سه‌ره‌كی‌وڕاسته‌ قینه‌ی بێكه‌س له‌و ئاماژه‌ پێكردنه‌ی كۆمه‌ لگه‌ی رۆژئاوا، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ كوردیش چاو ببرێته‌ ئه‌وان‌وهاوشێوه‌یان گرنگی به‌ زانست‌و پێشكه‌وتن‌وبیركردنه‌وه‌ بدات.چونكه‌ سه‌ره‌نجام هه‌ر ئه‌مانه‌كۆمه‌لگه‌ پێشده‌خه‌ن.وێرای ئه‌مانه‌ش ده‌شێ له‌ په‌راوێزی ئه‌و كۆپڵه‌ شیعریه‌ی بێكه‌سدا، واقیعی كۆمه‌ڵایه‌تی‌وهزری كۆمه‌لگای كوردی له‌و سه‌رده‌مدا بخوێنینه‌وه‌.چونكه‌ ئاماژه‌كردن به‌(غه‌فڵه‌ت)‌و(نووستن)‌و(فیكری پیس)،ئه‌و ڕاستیه‌ ده‌رده‌خه‌ن،كه‌ كۆمه‌لگای كوردی له‌و كاتدا گیرۆده‌ی ئه‌قڵیه‌تێكی دواكه‌وتووی ئایینی‌و چه‌ندین دیارده‌ی خێڵه‌كی بوه‌.ته‌نانه‌ت رێگه‌ نه‌دراوه‌ كچانیش بچنه‌ خوێندنگاكان‌وبخوێنن.له‌و سه‌رده‌مه‌دا، هه‌ژموونی ئایینی زاڵبوه‌ به‌ سه‌ر كۆمه‌لگادا.بۆیه‌ بێكه‌س واقیعی ئه‌و سه‌رده‌مه‌مان،به‌ فیكری پیس پێده‌ناسێنێت.گه‌رچی دیاریش نییه‌ مه‌به‌ست له‌و فیكره‌ پیسه‌ چیه‌ كه‌ بێكه‌س باسیده‌كات.به‌ڵام گومان له‌وه‌ دانیه‌ كه‌ فیكرێك بوه‌،ڕێگر له‌ پێشكه‌وتن‌وكرانه‌وه‌وژیاریبوونی كۆمه‌لگای كوردی له‌و كاته‌دا.تاكو ئه‌و فیكره‌ پیسه‌ش بمێنێ، كۆمه‌لگه‌ پێشناكه‌وێت.بۆیه‌ ئه‌گه‌ر كورد ده‌یه‌وێت،هاوشێوه‌ی ئه‌قوامی غه‌رب،كه‌شفی ناو ئاسمان بكا،ده‌بێ ته‌ماشای ئه‌وان بكات‌وفیكری پیس به‌لاوه‌ بنێت.فیكری پیسیش به‌لاوه‌ نانرێت،ئه‌گه‌ر كۆمه‌لگه‌ له‌ نووستن‌وغه‌فڵه‌ت رزگاری نه‌بێت.هه‌ڵبه‌ته‌ رزگاربوونیش له‌و دیارده‌ دواكه‌وتووانه‌،به‌ بێ رابوون‌وهوشیاركردنه‌وه‌ی تاكه‌كان ده‌سته‌به‌ر نابێت.كه‌واته‌ سه‌ره‌تای ئه‌و دیارده‌ نوێیانه‌، به‌ رزگاربوون له‌ ترادیسیۆنه‌ دواكه‌وتووه‌كان ده‌ست پێده‌كات كه‌ نووستن‌و غه‌فله‌ت، به‌ شێكن لێی.چونكه‌ چ كرداری نووستن،چ غه‌فڵه‌تیش دواجار كردارێكن،ئه‌قڵ تیایاندا هیچ ڕۆلێكی نییه‌.ئه‌گه‌ر ئه‌قڵگه‌راییش له‌ خوێنه‌وه‌ی دیارده‌كانی ژیاندا، بوونی نه‌بێت،بێگومان ئه‌وسات مه‌ حاڵه‌ ئه‌و كۆمه‌لگایه‌ پێشبكه‌وێت.لێره‌وه‌ش ئه‌گه‌ر سه‌رنج له‌و شیعره‌ی بێكه‌س بده‌ین، ده‌بینین راسته‌وخۆ له‌ هه‌نگاوی یه‌كه‌مدا پێمان ناڵێت،سه‌یری ئه‌قوامی غه‌رب بكه‌ین.به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، سه‌ره‌تا داوا له‌ كۆمه‌لگه‌ ده‌كات نووستن‌و غه‌فله‌ت وه‌لابنێن، ئه‌و كات سه‌یری خۆر ئاوا بكه‌ن. ئه‌مه‌ش ئه‌و ده‌لاله‌ته‌ ده‌گه‌یه‌نێت,كه‌ به‌بێ ئاماده‌یی هزر له‌ ژیانی مرۆڤه‌كاندا، پێشكه‌وتنه‌كان‌وگۆرانكاریه‌كان‌وداهێنانه‌كان نایه‌نه‌دی. هه‌موو ئه‌م دیاردانه‌ش ،ئه‌قڵ ڕۆلێكی سه‌ره‌كی ده‌بینێ‌ له‌ سه‌رهه‌ڵدانیان.بۆیه‌كاتێ‌ كۆمه‌لگایه‌ك تاكه‌كانی گیرۆده‌ی نووستن‌و غه‌فڵه‌ت ده‌بن,ناتوانن پێشبكه‌ون.چونكه‌ هه‌موو پێشكه‌وتنێك به‌ر مه‌بنای ئه‌قڵێكی زانستی‌و ره‌خنه‌یی‌و نوێخوازیه‌.كه‌ ئه‌مه‌شه‌ مه‌به‌ ستی سه‌ره‌كی بێكه‌س له‌ به‌شێكی زۆری شیعره‌كانیدا.وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ شیعرێكی دیكه‌یدا ده‌ڵێت:_
عاله‌م شه‌وورۆژ واله‌فه‌رمانه‌...
فه‌رقی نێر‌ومێ نییه‌ بیزانه‌...
له‌و ده‌ربڕینه‌ شیعریه‌دا,بێكه‌سی شاعیر په‌ یامی یه‌كسانی نێوان هه‌ردوو ڕه‌گه‌زه‌كه‌,له‌ شیعردا ئاراسته‌ی كۆمه‌لگه‌ ده‌كات.كاركردن بۆ مافه‌كانی ژن‌وهه‌وڵدان بۆدادپه‌روه‌ری له‌ گه‌ڵ ڕه‌گه‌زه‌كه‌ی تردا,به‌رهه‌می ئه‌قڵێكی نوێخوازانه‌یه‌.چونكه‌ له‌و كاتانه‌دا نێر‌ومێ هیچ جیاوازیه‌كیان نابێت,كاتێ‌ له‌ سه‌ربنه‌مای مرۆڤبوون سه‌یرمان كردن,نه‌ك له‌ سه‌ر بنه‌مای ڕه‌گه‌ز.واته‌ به‌ر له‌وه‌ی سه‌یری مێ بكه‌ین وه‌ك ڕه‌گه‌زێكی جیاوازله‌ نێر له‌ رووی بایۆلۆژیه‌وه‌،ده‌بێ وه‌ك مرۆڤ سه‌یری بكه‌ین.كاتێكیش وه‌ك مرۆڤ سه‌یرمان كرد،بێگومان ئه‌و سات هیچ جیاوازیه‌كی نابێت،له‌ گه‌ڵ ڕه‌گه‌زه‌كه‌ی تردا.چونكه‌ دواجار هه‌ردووكیان مرۆڤن. بۆیه‌ كاتێ‌ بێكه‌س ده‌لێ فه‌رقی نییه‌ نێر‌و مێ،مه‌به‌ستیه‌تی ئه‌و گوتاره‌ ئاراسته‌ی كۆمه‌لگه‌ی كوردی له‌و كاته‌دا بكات,كه‌ ژنیش وه‌ك پیاو مرۆڤه‌و هیچ جیاوازیه‌كی له‌گه‌ڵ ئه‌و دانییه‌.پێویسته‌ له‌ ئه‌رك‌ومافدا یه‌ كسانبن.ئه‌مه‌ش دیدێكی نوێخوازانه‌ی دیكه‌ی بێكه‌سی شاعیره‌ له‌ ژیاندا.تێڕوانینێك كه‌ كاتێ‌ به‌راوردی ده‌كه‌ین،له‌ گه‌ڵ به‌ شێكی زۆری ئه‌قڵی پیاوانی ئه‌م سه‌رده‌مه‌,تێده‌گه‌ین كه‌بێكه‌س چ هزرێكی نوێخوازانه‌ی هه‌بووه‌ له‌ شیعره‌كانیدا. له‌ كاتێكدا تائێستاش كه‌سانی واهه‌ن له‌ نێو ئێمه‌دا،وه‌ك هاوڵاتی پله‌ دوو ده‌ڕوانه‌ ژن.
10402 جار خوێندراوه‌ته‌وه‌       |     Wednesday, July 13, 2016
زیاتر
عەقڵی كوردی و هزری رۆژئاوایی!
عادل قادری
هەموو جێيه‌ك، جیهانى سێیەمە! ئ
ەنتۆنیۆ کابالیرۆ[1]
وه‌رگێڕانى: كه‌يوان نورى
ليبراڵيزم و ڕيشه‌ى قه‌يران و بارگرژييه‌كان
نوسينى: سه‌مير ئه‌مين
وه‌رگێڕانى: ناجى ئه‌فراسياو
هەڵوێستی توركیا
لە فیدراڵیزمی هەرێمی كوردستانی عێراق
ی. سەرپەرشتیار: وەسمی محەممەد ئەلشمەری ی. توێژەر: محەممەد حازم حامید
وەرگێڕانی: حەسەن حسێن
نیولیبراڵيزم پێشه‌كيی كتێبی "كورته‌مێژووی نیولیبراڵیزم"
داڤید هارڤه‌ی
وه‌رگێڕانى: هاوار محه‌مه‌د
سیاسەتی خاوەن مەرجەعییەتی دینیی
بەبێ دەوڵەتی ئیسلامی
ئایا پارتی دادوگەشەپێدانی توركی دەبێت بە مۆدێلێك بۆ ئیسلامیستەكانی عەرەب؟
نووسینی: ئەحمەد ت. كۆرۆ
وەرگێڕانی: بەرزانی مەلا تەها
نيوليبراڵيزم چيه‌؟
ئه‌ليزابێت مارتێنز/ئاڕنۆڵدۆ گارسيا
و: وه‌ليد عومه‌ر
ئیشكالییەتی ئاشتی لە توركیا
هەڤپەیڤین لەگەڵ د. شێركۆ كرمانج مامۆستای زانكۆ، لە زانكۆی ئۆتارا
هەڤپەیڤین: هەرێم عوسمان
قه‌یرانه‌ ئابوری و فیكريیه‌ جیهانییه‌كانی نیولیبراڵیزم
نوسینى: دكتۆر سه‌باح قودورى
و. ئه‌يوب حه‌سه‌ن
سیاسەتی توركیا بەرانبەر بە باكووری عێراق
گرفت و ئاسۆ ئایندەییەكان
ن.د. بیل پارك و: سان بەرزان ئەحمەد
زمان و دەوڵەت
عەتا قەرەداغی
سیاسەتی كەمالی لە توركیا بەرانبەر بە كورد
لە 1918 - 1926
سامان مستەفا رەشید
ڕۆڵ و گرینگی زمانی زگماکیی بۆ نەتەوەی کورد!
ئاریتما موحەممەدی
سیاسەتی كەمالی لە توركیا بەرانبەر بە كورد
لە 1918 - 1926
سامان مستەفا رەشید
کۆمەڵگەی کوردیی فەیسبوك..
پێوەندییە نوێیەکانی مرۆڤی کوردی بە دیموکراسیەوە
دکتۆر عادل باخه‌وان*
توركیا: چارەسەركردنی كێشەی كورد و دینامیكە هەرێمییەكان
نووسینی: ئۆمیر تاشـبینار(*)
وەرگێڕانی: مەهاباد قادر
زمانی ئاماژە،
یان زێدەڕۆیی لێکدانەوەو ھەڵواسینی تیۆر بەدەقدا
مەحمود عبداللە
لە پەراوێزی پڕۆسەی ئاشتی تورك و كورددا
توركیا و موعەممای پرسی كورد دەرگیریی و كاریگەرییەكان
لە پێوەندییە دەرەكییەكانی توركیادا
نووسینی: ئۆفرا بێنگیۆ
وەرگێڕانی لە ئینگلیزییە وە: ماجید خەلیل
ژمارەی ئایندەی گۆڤاری کۆچ
سیاسەتی حكومەتەكانی توركیا و
رەوشی گشتی كوردستانی باكوور
عەلی حاجی زەڵمی
فەلسەفەی نزا
ئاگایی، عیشق، نیاز و جیهاد لە نزادا
نووسینی: د. عەلی شەریعەتی
وەرگێڕانی: لیان ســـەییدی
خەباتی سیاسی و چەداری شێخ مەحمود
لە هاوكێشە و پلانە سەربازییەكانی بەریتانیا 1914 - 1922
ئەحمەد باوەڕ
(شەریعەتی) كێ بوو، چی وت؟
گفتوگۆ لەگەڵ (د. سروش دەباغ)
سەرژمێری گشتی حەشیمەت و خانووبەرە
ساڵی (90) ی هەتاوی لە سیاسەتی قەومی نابەرانبەرەوە بۆ نۆڵیكردنی قەومی
خالید عەلیزادە
(شەریعەتی)، بیرمەندی ئازادی
نووسینی: د. ئیحسان شەریعەتی
پەیوەندی سیاسی نێوان مستەفا بارزانی و
عەبدولكەریم قاسم (1958 - 1963 )
نیهایەت عەلی حسێن
(شەریعەتی) بت نییە
گفتوگۆ لەگەڵ (موجتەبا موتەههەری)
كوڕی مورتەزا موتەههەری
وەرگێڕانی: رێبوار كوردستانی
رامانێك لە زانست و فەلسەفەی مێژوو
سەباح عەلی جاف
لە (شەریعەتی)یەوە لەبارەی مردنی شەریعەتی
نووسینی: عــەبدولكەریم سروش
وەهمی زەردەشت و زەردەشتتییەت
لە نێوان پێغەمبەربوون و بەئایینبووندا
ئامادەكردنی: خالید دۆستی
تەنیایی یان جیایی؟
نووسینی: د. عەلی شـەریعەتی
هزر و فەلسەفە
رەهەندە هەمەڕەنگییەكانی ئەفسانەی ئادەم و حەوا
دكتۆر حەمید عەزیز بەشی فەلسەفە
عەلی شەریعەتی ..
ئەو كەسەی هەموو رۆژێك تیرۆر دەكرێت!
نووسینی: حەبیب محەممەد دەروێش
تیشكێك بۆ سەر رۆمانی "پێشمەرگە"
رەوەند حەمە جەزا
رۆڵی ( شەریعەتی )
لە خەباتی ئیسلامی پێشەوتووخوازی لە ئێران 1965 - 1977
نووسینی: وەلید محمود عەبدونناسر
وەرگێڕانی: بـــەرزانی مەلا تـەها
پەرستگای ئاگری بەردەكونتەی مەهاباد
و. لە فارسییەوە: كەمال نووری مەعروف
دكتۆر عەلی شەریعەتی
پیاوێك هێشتاش لە ئاسمانی دنیای رۆشنبیریدا دەدرەوشێتەوە
نووسینی:موسعەب ئەدهەم
دامەزراندنی ئیمپراتۆرییەتی ماد و رووخانی
هاوار حەمید
کتێبی بزووتنەوەی ژنان(فێمینیزم)
نووسینی ئاندرێ میشێل
گفتوگۆ لەگەڵ سەید حوسەین نەسر
مامۆستای توێژینەوەی ئیسلامی لە زانكۆی جۆرج واشنتۆن
و. لە فارسییەوە: ئەرسەلان تۆفیق
سەرهەڵدانى چەپ (له‌ عێراق و ناوچه‌كه‌ و جيهاندا)
دكتۆر عه‌لى ئه‌سه‌دى
وەرگێڕانى: ناجى ئەفراسیاو
پێگەی ئەدەبی كوردی لە كرمانشان و ئیلام و قۆناغەكانی
فەلاح شەریف / سنە
ئوستورە و ئەفسانە و دین
زه‌رده‌شت نوره‌دين
فەلسەفە و زانست لای ئارسەر ئادنجتون
د.حەسەن حسێن سدیق
مامۆستای زانست ‌و لۆجیك لە زانكۆی راپەڕین/ بەشی فەلسەفە
یەعقوبیزم و سڵەمینەوەى کرێکاران
فلاديمێر لینین
له‌ ئينگڵيزييه‌وه‌: سەرکەوت جەلیل
باشووری كوردستان لەكاتی دوورخستنەوەی شێخ مەحمود و
سەرهەڵدانی چالاكی توركەكان بە سەرۆكایەتی
ئۆزدەمیر پاشا 1919- 1922
ئەحمەد باوەڕ
تارماييه‌كانى هيدايه‌ت
موراد فه‌رهادپور
و. وه‌ليد عومه‌ر
سمكۆی شكاك, وەرچەرخانێكی گرنگ لە ناسیۆنالیزمی كوردی
لە رۆژهەڵاتی كوردستان
نووسینی: سامان مستەفا رەشید
ماستەر لە مێژووی نوێ و هاوچەرخدا
قەیرانى دارایى لە کۆڵى سەرمایەدارى نابێتەوە
تۆم برۆمبێڵ
وه‌رگێڕانى: ئارى مەحمود
کورد لە نێوان ململانێ مەزھەبیەکانی سعودیە و ئێراندا
نەوزادی موهەندیس
رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی، داعش..
خوێندنەوەییەكی سۆسیۆمێژوویی
ئیبراهیم حاجی زەڵمی
لە سەلەفییەتی دەقەوە بۆ سەلەفییەتی جیهادی
حەبیب محەممەد دەروێش
لە بارەی داعش و بونیادگەرایییەوە
ئایندەی سەلەفیگەری پەڕگیر
ن. سەید سادق حەقیقەت
و. هەڵكەوت هەورامی
رات چییه‌ له‌سه‌ر بابه‌ته‌ بڵاوكراوه‌كانی ئه‌م سایته‌؟



ژماره   بەرهەمەکانی ناوەندی کەلتووری کۆچ
govari koch| All rights reserved © 2010